Chụp ảnh trong hang bằng điện thoại cho nét và đúng màu thì lau ống kính, tắt đèn flash, bật chế độ đêm, tựa máy vào lan can hay tảng đá rồi giữ yên tới khi máy chụp xong, chạm vào vùng đá sáng nhất để lấy nét và đo sáng, kéo phơi sáng xuống một chút, và đặt một người nhỏ trong khung để thấy độ lớn của hang. Ở cửa hang ngược sáng, đo sáng theo vùng sáng bên ngoài để vòm đá thành khung đen.
Hang là nơi điện thoại khó chụp nhất: thiếu sáng, chênh sáng, hơi nước bám kính, tay thì phải vịn. Ảnh ra thường nhoè, xám, vàng khè hoặc cháy trắng ở chỗ có đèn. Phần dưới đi theo thứ tự thật của một lần chụp: vì sao máy hay hỏng, năm việc trước khi bấm, cách chụp từng cảnh hay gặp, đặt người vào khung, dùng đèn của người đi cùng, các lỗi hay mắc, và chỉnh ảnh sau chuyến đi mà vẫn giữ đúng cái hang mắt bạn đã thấy.
Vì sao điện thoại hay chụp hỏng trong hang
Điện thoại được làm để chụp những cảnh đủ sáng và đều sáng. Hang thì ngược lại. Khi thiếu sáng, máy phải mở lâu hơn để gom ánh sáng, và chỉ cần tay rung nhẹ là ảnh nhoè. Chế độ đêm giải quyết bằng cách chụp nhiều tấm trong vài giây rồi ghép lại, nhưng nó cần bạn giữ máy thật yên trong suốt khoảng đó. Người đứng trên bậc ẩm, một tay vịn lan can, một tay cầm máy, rất khó giữ yên đủ lâu.
Khó thứ hai là chênh sáng. Một bóng đèn chiếu vào cột đá, xung quanh tối đặc; một mảng trời ngoài cửa hang, trong hang tối om. Máy để tự động sẽ cố làm sáng vùng tối, và vùng sáng thành một mảng trắng không còn chi tiết. Khó thứ ba là màu. Đèn chiếu sáng trong nhiều hang có màu vàng, xanh, đỏ, máy cố cân lại thành một màu lạ, đá trắng ra ảnh thành màu cam.
Khó cuối cùng là hơi nước. Từ ngoài nắng bước vào hang mát, ống kính đọng hơi ngay như kính đeo mắt. Ảnh ra mờ như có sương mà bạn tưởng là do hang. Biết bốn cái khó này rồi thì mọi mẹo dưới đây chỉ là cách gỡ từng cái.
Trước khi bấm: năm việc trong mười giây
Không cần cài thêm gì, không cần đồ chuyên dụng. Mỗi lần dừng lại chụp một cảnh, làm lần lượt mấy việc sau, quen tay chỉ mất chừng mười giây.
- Lau ống kính bằng khăn mềm khô. Làm lại sau mỗi lần cất máy vào túi rồi lấy ra.
- Kiểm tra đèn flash đang tắt. Nhiều máy để flash tự động, tự bật đúng lúc bạn không muốn.
- Tìm chỗ tựa: lan can, tảng đá trong lối đi, ba lô đặt trên đá. Không có thì tì hai khuỷu tay vào sườn, đứng dạng chân.
- Chạm vào vùng đá sáng nhất trong khung để lấy nét và đo sáng, rồi kéo thanh phơi sáng xuống một chút cho tới khi vùng sáng còn chi tiết.
- Bấm, rồi giữ yên cho tới khi máy báo đã chụp xong. Chụp thêm một hai tấm nữa vì luôn có tấm nét hơn.
Nếu máy có hẹn giờ chụp vài giây, dùng nó khi đã tựa máy lên đá: ngón tay bấm nút cũng làm máy rung. Hạ độ sáng màn hình xuống thấp nhất trước khi vào hang để mắt bạn không phải quen tối lại sau mỗi lần nhìn máy. Và để máy ở chế độ máy bay: trong hang không có sóng, máy cứ tìm sóng sẽ nóng lên và hụt pin nhanh, đúng lúc bạn cần pin cho chế độ đêm vốn đã tốn pin hơn chụp thường.
