CanhTuong.comCảnh Tượng
Cực quang và cảnh tượng thế giới

Đêm chờ cực quang: ở ngoài trời lạnh bao lâu, mặc gì và có nên đi cùng người dẫn

Kể một đêm chờ cực quang từ lúc khoác áo đến hai giờ sáng: nhịp ra vào cho đỡ lạnh, mặc ba lớp thế nào, đi cùng người dẫn hay tự lái, vì sao mắt thấy nhạt hơn ảnh.

Waiting for aurora on a snowy open plain, two small figures, one in a yellow down jacket, share a thermos beside a parked car, faint green glow rising

Một đêm chờ cực quang thường kéo dài ba đến năm tiếng, nhưng không ai đứng im ngoài trời suốt ngần ấy thời gian: cách chịu được là chia thành nhiều đợt ra ngoài mỗi lần chừng ba mươi đến bốn mươi lăm phút, xen giữa là vài phút sưởi trong xe hoặc trong nhà, mặc ba lớp áo, giữ tay chân khô, và với người đi lần đầu ở xứ lạnh thì đi cùng một người dẫn địa phương là lựa chọn dễ thở hơn. Điều làm nhiều người hụt hẫng không phải cái lạnh mà là lần đầu thấy cực quang bằng mắt, màu nhạt hơn hẳn những tấm ảnh đã xem.

Bài này kể một đêm như vậy theo trình tự, từ lúc ăn tối đến khi về giường, để bạn biết trước cơ thể mình sẽ trải qua những gì. Không có giờ nào cụ thể của một ngày cụ thể; đó là nhịp chung mà những người từng đứng ngoài đồng tuyết đều nhận ra.

Một đêm chờ trông như thế nào, từ bữa tối đến hai giờ sáng

Hình dung bạn và một người bạn ở một thị trấn nhỏ vùng cực vào cuối tháng 2. Bảy giờ tối, ăn một bữa có đủ tinh bột và chất béo, vì cơ thể sẽ đốt nhiều để giữ ấm. Tám giờ, xem lại bản đồ mây và dự báo ngắn, mặc đồ theo từng lớp, sạc đầy điện thoại. Tám giờ rưỡi lên xe, chạy chừng hai mươi phút ra khỏi ánh đèn thị trấn tới một bãi đỗ ven cánh đồng.

Chín giờ, mắt bắt đầu quen tối. Phải mất chừng hai mươi phút mới thấy được những ngôi sao mờ, và chỉ cần nhìn vào màn hình điện thoại sáng một cái là lại phải chờ từ đầu. Chân trời phía bắc có một vệt nhạt màu sữa. Mười giờ, chân bắt đầu lạnh dù vẫn đứng trên tuyết khô, đây là lúc vào xe năm phút, uống vài ngụm nước ấm. Mười một giờ, vệt nhạt dày lên, nhích lên cao, rồi gần như cùng lúc bừng thành hai ba dải xanh chuyển động. Mười lăm phút sau trời dịu lại.

Quá nửa đêm, nhiều người đã mệt. Nếu dự báo ngắn còn tốt, ở lại thêm; nếu không, một giờ sáng là lúc lên xe về. Phần lớn những ai từng đi đều nói giống nhau: cái họ nhớ nhất không chỉ là mười lăm phút cực quang, mà cả cái im lặng của cánh đồng, tiếng tuyết lạo xạo dưới giày, và hơi thở đóng thành khói trắng trước mặt.

Ở ngoài bao lâu là vừa: nhịp ra và vào

Cái lạnh xứ cực không đánh gục bạn trong năm phút đầu, nó ngấm dần qua tay và chân. Một nhịp hợp lý cho người đến từ xứ nóng:

  1. Đợt đầu ba mươi đến bốn mươi lăm phút. Đủ để mắt quen tối và đọc được trời. Đừng ra ngoài trước rồi mới mặc thêm áo; mặc đủ từ trong nhà.
  2. Vào xe hoặc chỗ ấm năm đến mười phút. Không bật đèn trong xe, nếu bật thì để ánh đỏ. Uống nước ấm, cử động ngón chân, ăn một miếng sô cô la hay bánh.
  3. Ra lại khi có tín hiệu. Người đi cùng đứng canh trời trong lúc bạn sưởi, thấy dải sáng dày lên thì gọi. Thay phiên nhau như vậy, cả nhóm đỡ mệt mà không lỡ đợt bừng sáng.
  4. Sau ba đến bốn đợt, tự hỏi lại. Nếu ngón tay đã đau buốt, bàn chân không còn cảm giác rõ, nên kết thúc đêm dù trời còn hứa hẹn. Một đêm nữa vẫn tốt hơn một vết bỏng lạnh.

Chỗ dễ sai là ngồi bệt xuống tuyết hay đứng im trên băng. Mặt đất hút nhiệt rất nhanh qua đế giày và qua mông. Đứng trên một tấm lót, đổi chân, đi lại vài bước, khom người lại khi gió thổi. Gió mới là thứ làm cái lạnh tăng gấp bội, nên nếu có chọn, đứng chỗ khuất gió sau xe hay sau một mô đất.

