CanhTuong.comCảnh Tượng
Lịch cảnh tượng và chuẩn bị chuyến ngắm

Du lịch không để lại dấu vết khi ngắm cảnh: rác, lối đi, tiếng ồn và đất của dân

Bảy việc để đi ngắm cảnh mà không để lại dấu vết: mang rác về, đi đúng lối, không bẻ hoa, giữ yên lặng và bóng tối, xin phép khi vào ruộng vườn, và cách hỏi người dân.

Quiet rocky cove with clear teal shallows in late afternoon light, one small figure in a teal shirt crouching to pick up a plastic bottle between stones, side view

Đi ngắm cảnh không để lại dấu vết nghĩa là nơi bạn rời đi trông như lúc bạn đến, hoặc sạch hơn: mang hết rác về đến chỗ có thùng, đi đúng lối có sẵn, không bẻ hoa, hái quả, khắc tên, không chạm vào thạch nhũ, san hô, giữ yên lặng và giữ bóng tối cho người khác, không đốt lửa bừa, và luôn xin phép khi bước vào ruộng, vườn, sân nhà của người dân. Đó không phải phép lịch sự cho đẹp, mà là lý do những cảnh đẹp còn ở đó cho mùa sau.

Bài này đi qua từng việc theo kiểu người hay đi kể cho nhau, kèm những tình huống cụ thể: đồi hoa có người chăm, ruộng lúa chín sắp gặt, bãi đá có rác dạt, đêm sao bị đèn pha phá. Và một phần riêng về cách xin phép người dân, vì phần lớn cảnh đẹp ở Việt Nam nằm trên đất có người sống, người làm.

Vì sao một người cũng đủ để hỏng cảnh

Một vỏ chai trên bãi đá trông không đáng kể. Nhưng một bãi đá đẹp có thể đón vài trăm người một ngày vào mùa cao điểm, và chỉ cần mỗi người bỏ lại một thứ nhỏ là sau một tuần bãi đá thành bãi rác. Đồi hoa cũng vậy: một người bẻ một cành thì không thấy gì, một nghìn người mỗi người bẻ một cành là đồi trơ trụi. Cảnh đẹp ở những nơi được nhiều người biết đến hỏng đi không vì một kẻ phá hoại nào, mà vì rất nhiều người tử tế làm một việc nhỏ cùng lúc.

Ruộng bậc thang mùa lúa chín là ví dụ dễ thấy nhất. Một người bước xuống ruộng để có góc ảnh đứng giữa biển lúa, những bông lúa bị đè gãy không gượng dậy được. Người sau thấy lối mòn có sẵn thì đi theo. Đến cuối mùa, thửa ruộng ấy có một vệt lúa đổ chạy ngang, và người trồng mất một phần vụ mùa mà họ sống nhờ cả năm.

Ngược lại, thói quen tốt cũng lan nhanh như thói quen xấu. Một nhóm người tự nhặt rác ở chỗ ngắm hoàng hôn, người đến sau thấy chỗ sạch thì cũng ngại xả rác. Giữ cảnh không cần ai cao thượng, chỉ cần đủ người làm những việc nhỏ đúng. Và việc nhỏ đúng thì ai cũng làm được ngay từ chuyến đi tới, không cần chuẩn bị gì ngoài một chiếc túi đựng rác.

Bảy việc, theo thứ tự hay bị quên

Mang rác về, kể cả rác "tự huỷ". Vỏ chuối, vỏ cam, hạt dưa trông như sẽ tự mục, nhưng trên núi cao, bãi đá khô thì mất rất lâu, lại làm chỗ ngắm bẩn và kéo chuột, kiến. Mang theo một túi riêng, gom hết, bỏ vào thùng ở nơi có người thu gom.

Đi đúng lối có sẵn. Lối mòn, bờ ruộng, bậc đá là để đi. Mỗi lần đi tắt qua cỏ, qua sườn đồi là một lối mòn mới bắt đầu, và sau mùa mưa nó thành rãnh xói mòn.

Để nguyên những gì thấy được. Không bẻ hoa, không hái quả, không đào cây con mang về, không nhặt đá, vỏ ốc, san hô làm kỷ niệm. Không khắc tên, vẽ lên đá, lên thân cây, lên vách hang. Thạch nhũ chạm tay vào là xỉn màu và ngừng lớn ở chỗ đó.

Giữ yên lặng. Không mở loa, không hò hét gọi nhau ở chỗ đông người chờ cảnh. Tiếng ồn làm chim, thú sợ, và lấy mất của người khác phần âm thanh của buổi sáng.

Giữ bóng tối. Đêm sao, đêm đom đóm, ở trong hang: không chiếu đèn pha bừa, không bật đèn xe soi ra bãi, dùng đèn đỏ yếu và soi xuống chân. Một ngọn đèn trắng có thể phá cả buổi của hàng chục người.

