Muốn chụp trăng bằng điện thoại không bị thành đốm trắng, chạm vào chính vầng trăng trên màn hình để máy lấy nét và đo sáng theo trăng, rồi kéo thanh sáng xuống thật nhiều cho tới khi thấy rõ các mảng xám trên mặt trăng; dùng zoom quang học của máy, không kéo zoom số quá tay; và chụp lúc trời còn xanh sau hoàng hôn để trăng và cảnh không chênh sáng quá nhiều. Trăng thật ra là một vật rất sáng, được mặt trời chiếu thẳng; nó chỉ trông mờ vì nằm giữa trời đen.
Bài này dành cho người có một chiếc điện thoại bình thường và muốn ảnh trăng có cảnh, có chuyện, chứ không cố biến điện thoại thành kính thiên văn. Phần dưới nói vì sao máy chụp sai, các thao tác theo thứ tự, giờ nào dễ chụp nhất, zoom mức nào cho ra ảnh gì, cách đặt trăng cạnh đồi, cây, mái nhà, người, cách chụp trăng khuyết và những thứ không cần làm. Mọi mẹo dùng được trên phần lớn điện thoại đời mới, tên nút mỗi hãng có khác chút ít.
Vì sao điện thoại chụp trăng ra một đốm trắng
Khi bạn giơ máy lên trời đêm, máy nhìn thấy một khung gần như toàn màu đen với một chấm sáng nhỏ ở giữa. Nó tính rằng cảnh tối, cần làm sáng lên, và tăng độ sáng cho cả khung. Kết quả: nền trời thành xám nhoè, còn vầng trăng, vốn đã sáng như một mảnh đất phơi nắng giữa trưa, bị đẩy sáng thêm thành một đốm trắng tròn, mất hết mảng xám, mất cả viền.
Thêm vào đó, nhiều máy bật chế độ đêm tự động, giữ cửa sập lâu vài giây. Với trăng, điều này chỉ làm tệ hơn: trăng đã quá sáng, phơi lâu thêm nữa thì cháy, còn tay rung trong mấy giây làm trăng nhoè thành hình quả trứng. Chế độ đêm hợp với cảnh có trăng làm nền mờ, không hợp với chính vầng trăng.
Cách sửa không cần ứng dụng riêng hay phụ kiện gì: bạn chỉ cần nói cho máy biết thứ quan trọng là trăng, không phải bầu trời. Một lần chạm và một lần kéo thanh sáng là đủ cho phần lớn trường hợp. Trên những đời máy có chế độ chụp chuyên nghiệp, bạn có thể đặt tay độ nhạy sáng thấp và tốc độ nhanh, nhưng không bắt buộc.
Năm thao tác trước khi bấm
Đi theo đúng thứ tự dưới đây. Làm đủ năm bước mất chưa tới nửa phút, và lần thứ hai trở đi bạn sẽ làm theo phản xạ.
- Tắt đèn flash và tắt chế độ đêm nếu máy tự bật. Flash không chiếu tới trăng, chỉ làm sáng bụi trước mặt. Chế độ đêm để dành cho tấm có cảnh tối.
- Chuyển sang ống tele của máy nếu có. Chọn mức zoom quang học hai, ba hoặc năm lần ghi trên nút; đó là ống kính thật, không phải phóng ảnh.
- Chạm và giữ vào vầng trăng. Giữ một lúc để khoá nét và khoá đo sáng; nhiều máy hiện chữ khoá hoặc ô vuông vàng.
- Kéo thanh sáng xuống. Kéo chậm cho tới khi trăng hết loá, thấy rõ các mảng xám đậm nhạt và viền tròn sắc. Thường phải kéo gần hết thanh.
- Tựa máy rồi bấm bằng hẹn giờ. Tì điện thoại lên lan can, thành xe, balo đặt trên đá, hoặc chân đế nhỏ; bật hẹn giờ ba giây để ngón tay bấm không làm rung.
Chụp liền năm sáu tấm, giữa các tấm nghỉ một nhịp. Không khí trên đầu luôn lay động; trong vài tấm sẽ có một tấm nét hơn hẳn, về nhà chọn tấm đó.
Chọn giờ chụp: lúc trời còn xanh
Thời điểm dễ chụp nhất không phải lúc nửa đêm trăng sáng nhất, mà là quãng chạng vạng, khi trời còn màu xanh thẫm và cảnh dưới đất còn thấy rõ đường nét. Lúc đó độ sáng của trăng và độ sáng của đồi, cây, mái nhà chênh nhau ít, máy chụp được cả hai trong một tấm. Một giờ sau, cảnh dưới đất đã chìm vào đen, chỉ còn chọn giữa trăng rõ mà cảnh mất, hoặc cảnh rõ mà trăng cháy.