Mặc gì cho một đêm âm độ

Người Việt lần đầu đi xứ lạnh hay mắc hai lỗi: mặc một áo khoác thật dày bên ngoài nhưng bên trong là áo cotton, và mang giày thể thao. Bộ đồ ổn gồm:

  • Lớp sát người: áo và quần giữ nhiệt bằng len hoặc sợi tổng hợp, không dùng cotton vì cotton thấm mồ hôi rồi lạnh buốt.
  • Lớp giữa: áo nỉ lông cừu hoặc áo lông vũ mỏng, có thể cởi bớt khi vào xe.
  • Lớp ngoài: áo khoác và quần chắn gió, chống thấm, đủ rộng để không bó các lớp bên trong.
  • Đầu và cổ: mũ len trùm tai, khăn ống che được cằm và mũi. Phần lớn người ta bỏ quên cổ.
  • Tay: găng mỏng bên trong để bấm điện thoại, găng dày hoặc găng bao ngón bên ngoài.
  • Chân: hai đôi tất, một mỏng một len dày, giày cổ cao rộng hơn cỡ thường nửa số để tất không bó và chân còn máu lưu thông.
  • Thêm: túi giữ nhiệt dán hoặc bỏ túi, để trong găng và trong túi áo cùng điện thoại.

Đừng mặc quá chật. Bó chặt tay chân làm máu khó lưu thông và lạnh nhanh hơn. Nhiều nơi có cho thuê bộ áo liền quần giữ nhiệt; đi cùng người dẫn thì thường được đưa sẵn, chỉ cần mang đủ lớp bên trong.

Đi cùng người dẫn hay tự lái xe

Cả hai đều có người chọn. Bảng dưới đây so theo những gì thật sự xảy ra trong một đêm, không nói đến giá.

Chuyện trong đêmTự láiĐi cùng người dẫn
Tìm khoảng trời trongPhải tự đọc bản đồ mây, dễ lái nhầm hướngNgười dẫn biết những bãi đỗ quen, biết hướng nào mây hay tan
Lái trên đường tuyết, băng đenRủi ro thật với người chưa quen đường trơn và đêm tốiNgười địa phương lái, bạn chỉ việc ngồi
Biết lúc nào sắp bừng sángPhải tự học đọc trờiNgười dẫn gọi bạn ra đúng lúc
Linh hoạt giờ giấcMuốn ở bao lâu thì ở, muốn về lúc nào thì vềTheo lịch của nhóm
Đông ngườiCó thể tìm chỗ vắngCó khi đứng cùng nhiều nhóm ở một bãi

Gợi ý cho người đi lần đầu: đêm đầu tiên đi cùng người dẫn để học cách đọc trời và biết cái lạnh thật sự ra sao, những đêm sau nếu tự tin với đường sá thì tự đi. Nếu tự lái, tuyệt đối không dừng xe giữa đường khi thấy trời sáng lên, hãy tìm chỗ đỗ hẳn ra khỏi làn xe và bật đèn cảnh báo.

Bằng mắt và qua điện thoại: vì sao ảnh rực hơn cảnh thật

Mắt người trong bóng tối dựa vào một loại tế bào nhạy sáng nhưng gần như không phân biệt màu. Vì thế một dải cực quang yếu, bằng mắt chỉ thấy như một đám mây xám trắng, hơi ánh xanh. Điện thoại thì khác: nó mở cửa thu sáng vài giây, gom từng chút ánh sáng xanh lục vào một khung hình, nên ảnh ra màu xanh rực dù mắt bạn thấy nhạt. Không ai lừa ai cả, chỉ là hai cách nhìn khác nhau.

Khi đợt cực quang mạnh, mắt thấy màu rõ: xanh lục đậm, viền dưới hồng, đôi khi tím ở rìa. Và mắt có thứ điện thoại không có: chuyển động. Những tấm màn gợn sóng, lan từ chân trời lên đỉnh đầu, chớp nhoáng như có ai rung, chỉ thấy được khi đứng đó. Ảnh phơi sáng lâu sẽ làm nhoè hết các nếp gợn ấy thành một mảng màu mịn.

Vì thế lời khuyên của người đi nhiều lần là: lúc màn sáng bừng lên, đừng dán mắt vào màn hình. Đặt máy chụp sẵn trên chân đế, bấm hẹn giờ, rồi ngẩng lên mà nhìn. Đợt bừng sáng có khi chỉ năm phút, nhìn qua màn hình suốt năm phút đó là đánh đổi phần quý nhất của cả đêm. Nếu muốn giữ chuyển động, quay một đoạn video ngắn ở chế độ đêm, nhiều máy mới quay được khi cực quang đủ sáng.

Giữ điện thoại sống qua đêm lạnh

Pin sụt nhanh trong lạnh. Điện thoại báo còn một nửa pin rồi tắt phụt là chuyện thường ở nhiệt độ âm sâu. Giữ máy trong túi áo trong sát người, chỉ lấy ra khi chụp. Sạc dự phòng và dây sạc cũng để trong túi trong, cạnh một túi giữ nhiệt nhưng không áp thẳng vào máy.

