Muốn nước thác, nước suối thành những dải mềm như lụa bằng điện thoại, có ba cách: chụp ảnh động rồi chọn hiệu ứng phơi sáng lâu trong thư viện ảnh (nhiều máy có sẵn); dùng chế độ đêm ở nơi râm để máy tự giữ màn trập lâu hơn; hoặc vào chế độ chuyên nghiệp, đặt tốc độ chậm khoảng nửa giây đến một giây nếu máy cho phép. Điều kiện chung là máy phải đứng yên tuyệt đối, tựa vào đá, lan can hay chân đế nhỏ, và nên chụp lúc trời râm hoặc trong bóng rừng để ảnh không cháy trắng.
Khoảnh khắc cho kiểu ảnh này không phải lúc nắng đẹp nhất mà lúc ánh sáng dịu nhất: sáng sớm, chiều muộn, ngày nhiều mây, ngay sau một cơn mưa. Phần dưới đi từ chọn lúc, chọn chỗ đứng an toàn, cách tựa máy, đến từng cách chụp và những lỗi hay gặp. Không cần máy ảnh, không cần kính lọc; một chiếc điện thoại và một chỗ tựa vững là đủ.
Nước mềm đẹp ở chỗ nào, và khi nào thì nên làm
Mắt người thấy thác như một dòng chảy liên tục; điện thoại chụp thường thì đóng băng từng giọt, ra một khối bọt trắng lổn nhổn. Khi phơi sáng lâu, mọi chuyển động của nước gộp lại thành những vệt mịn, trong khi đá, cây, người đứng yên vẫn sắc nét. Sự tương phản giữa đá cứng và nước mềm là cái làm ảnh đẹp, và nó gần với cảm giác đứng nghe thác hơn là ảnh chụp thường.
Không phải lúc nào cũng nên làm. Thác mùa nước lớn đổ ồ ạt mà phơi lâu thì thường thành một mảng trắng không còn hình. Kiểu ảnh này đẹp nhất với thác vừa, suối có những dải nước chảy qua đá, ghềnh nhỏ, nước tràn qua bờ ruộng, sóng nhẹ vỗ quanh mạn xuồng. Giữa mùa mưa, chọn ngày thứ hai, thứ ba sau mưa khi nước còn nhiều mà đã bớt dữ; mùa khô, chọn những bậc đá còn nước chảy thành dải.
Thời gian cho một kiểu ảnh này không dài: ánh sáng dịu buổi sáng thường kéo dài chừng một tiếng trước khi nắng gắt. Đến sớm, chọn chỗ, thử vài lần, rồi cất máy, ngồi xem.
Chọn lúc và chọn ánh sáng
Trời râm hoặc trong bóng rừng. Phơi sáng lâu nghĩa là nhận nhiều ánh sáng. Nắng gắt chiếu thẳng vào bọt nước sẽ làm vùng nước cháy trắng, không cứu lại được. Ngày nhiều mây là ngày tốt nhất.
Sáng sớm và chiều muộn. Khoảng một tiếng sau khi mặt trời mọc và trước khi lặn, ánh sáng đủ dịu để máy giữ màn trập lâu mà không quá sáng.
Ngay sau cơn mưa nhỏ. Đá ướt sẫm màu hơn, rêu xanh đậm hơn, nước nhiều hơn, trời còn mây. Nhưng phải chờ đến khi chỗ đứng đã đủ an toàn, không phải lúc nước đang lên.
Tránh giữa trưa nắng. Ánh sáng gắt, bóng đổ đen, nước loá; hiệu ứng phơi sáng lâu thường ra ảnh trắng xoá ở vùng nước và tối đen ở vùng đá.
Nước đủ nhiều nhưng không dữ. Thác giữa mùa mưa đổ ồ ạt thì phơi lâu thành một mảng trắng; mùa khô cạn quá thì không còn dải để mềm. Tuần chuyển mùa và vài ngày sau một trận mưa vừa là lúc dòng nước dễ chụp nhất.
Gió lặng. Gió làm lá cây rung, phơi lâu thì cây thành nhoè. Chờ một khoảng lặng gió rồi chụp.
Ba cách làm, đi từ dễ nhất
Mỗi dòng máy đặt tên khác nhau, nhưng ba cách này có ở phần lớn điện thoại đời gần đây. Thử cách thứ nhất trước.
- Ảnh động rồi chọn phơi sáng lâu. Bật chế độ ảnh động (ảnh có vài giây chuyển động), chụp như thường, giữ máy yên trong cả quãng trước và sau khi bấm. Mở ảnh trong thư viện, chọn hiệu ứng phơi sáng lâu. Máy gộp vài giây chuyển động thành một khung, nước thành dải mềm.