Cách chụp từng cảnh hay gặp trong hang
Mỗi cảnh trong hang có một chỗ khó riêng. Bảng dưới gom những cảnh hay gặp nhất và việc cần làm cho từng cảnh.
| Cảnh | Chỗ khó | Cách chụp |
|---|---|---|
| Cửa hang nhìn từ trong ra | Ngoài chói, trong tối | Chạm vào vùng sáng bên ngoài, giảm phơi sáng, để vòm hang thành khung đen, người đi cùng thành bóng |
| Sảnh rộng có đèn chiếu | Đèn chói, chỗ khác tối, màu đèn lạ | Chế độ đêm, tựa máy, chạm vào cột đá sáng, chụp ngang lấy cả sảnh |
| Cột nắng qua giếng trời | Cột sáng dễ thành mảng trắng | Chạm vào cột sáng, giảm phơi sáng nhiều, chụp liền vài tấm vì hơi nước đổi từng giây |
| Sông ngầm trên thuyền | Thuyền lắc, không tựa được | Tì khuỷu tay vào đùi, chờ thuyền trôi chậm nhất, chụp nhiều tấm |
| Cụm thạch nhũ gần lối đi | Muốn lại gần mà không được bước ra | Đứng trong lối, chụp dọc cho nhũ dài, không zoom số quá tay |
| Vũng nước soi bóng | Mặt nước tối, phản chiếu mờ | Hạ máy sát mép lối, chụp ngang mặt nước, đợi nước lặng hẳn |
Gặp cảnh nào chưa có trong bảng, hỏi hai câu: chỗ nào sáng nhất, và mình tựa máy vào đâu. Trả lời được hai câu đó là đã đi được một nửa đường tới tấm ảnh tốt.
Đặt người vào khung để thấy hang lớn cỡ nào
Người nhỏ, đứng ở rìa ánh sáng. Một người đứng cạnh chân cột đá có đèn, hoặc ở mép cột nắng, nhỏ trong khung, cho thấy hang cao bao nhiêu mà không cần lời nào. Người đứng sát máy, chiếm nửa khung thì hang lại trông nhỏ đi.
Quay lưng hoặc nghiêng, không nhìn vào máy. Người nhìn về phía cảnh dẫn mắt người xem đi theo. Đứng yên vài giây vì chế độ đêm cần thời gian, cử động sẽ thành bóng mờ.
Áo màu sáng hoặc rực. Áo đỏ, cam, vàng, tím nổi rõ trên nền đá tối; áo đen gần như biến mất, chỉ hợp khi muốn chụp bóng đen ở cửa hang.
Đèn đeo trán chiếu xuống chân. Một vệt đèn nhỏ dưới chân người trong khung làm ảnh có điểm sáng mà không loá. Đèn chiếu thẳng vào máy thì cả khung chỉ còn một đốm chói.
Đứng trong lối đi. Không trèo lên tảng đá hay đứng sát thạch nhũ để có tấm ảnh lạ. Ảnh đẹp không cần người phải bước ra khỏi lối.
Thử cả khung dọc lẫn khung ngang. Khung dọc hợp với cột đá cao, cột nắng từ miệng giếng xuống và người đứng nhỏ dưới chân. Khung ngang hợp với sảnh rộng, sông ngầm và cửa hang nhìn ra. Chụp cả hai rồi về chọn, vì đứng trong hang khó đoán tấm nào sẽ đẹp hơn trên màn hình lớn.
Những lỗi hay mắc và cách sửa
Phần lớn ảnh hang hỏng vì vài thói quen giống nhau. Đặt cạnh nhau cách hay làm và cách nên làm.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Bật flash cho đủ sáng | Tắt flash, bật chế độ đêm, tựa máy |
| Zoom số để chụp một cụm nhũ ở xa | Chụp rộng rồi cắt nhẹ khi chỉnh, hoặc chọn cảnh gần hơn trong lối |
| Cầm máy một tay vừa đi vừa chụp | Dừng hẳn, đứng vững, hai tay giữ máy |
| Để máy tự động ở cửa hang ngược sáng | Chạm vào vùng sáng ngoài cửa, giảm phơi sáng |
| Chiếu đèn pin thẳng vào đá để chụp | Nhờ người đi cùng chiếu xiên từ một bên, ánh đèn yếu |
| Chỉnh màu rực rỡ cho ảnh nổi | Giảm bớt màu vàng của đèn, giữ đá gần với màu thật |
| Đứng chặn lan can để chụp lâu | Chụp nhanh vài tấm, nhường chỗ, quay lại nếu cần |
Một điều nữa ít ai để ý: chụp quá nhiều. Người cầm máy suốt buổi thường ra khỏi hang với hàng trăm tấm giống nhau mà không nhớ hang thế nào. Chọn vài cảnh, chụp kỹ, rồi cất máy đi ngắm bằng mắt.
Ánh đèn của người đi cùng: dùng cho đẹp mà không làm phiền
Ở những đoạn hang tối không có đèn chiếu sẵn, đèn của người đi cùng là nguồn sáng duy nhất. Dùng nó khéo thì ảnh có khối, dùng vụng thì ảnh như chụp trong kho. Cách đơn giản nhất: người cầm đèn đứng lệch một bên, chiếu xiên vào cụm đá ở chế độ yếu, không chiếu thẳng từ phía máy. Ánh xiên làm hiện ra các nếp gấp, gờ đá, giọt nước đọng, còn ánh thẳng làm mọi thứ phẳng lì.