Đừng mang máy lạnh vào phòng ấm rồi mở ngay. Hơi nước trong phòng sẽ đọng thành sương trên ống kính và có khi lọt vào trong máy. Trước khi vào nhà, cho điện thoại vào một túi kín, để nó ấm dần trong túi chừng nửa giờ rồi mới lấy ra.

Găng mỏng cảm ứng là thứ nhỏ mà cứu cả đêm. Tháo găng ra để bấm màn hình vài lần là ngón tay tê cứng. Một đôi găng mỏng bấm được màn hình, đeo bên trong găng dày, giải quyết chuyện đó.

Chân đế nhỏ quan trọng hơn máy xịn. Một chiếc điện thoại tầm trung đặt trên chân đế chụp đẹp hơn máy đắt tiền cầm tay run vì lạnh. Không có chân đế thì tựa máy lên ba lô đặt trên nóc xe, dựng nghiêng bằng găng tay.

Khi nào quay vào, và giữ đêm sạch cho người sau

Dấu hiệu nên dừng, không cố thêm:

  • Ngón tay, ngón chân, vành tai chuyển trắng sáp, cứng, mất cảm giác: vào chỗ ấm, làm ấm từ từ bằng hơi ấm cơ thể hoặc nước ấm vừa phải, không chà bằng tuyết, không hơ sát lửa.
  • Run lẩy bẩy không dừng, hoặc ngược lại thôi run mà người lừ đừ, nói líu, vụng về: đó là dấu hiệu thân nhiệt hạ, đưa người đó vào xe, đắp thêm áo, gọi cấp cứu theo số khẩn cấp của nước sở tại.
  • Gió mạnh lên, tuyết bắt đầu bay ngang, tầm nhìn giảm: lên xe về sớm, đường sẽ xấu đi nhanh.
  • Mệt rã rời mà sáng mai còn phải lái xe: một giấc ngủ quan trọng hơn một đợt cực quang có thể đến.

Ở bãi đỗ chung, tắt đèn pha khi dừng, dùng đèn đỏ, nói chuyện vừa phải vì tiếng vang rất xa trong đêm tuyết. Không đi vào ruộng, vườn hay sân nhà dân để tìm góc chụp, ở nhiều nơi đó là đất có người chăm. Túi giữ nhiệt đã dùng, vỏ bánh, cốc giấy, mang hết về. Đêm sau sẽ có người khác đứng đúng chỗ đó.

Câu hỏi thường gặp

Đi xem cực quang phải đứng ngoài trời bao lâu?

Cả đêm chờ thường kéo dài ba đến năm tiếng, nhưng nên chia thành nhiều đợt ra ngoài chừng ba mươi đến bốn mươi lăm phút, xen giữa là vài phút sưởi trong xe hoặc trong nhà. Cách này giữ tay chân đủ ấm mà vẫn không lỡ đợt bừng sáng.

Vì sao nhìn bằng mắt cực quang nhạt hơn trong ảnh?

Mắt trong bóng tối dựa vào loại tế bào nhạy sáng nhưng kém nhận màu, nên cực quang yếu trông như mây xám trắng. Điện thoại phơi sáng vài giây để gom ánh sáng xanh lục nên ảnh ra rực hơn. Khi đợt cực quang mạnh, mắt vẫn thấy màu rõ và thấy cả chuyển động mà ảnh không giữ được.

Người Việt đi xem cực quang lần đầu nên mặc gì?

Mặc ba lớp: lớp giữ nhiệt bằng len hoặc sợi tổng hợp sát người, lớp nỉ hay lông vũ ở giữa, lớp ngoài chắn gió chống thấm. Thêm mũ trùm tai, khăn che cổ, hai lớp găng, hai đôi tất và giày cổ cao rộng nửa số. Tránh áo cotton sát người vì thấm mồ hôi rồi lạnh buốt.

Có nên đi cùng người dẫn khi xem cực quang không?

Với người lần đầu đến xứ lạnh, đi cùng người dẫn địa phương giúp tránh lái xe trên đường băng ban đêm, biết chỗ trời hay trong và được gọi ra đúng lúc. Những đêm sau, nếu đã quen đường và tự tin, bạn có thể tự đi để linh hoạt giờ giấc hơn.

Làm sao giữ pin điện thoại khi ngắm cực quang?

Giữ điện thoại và sạc dự phòng trong túi áo trong sát người, chỉ lấy ra khi chụp. Đặt máy trên chân đế và bấm hẹn giờ để khỏi cầm lâu. Trước khi vào nhà ấm, cho máy vào túi kín để tránh hơi nước đọng trên ống kính.

Khi nào nên dừng chờ cực quang và vào nhà?

Nên dừng khi ngón tay, ngón chân hay tai trắng cứng mất cảm giác, khi run không dứt hoặc người đi cùng lừ đừ nói líu, khi gió tuyết mạnh lên làm giảm tầm nhìn. Sức khoẻ cho những đêm sau quan trọng hơn một đợt cực quang có thể đến hoặc không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138