Không đốt lửa bừa. Đồi cỏ khô mùa đông và mùa khô cháy lan rất nhanh. Không đốt lửa sưởi, không vứt đầu lọc thuốc lá; nếu cần nấu nước thì dùng bếp nhỏ ở chỗ đất trống, có người trông, tắt hẳn trước khi đi.

Xin phép khi vào đất có chủ. Ruộng, vườn, nương, sân nhà, đồi chè, vườn hoa đều có người làm. Hỏi trước, nghe theo câu trả lời.

Xin phép người dân: hỏi ai, nói gì, khi nào nên thôi

Phần lớn cảnh đẹp ở vùng quê, vùng núi nằm trên đất có người canh tác. Đồi hoa cải là vườn rau của một nhà, ruộng bậc thang là nồi cơm của cả bản, đồi cỏ là bãi chăn trâu. Bước vào đó mà không hỏi là coi nhà người ta như công viên. Hỏi thì gần như lúc nào cũng được đón nhận, và đôi khi bạn còn được chỉ cho một góc đẹp mà người ngoài không biết.

Cách hỏi đơn giản. Chào trước, nói rõ mình muốn làm gì: "Cháu chào bác, cháu xin phép đi trên bờ ruộng nhà mình một đoạn để chụp mấy tấm ảnh lúa, cháu đi cẩn thận không giẫm lúa ạ." Nếu không thấy ai, hỏi ở nhà gần nhất. Nếu người ta nói không, hoặc nói "đang sắp gặt, cháu đứng ngoài đường thôi", thì cảm ơn và nghe theo. Không cãi, không tìm cách lách khi họ quay đi.

Có những vườn hoa, đồi cỏ do người dân tự chăm để đón khách và họ đặt điều kiện riêng khi vào; đó là quyền của họ. Nếu bạn không muốn theo thì ngắm từ đường đi chung. Chụp ảnh người dân đang làm việc thì cũng hỏi trước, nhất là chụp cận mặt, chụp trẻ em; ai từ chối thì hạ máy xuống. Đừng tặng kẹo, tiền cho trẻ em trên đường để đổi lấy ảnh; nó làm trẻ quen chìa tay với khách.

Tình huống hay gặp: làm dở và làm được

Những tình huống dưới đây xảy ra mỗi mùa ở hầu hết điểm ngắm cảnh có tiếng.

Tình huốngLàm dởLàm được
Muốn ảnh đứng giữa ruộng lúa chínBước xuống ruộng, ngồi lên lúaXin phép, đứng trên bờ, chụp từ góc thấp cho lúa phủ kín khung
Đồi hoa đang rộBẻ một cành cầm tay cho đẹp ảnhĐứng phía sau hoa, để hoa ở tiền cảnh, tay không
Bãi biển có rác dạtLách chỗ sạch để chụp, mặc kệNhặt vài thứ quanh chỗ mình ngồi, mang về
Đêm sao có người đến muộn bật đèn phaQuát toNhẹ nhàng nhờ hạ đèn, chỉ cho họ đèn ánh đỏ
Hang có thạch nhũ đẹpSờ tay, đứng tựa để chụpGiữ khoảng cách, đi theo lối và lời người dẫn
Suối trong có cáCho cá ăn bánh mì, mì góiNgồi xem, để nguyên

Cái không cần làm: không cần mang theo cả bộ dụng cụ nhặt rác hay đi giảng cho người khác. Làm đúng phần mình, nếu thấy ai làm chưa đúng thì nhắc một câu nhẹ, thế là đủ.

Mùa cao điểm: khi chỗ ngắm đông người

Tuần lúa chín rộ, cuối tuần hoa nở, đêm cực đại mưa sao băng là lúc một điểm ngắm có thể đón số người gấp nhiều lần ngày thường. Lúc ấy những việc nhỏ có sức nặng hơn hẳn. Đỗ xe đúng chỗ, không đỗ tràn ra đường đèo hay trước cổng nhà dân. Không chiếm cả mỏm đồi đẹp nhất bằng chân máy, ghế, tấm lót rồi để đó cả buổi. Chụp xong thì nhường chỗ cho người sau.

Hình dung một bãi cỏ trên đồi đón khoảng trăm người chờ bình minh. Nếu mỗi nhóm mở loa nhỏ, cả đồi thành chợ. Nếu mỗi nhóm bật đèn trắng tìm đồ, ai cũng loá mắt. Nếu một nửa số người đi tắt lên dốc, sườn đồi có thêm mấy lối mòn mới chỉ sau một sáng. Không ai cố ý làm hỏng, nhưng cảnh hỏng thật.

Cách tốt nhất vào mùa đông khách là tránh cao điểm khi có thể: đi giữa tuần, đi sớm hơn vài ngày lúc cảnh vừa chớm, hoặc chọn một chỗ ngắm phụ ít người hơn gần đó. Cảnh ở chỗ ít người thường không kém, chỉ là ít được chụp. Và nếu đã ở giữa đám đông, hãy là nhóm yên lặng nhất, sạch nhất. Người dân ở đó nhìn thấy, và họ nhớ.