Vì thế đêm trước rằm một hôm là đêm chụp trăng tròn dễ nhất. Trăng mọc trước hoặc quanh lúc mặt trời lặn, nên khi trăng vừa vượt khỏi chân trời, trời vẫn còn sáng màu, cảnh vẫn rõ. Đêm rằm trăng mọc muộn hơn chút, khung giờ đẹp ngắn hơn. Những đêm sau rằm, trăng mọc khi trời đã tối, chụp cảnh có trăng khó hơn nhiều bằng điện thoại.
Với trăng khuyết đầu tháng, trăng xuất hiện ở trời phía tây ngay sau hoàng hôn; với trăng khuyết cuối tháng, trăng còn treo ở phía tây vào sáng sớm khi trời đã hửng. Hai lúc ấy đều cho trăng trên nền trời màu, rất dễ chụp. Còn ban ngày, trăng nhìn thấy được vào nhiều buổi chiều, chụp trăng trắng nhạt trên trời xanh cạnh ngọn cây cũng là một kiểu ảnh dễ thương mà ít người để ý.
Zoom bao nhiêu là vừa
Mỗi mức zoom cho ra một loại ảnh khác nhau, không có mức nào đúng cho mọi trường hợp. Bảng dưới giúp bạn chọn trước khi giơ máy.
| Mức zoom | Trăng trong ảnh | Hợp với |
|---|---|---|
| Góc rộng thường | Một chấm nhỏ | Cảnh rộng: đồi, hồ, làng, trời chạng vạng; trăng chỉ là điểm nhấn |
| Tele quang học hai tới ba lần | Chấm to hơn, vẫn nhỏ | Trăng cạnh một cái cây, một mái nhà, một người đứng xa |
| Tele quang học năm lần trở lên | Đĩa rõ, thấy mảng xám | Trăng mọc sau đỉnh đồi xa, vật mốc nhỏ đứng trong lòng trăng |
| Zoom số vượt quá ống tele | Đĩa to nhưng mềm, nhoè viền | Chỉ khi máy có chân đế chắc và trời rất trong; nhiều máy tự làm nét giả |
| Zoom số tối đa | Đĩa kín khung, chi tiết bệt | Không nên; ảnh trông như tranh vẽ, mất cả trăng lẫn cảnh |
Một vài dòng máy có tính năng tự nhận ra trăng và làm nét thêm mặt trăng. Ảnh trông rất chi tiết, nhưng phần lớn chi tiết đó do máy đắp lên. Nếu bạn thích ảnh thật như mắt thấy, chụp ở mức zoom quang học là đủ.
Nếu máy không có ống tele, chụp ở góc thường rồi cắt bớt khung vẫn tốt hơn kéo zoom số lên mức cao nhất: ảnh nhỏ hơn nhưng viền trăng sạch, không bị vệt nhoè và không có những chi tiết lạ do máy tự vẽ thêm. Khi đó hãy coi trăng là một điểm sáng trong cảnh rộng, và để đồi, cây, mặt nước kể phần còn lại.
Đặt trăng cạnh cảnh cho ảnh có chuyện
Đi xa vật mốc rồi zoom vào. Muốn trăng to so với một cái cây, đừng đứng gần cây. Lùi ra vài trăm mét, zoom tele vào, cây nhỏ lại so với trăng. Đây là cách duy nhất làm trăng trông lớn trong ảnh mà không phải ghép.
Người nhỏ trên đỉnh dốc. Một người bạn đứng trên mép đồi cỏ, nghiêng hoặc quay lưng, trăng mọc phía sau. Bạn đứng thấp hơn, xa ra, chụp chếch lên. Dặn người đứng chọn chỗ bằng, không đứng ở mép dốc đứng.
Đường chân trời không cắt ngang giữa khung. Đặt chân trời ở một phần ba dưới, trăng ở một phần ba trên, lệch sang một bên. Khoảng trống bên kia để mắt người xem có chỗ đi.
Bóng đen là đủ. Cảnh dưới đất không cần thấy chi tiết; một đường viền đen của đồi, của mái đình, của dãy cau lên nền trời xanh là đủ đẹp và giúp trăng nổi lên.
Một ánh đèn ấm nhỏ trong khung. Ô cửa sổ sáng của một ngôi nhà, đèn trên con thuyền, làm cảnh đêm có hơi người. Chỉ một hai đốm thôi, nhiều quá ảnh rối.