- Chế độ đêm ở chỗ râm. Ở nơi đủ tối như dưới tán rừng dày hay lúc giờ xanh, chế độ đêm sẽ tự giữ màn trập lâu hơn khi máy nhận ra mình đang được tựa yên. Nước chảy trong lúc đó sẽ mềm đi.
- Chế độ chuyên nghiệp, nếu máy có. Đặt tốc độ chậm, thử nửa giây rồi một giây, độ nhạy sáng thấp nhất. Ảnh quá sáng thì chuyển tốc độ nhanh hơn một nấc. Dòng nước nhanh cần thời gian ngắn hơn dòng chậm.
- Dùng hẹn giờ ba giây hoặc nút bấm trên tai nghe. Ngón tay chạm màn hình làm máy rung; hẹn giờ cho máy đứng yên trước khi chụp.
- Chụp nhiều tấm, giữ tấm tốt nhất. Mỗi lần một kiểu: dài hơn, ngắn hơn, góc thấp hơn. Xem lại phóng to ở chỗ đá để chắc đá còn nét.
Một chi tiết nhỏ chỉ ai thử nhiều mới để ý: thời gian phơi càng dài, nước càng mịn nhưng càng mất đường nét. Với thác nhỏ, những vệt nước còn thấy hướng chảy thường đẹp hơn mảng trắng hoàn toàn. Nửa giây đến một giây hay là khoảng vừa đẹp.
Tìm dòng nước đáng chụp: thác, suối, đồng
Kiểu ảnh này không cần một ngọn thác nổi tiếng. Những dòng nước nhỏ dưới đây thường cho ảnh đẹp hơn cả thác lớn, vì nước chảy thành dải rõ ràng.
- Bậc đá ở chân thác hoặc giữa các tầng thác, nơi nước vỡ ra thành nhiều dải nhỏ chảy qua đá tối. Phơi lâu thì từng dải thành sợi trắng mảnh.
- Ghềnh suối có đá cuội lớn, nước vòng qua đá tạo những đường cong. Đặt máy thấp, hướng ngược dòng, để đường cong dẫn mắt vào ảnh.
- Vũng nước xoáy nhẹ có lá trôi. Phơi vài giây ở chỗ râm, lá vàng trôi trên mặt vũng vẽ thành những vòng xoắn. Đây là kiểu ảnh của mùa khô và cuối mùa mưa.
- Nước tràn qua bờ ruộng, cống nhỏ trên đồng mùa nước nổi. Một dải nước đổ qua bờ đất, phía sau là đồng nước phẳng lặng, rất hợp với buổi sáng nhiều mây.
- Sóng nhẹ quanh mạn xuồng đang neo. Xuồng đứng yên, nước xung quanh mềm đi, cho cảm giác yên như mặt hồ.
Mẹo chọn: nhìn chỗ nào nước chảy nhanh mà nền phía sau tối, như đá ướt, rêu, bóng cây. Nước trắng mềm trên nền tối là tương phản đẹp nhất; nước mềm trên nền trời sáng thì gần như biến mất.
Tựa máy: chỗ tựa vững quan trọng hơn mọi cài đặt
Phơi sáng lâu thì chỉ một rung nhỏ là cả ảnh nhoè, kể cả đá và cây. Cầm tay chỉ đủ cho cách ảnh động ở điều kiện tốt; còn lại, phải tựa. Chỗ tựa dễ nhất là một tảng đá khô bằng phẳng, mép lan can, cột rào, thân cây. Đặt điện thoại nằm ngang, kê một góc bằng ví hay túi nhỏ để chỉnh độ nghiêng.
Một chân đế nhỏ loại gập gọn hay kẹp điện thoại có chân dẻo quấn vào cành cây, lan can là món đồ nhẹ đáng mang theo. Nó cho phép chọn góc thấp sát mặt nước mà không phải giữ máy bằng tay.
Đặt máy ở đâu thì nghĩ trước chuyện máy rơi. Đá sát nước ướt và trơn; một cú trượt nhẹ là điện thoại lăn xuống vực. Đặt máy ở chỗ khô, cách mép nước, quấn dây đeo vào cổ tay khi chỉnh. Gió mạnh thì đừng để máy đứng một mình trên chân đế cao.
Mang theo một khăn khô nhỏ. Ở chân thác, bụi nước bám lên mặt kính chỉ sau vài chục giây, và với ảnh phơi lâu, một giọt nước trên ống kính thành một đốm mờ to giữa ảnh. Lau kính ngay trước khi bấm, che máy bằng tay hay mũ giữa các lần chụp. Pin cũng tụt nhanh hơn khi chụp liên tục và màn hình bật lâu; một cục sạc dự phòng trong túi chống nước là đủ cho cả buổi.