Một kiểu khác là để đèn ở phía sau một tảng đá hay sau lưng người trong khung, chiếu về phía trần. Đá được viền sáng mờ, người thành bóng, cả khung có chiều sâu. Đèn hơi vàng cho màu đá ấm, gần với cảm giác trong hang hơn đèn trắng xanh.
Nhưng đèn cũng là thứ dễ làm phiền nhất. Không chiếu lên trần nơi có dơi, không chiếu vào mắt người khác trong đoàn, không giữ đèn sáng quá lâu ở một chỗ khi đoàn khác đang đứng ngắm trong tối. Ở hang có người dẫn, hỏi họ trước khi dùng đèn để chụp; nhiều người dẫn rất sẵn lòng chỉ cho bạn chỗ đặt đèn đẹp nhất, vì họ đã thấy hang trong ánh đèn hàng trăm lần.
Chỉnh ảnh sau chuyến đi: nhẹ tay để hang còn là hang
Về nhà, đa số ảnh hang chỉ cần ba thao tác. Một là giảm màu vàng hoặc màu lạ của đèn, kéo nhiệt độ màu về phía mát một chút cho đá trở lại màu ngà, màu xám như mắt bạn thấy. Hai là kéo vùng tối lên nhẹ để thấy được hình dáng vòm hang, nhưng đừng kéo tới mức hang trông như ban ngày. Ba là kéo vùng sáng xuống để cột đá có đèn hay cột nắng không cháy trắng.
Những việc không nên làm: đẩy độ rực màu lên cao làm đá thành màu kẹo, làm nét quá tay để mọi hạt nhiễu thành sạn, hay ghép thêm bầu trời, thêm tia nắng không có thật. Ảnh hang đẹp nhất là ảnh mà người từng vào hang đó nhìn vào và nhận ra ngay cảm giác mát, ẩm, tối của nó.
Cuối cùng, nhớ lại vài phép lịch sự khi chụp: không đứng chặn lan can hay giữa bậc, không gọi cả nhóm dừng giữa lối đi hẹp để tạo dáng, không bước ra khỏi lối hay chạm vào thạch nhũ cho có góc lạ. Những tấm ảnh mang về không đáng giá bằng cái hang còn nguyên cho người tới sau.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh trong hang bằng điện thoại có nên bật flash không?
Không nên. Flash làm đá phẳng lì, biến hơi nước lơ lửng thành đốm trắng, làm loá người xung quanh và làm dơi giật mình. Tắt flash, bật chế độ đêm, tựa máy vào lan can hoặc tảng đá và giữ yên tới khi máy chụp xong.
Vì sao ảnh chụp trong hang hay bị mờ?
Thường vì ba lý do: tay rung khi máy cần mở lâu trong chỗ thiếu sáng, ống kính đọng hơi nước khi bước từ ngoài nắng vào hang mát, và máy lấy nét vào chỗ tối. Lau kính, tựa máy cho vững và chạm vào vùng đá sáng để lấy nét là gỡ được phần lớn.
Chụp cửa hang ngược sáng thế nào cho đẹp?
Chạm vào vùng sáng bên ngoài cửa hang để máy đo sáng theo đó, kéo phơi sáng xuống tới khi thấy rõ màu cây, màu nước. Vòm hang thành khung đen, người đi cùng đứng ở cửa thành một bóng nhỏ, đó là kiểu ảnh đẹp nhất ở cửa hang.
Có cần chân máy để chụp trong hang không?
Không cần chân máy lớn, vì nó chắn lối và vướng ở chỗ hẹp. Lan can, tảng đá trong lối đi hay ba lô đặt trên đá đã đủ để tựa máy; một chân đế nhỏ bằng bàn tay là tiện thêm nếu bạn muốn.
Làm sao để ảnh hang thấy được độ lớn của hang?
Đặt một người đứng nhỏ trong khung, ở rìa vùng sáng như chân cột đá có đèn hay mép cột nắng, quay lưng hoặc nghiêng nhìn về phía cảnh. Người càng nhỏ so với vòm đá, hang càng hiện ra lớn.
Chỉnh ảnh hang sau chuyến đi thế nào cho tự nhiên?
Giảm bớt màu vàng của đèn, kéo vùng tối lên nhẹ để thấy hình vòm hang, kéo vùng sáng xuống để chỗ có đèn không cháy trắng. Tránh đẩy màu rực, làm nét quá tay hay ghép thêm chi tiết không có thật.