Trăng khuyết, trăng non và ánh đất
Trăng khuyết đẹp để chụp hơn trăng tròn nhiều người tưởng. Ở dải ranh giới giữa phần sáng và phần tối, ánh nắng chiếu xiên làm các miệng hố, rặng núi trên mặt trăng nổi bóng rõ, nên ảnh trăng khuyết bằng điện thoại ở mức tele vẫn thấy được những vết lồi lõm mà trăng tròn không có. Cách làm vẫn như trên: chạm vào phần sáng, kéo phơi sáng xuống.
Trăng non vài ngày tuổi, mảnh như sợi chỉ cong, chỉ ở trên trời một lúc ngắn sau hoàng hôn rồi lặn. Phải có chỗ nhìn thoáng về phía tây, có mặt ngay khi mặt trời vừa khuất. Nếu nhìn kỹ, phần tròn còn lại của trăng có màu xám tro mờ, gọi là ánh đất, do ánh sáng Trái Đất hắt lên. Muốn chụp ánh đất, lần này lại kéo phơi sáng lên một chút và chấp nhận phần lưỡi liềm hơi cháy; tựa máy thật chắc.
Sáng sớm, trăng cuối tháng treo ở phía tây khi phía đông đã hửng. Trăng mỏng, trắng, trên nền trời hồng nhạt, ngọn cây và mái nhà hiện rõ. Người dậy sớm tập thể dục hay gặp cảnh này mà ít ai giơ máy lên.
Chỉnh ảnh nhẹ tay và những thứ không cần làm
Sau khi chụp, chỉnh trong ứng dụng ảnh có sẵn của máy là đủ. Giảm vùng sáng một chút nếu trăng còn hơi cháy, tăng tương phản nhẹ cho mảng xám rõ hơn, kéo nhiệt độ màu về phía ấm nếu trăng vừa mọc, về phía lạnh nếu trăng đã lên cao. Cắt khung nếu cần, nhưng đừng cắt quá nhiều, ảnh sẽ vỡ. Đừng đẩy độ nét lên tối đa, viền trăng sẽ có quầng trắng giả.
Những thứ không cần: không cần mua ống kính kẹp ngoài rẻ tiền, chúng thường làm ảnh mờ hơn. Không cần ứng dụng chụp trăng riêng. Không cần ghép trăng to từ ảnh khác vào cảnh, người xem nhận ra ngay và ảnh mất đi cái thật. Không cần đứng ở mỏm đá cao hay trèo lên mái nhà để lấy góc; một bãi đất bằng, lùi xa, đủ để có ảnh đẹp.
Cuối cùng, chụp xong năm sáu tấm thì cất máy, ngồi nhìn trăng thêm một lúc. Ảnh trăng nào cũng thua mắt người ở cái cảm giác trăng đang lên thật, từng chút một, sau dãy đồi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chụp trăng bằng điện thoại bị trắng xoá?
Máy thấy cả khung tối nên tăng sáng, làm trăng vốn rất sáng bị cháy thành đốm trắng. Chạm vào trăng để máy đo sáng theo trăng rồi kéo thanh sáng xuống thật nhiều là thấy lại mảng xám và viền.
Chụp trăng nên dùng zoom bao nhiêu?
Dùng mức zoom quang học của máy, thường hai, ba hoặc năm lần ghi trên nút. Zoom số vượt quá mức đó làm ảnh mềm và nhoè. Muốn trăng to so với cảnh thì lùi xa vật mốc rồi zoom vào.
Có nên bật chế độ đêm khi chụp trăng không?
Không nên khi chụp riêng vầng trăng, vì trăng đã sáng, phơi lâu chỉ làm cháy và nhoè. Chế độ đêm hợp hơn khi muốn chụp cảnh tối có trăng làm điểm nhỏ trong khung.
Lúc nào chụp trăng tròn bằng điện thoại dễ nhất?
Lúc chạng vạng khi trăng vừa mọc và trời còn xanh, nhất là đêm trước rằm một hôm. Khi đó trăng và cảnh dưới đất chênh sáng ít, một tấm giữ được cả hai.
Có cần chân đế để chụp trăng không?
Không bắt buộc nhưng giúp nhiều, nhất là khi zoom tele. Tì máy lên lan can, balo hay thành xe và bật hẹn giờ ba giây cũng cho kết quả gần như chân đế.
Tính năng tự làm nét trăng của một số máy có đáng dùng không?
Ảnh ra trông chi tiết hơn, nhưng phần lớn chi tiết do máy đắp lên chứ không phải chụp được thật. Nếu thích ảnh đúng như mắt thấy, tắt nó và chụp ở mức zoom quang học.