An toàn và giữ cảnh khi mải chụp
Người mải chụp là người dễ gặp chuyện nhất ở thác và suối. Muốn có góc thấp sát mặt nước, nhiều người bước ra tảng đá rêu giữa dòng, quỳ xuống, mắt dán vào màn hình. Đó chính là tư thế mà một con sóng nhỏ hay một bước trượt làm ngã. Chọn chỗ đứng trước, kiểm tra mặt đá khô và lối lùi, rồi mới lấy máy ra.
Ở suối mùa mưa, cứ vài phút ngẩng lên nhìn màu nước và nhìn trời phía thượng nguồn. Nước đục lên, lá cây trôi nhiều, tiếng nước đổi giọng là cất máy và lên bờ cao. Không vượt rào, không vào chỗ có biển cấm để có góc lạ. Gặp nạn, gọi 112 hoặc 115.
Giữ cảnh sạch: không bẻ cành che khung hình, không dời đá trong lòng suối để "dọn" bố cục, không giẫm lên thảm rêu và dương xỉ ven thác vì chúng mất nhiều năm mới phủ lại. Chân đế đặt ở chỗ đá trần, không cắm vào bờ đất mềm.
Làm dở và làm được
Những lỗi gặp nhiều nhất khi thử chụp nước mềm bằng điện thoại, và cách sửa.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Chụp giữa trưa nắng, vùng nước cháy trắng | Chụp lúc trời râm, sáng sớm, chiều muộn hoặc trong bóng rừng |
| Cầm tay chụp phơi lâu, cả ảnh nhoè | Tựa máy lên đá khô, lan can hoặc chân đế nhỏ, dùng hẹn giờ |
| Phơi thật lâu cho thật mịn, thác thành mảng trắng | Thử nửa giây đến một giây, giữ lại đường nét của dòng chảy |
| Để cả khung chỉ là nước | Đặt đá, cây hoặc một người đứng yên nhỏ trong khung để có chỗ nét đối lại |
| Đứng trên đá rêu giữa dòng để có góc thấp | Tìm góc thấp từ bờ khô, dùng chân đế dẻo quấn vào cành |
| Tăng độ sáng sau khi chụp cho "trong trẻo" | Giảm nhẹ vùng sáng để bọt nước có chi tiết, chỉnh màu vừa phải |
Có người trong ảnh: người phải đứng yên suốt thời gian phơi, nếu không sẽ thành bóng mờ. Đặt người nhỏ ở góc khung, đứng trên đá khô, quay lưng nhìn về phía thác. Một người mặc áo màu đậm như xanh đậm hay đỏ nổi rõ trên nền nước trắng mềm.
Câu hỏi thường gặp
Chụp nước chảy mềm bằng điện thoại có cần kính lọc không?
Không cần. Chế độ ảnh động kèm hiệu ứng phơi sáng lâu, chế độ đêm ở chỗ râm hoặc chế độ chuyên nghiệp với tốc độ chậm đều làm được. Quan trọng là chụp lúc ánh sáng dịu và tựa máy thật chắc.
Vì sao ảnh phơi sáng lâu bằng điện thoại bị nhoè hết?
Vì máy rung trong thời gian phơi. Tựa máy lên đá khô, lan can hay chân đế nhỏ, dùng hẹn giờ ba giây để ngón tay không làm máy rung, và chờ lúc lặng gió để cây không lay.
Nên đặt thời gian phơi bao lâu cho thác nước?
Với thác và suối vừa, khoảng nửa giây đến một giây thường cho vệt nước mềm mà vẫn còn đường nét. Phơi lâu hơn nước mịn hơn nhưng dễ thành mảng trắng. Thử vài mức rồi giữ tấm ưng nhất.
Chụp nước mềm vào giờ nào đẹp nhất?
Sáng sớm, chiều muộn, ngày nhiều mây hoặc trong bóng rừng. Ánh sáng dịu giúp máy giữ màn trập lâu mà không làm vùng nước cháy trắng. Giữa trưa nắng gắt là lúc khó nhất.
Điện thoại không có chế độ chuyên nghiệp thì làm sao?
Dùng chế độ ảnh động rồi chọn hiệu ứng phơi sáng lâu trong thư viện ảnh, hoặc dùng chế độ đêm ở nơi râm khi máy được tựa yên. Hai cách này có ở phần lớn điện thoại đời gần đây.
Có người trong ảnh phơi sáng lâu thì cần lưu ý gì?
Người phải đứng yên suốt thời gian phơi, nếu không sẽ thành bóng mờ. Đặt người nhỏ ở góc khung, đứng trên đá khô cách xa mép nước, quay lưng nhìn về phía thác.