Đồ nhỏ giúp không để lại dấu vết

Mấy món nhỏ, nhẹ, gần như không chiếm chỗ trong balo nhưng làm việc giữ cảnh dễ hơn hẳn.

  • Một túi vải hoặc túi kéo khoá riêng cho rác, đủ to để đựng cả rác nhặt được.
  • Bình nước cá nhân thay cho mấy chai nhựa mua dọc đường.
  • Hộp đựng đồ ăn có nắp thay cho túi ni lông, hộp xốp.
  • Khăn tay vải thay cho khăn giấy, vì khăn giấy rơi ra là bay khắp đồi.
  • Đèn đội đầu có ánh đỏ cho những buổi đi tối, để không phá bóng tối của người khác.
  • Túi nhỏ đựng đầu lọc thuốc lá nếu trong nhóm có người hút.

Đi vệ sinh ở nơi hoang vắng thì cách xa nguồn nước, suối, lối đi; giấy vệ sinh mang về chứ không vùi. Đây là chuyện ngại nói nhưng là nguyên nhân phổ biến làm hỏng những bãi ngắm cảnh đẹp. Trước chuyến đi xa, ghé nhà vệ sinh ở trạm dừng, quán nước cuối cùng trên đường, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ.

Chụp ảnh mà không làm hại cảnh, và an toàn khi nhặt rác

Ảnh đẹp không đòi bạn bước vào chỗ không nên bước. Với ruộng lúa và đồi hoa, chụp từ bờ bằng góc thấp, đặt điện thoại sát mặt đất ở mép bờ, lúa hoặc hoa sẽ phủ kín tiền cảnh như thể bạn đang đứng giữa. Với người trong ảnh, để họ đứng trên lối đi, nhỏ ở một góc khung, nhìn ra cảnh; cảnh rộng và người nhỏ nói được nhiều hơn người to chắn hết phía sau. Không dùng đèn flash trong hang, trong vườn đom đóm, chĩa vào chim thú.

Nhặt rác ở bãi đá, bờ suối thì cẩn thận: rác dạt có thể có kim tiêm, mảnh thuỷ tinh, lưỡi câu. Đeo găng tay hoặc dùng túi lộn ngược để nhặt, không thò tay vào khe đá không nhìn thấy đáy. Không trèo ra đá ướt sát sóng chỉ để nhặt một vỏ chai. Gặp rác nguy hiểm số lượng lớn hay dấu hiệu ô nhiễm bất thường, báo cho chính quyền địa phương thay vì tự xử lý.

Câu hỏi thường gặp

Không để lại dấu vết là gì?

Đó là cách đi chơi, ngắm cảnh sao cho nơi mình rời đi trông như lúc đến: mang rác về, đi đúng lối, không bẻ hoa hái quả, không khắc tên, giữ yên lặng và bóng tối, không đốt lửa bừa, xin phép khi vào đất có chủ.

Vỏ trái cây có cần mang về không?

Có. Vỏ chuối, vỏ cam trông như sẽ tự mục nhưng ở nơi khô, lạnh hoặc trên đá thì mất rất lâu, làm chỗ ngắm bẩn và kéo côn trùng, chuột tới. Gom chung vào túi rác của mình và bỏ ở nơi có thu gom.

Muốn chụp ảnh trong ruộng lúa thì xin phép thế nào?

Chào người làm ruộng hoặc nhà gần nhất, nói rõ mình muốn đi trên bờ một đoạn để chụp ảnh và hứa không giẫm lúa. Nếu họ từ chối hay bảo đứng ngoài đường, cảm ơn và nghe theo. Đừng bước xuống ruộng, kể cả khi đã được cho đi trên bờ.

Có nên hái một cành hoa trên đồi làm kỷ niệm không?

Không nên. Một cành không đáng kể với một người, nhưng mỗi mùa hàng nghìn người đến, mỗi người một cành thì đồi trơ trụi. Hoa trên đồi thường cũng là cây người ta trồng. Chụp ảnh hoa ở tiền cảnh là đủ.

Đi ngắm sao mà người khác bật đèn pha thì làm sao?

Nhẹ nhàng đến nhờ họ hạ đèn xuống hoặc tắt đi, giải thích rằng mắt mọi người đang quen tối. Có thể chỉ cho họ dùng đèn ánh đỏ hoặc giảm sáng màn hình. Đừng quát to vì sẽ làm cả bãi mất vui.

Nhặt rác ở bãi biển, bờ suối cần lưu ý gì?

Đeo găng tay hoặc dùng túi lộn ngược để nhặt, vì rác dạt có thể có mảnh thuỷ tinh, kim tiêm, lưỡi câu. Không thò tay vào khe đá không nhìn thấy, không trèo ra đá ướt sát sóng. Gặp rác nguy hiểm số lượng lớn thì báo chính quyền địa phương.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138