Đồ đi hang động cốt lõi gồm giày đế cao su có gai đã đi quen, một đèn đeo trán kèm một đèn nhỏ dự phòng, quần áo vải nhanh khô với một lớp khoác mỏng, nước uống và túi đựng rác; hang có lội nước thì thêm giày lội thoát nước và túi chống nước cho điện thoại. Người sợ chỗ hẹp nên chọn hang có sảnh và lối đi rộng, hỏi trước những đoạn trần thấp; người lớn tuổi nên chọn hang ít bậc, mang gậy, đi chậm và nghỉ ở những khoảng rộng.
Trong hang, một món đồ sai không làm bạn khó chịu một chút mà làm hỏng cả buổi: đôi dép trơn khiến bạn phải bám vách suốt chặng, chiếc áo bông ướt mồ hôi làm bạn run ở sảnh đẹp nhất. Phần dưới đi từng món theo thứ tự quan trọng, rồi tới những gì không cần mang, và những điều chỉnh riêng cho người sợ chỗ hẹp, người lớn tuổi và người đau khớp.
Giày: chọn theo mặt đá, không theo dáng
Mặt đá trong hang lúc nào cũng ẩm, có chỗ phủ một lớp bùn mỏng như kem, có chỗ là đá vôi nhẵn bóng vì nước chảy qua nhiều năm. Thứ giữ bạn đứng vững là đế giày, không phải sức chân. Đế cao su mềm có gai sâu bám tốt nhất; đế nhựa cứng, đế da, đế mòn phẳng là những thứ trượt nhiều nhất. Giày chạy bộ cũ đã mòn gai trông vẫn ổn ở ngoài phố, nhưng vào hang thì như đi trên kính ướt.
Hang có lối lát và đèn thì một đôi giày thể thao có gai, đã đi quen chân, là đủ. Đừng mua giày mới đi luôn hôm đó: giày chưa quen cọ gót sau vài trăm bậc, và bạn sẽ đi phần còn lại bằng cách khập khiễng. Hang có đoạn lội nước thì cần giày lội: đế bám, thân lưới cho nước thoát ra, ôm chân để không tuột khi bùn hút. Dép quai hậu thể thao chỉ hợp với đoạn nước ngắn, đá bằng; đá sắc và lởm chởm thì ngón chân lộ ra dễ bị cắt.
Một mẹo nhỏ của người hay đi: mang thêm một đôi tất khô trong túi kín. Ra khỏi hang, thay tất là chân ấm lại ngay, đỡ phồng rộp trên đường về. Và buộc dây giày chặt hơn bình thường một chút ở đoạn xuống bậc, để ngón chân không dồn vào mũi giày.
Đèn: hai cái, chiếu xuống chân
Đèn đeo trán là món quan trọng thứ hai sau giày, vì nó để hai tay bạn trống mà vịn. Chọn loại có chế độ sáng vừa và sáng yếu: sáng vừa để đi, sáng yếu để đứng ngắm mà không làm loá mắt người bên cạnh. Ánh sáng hơi vàng dễ chịu cho mắt trong hang hơn ánh trắng xanh, và không làm màu đá bị lạnh khi chụp. Thử đèn ở nhà, thay pin mới hoặc sạc đầy trước hôm đi.
Cái thứ hai là một đèn pin nhỏ trong túi áo, phòng khi đèn chính hỏng, rơi hay hết pin. Trong hang tối hẳn, đèn tắt giữa đường không phải chuyện bất tiện mà là chuyện nguy hiểm. Đèn điện thoại không thay được đèn riêng: nó yếu, chiếu hẹp, và mỗi phút bật là bớt pin bạn cần để liên lạc khi ra ngoài.
Cách dùng đèn cũng là một phần của đồ. Đeo đèn chiếu chếch xuống, rọi vào chỗ bàn chân sắp đặt. Khi quay sang nói chuyện với ai, cúi đèn xuống hoặc tắt đi một lúc. Đi qua chỗ có dơi trên trần thì hạ đèn và đi nhanh, đừng soi lên. Hang có đèn chiếu sáng sẵn vẫn nên đeo đèn, chỉ là để chế độ yếu, bật ở những đoạn tối giữa hai bóng đèn.
Quần áo và đồ mang theo cho từng kiểu hang
Không khí trong hang mát và ẩm quanh năm, còn bên ngoài có khi nắng gắt. Mặc theo lớp, để cởi ra mặc vào được. Bảng dưới chia theo hai kiểu hang phổ biến.
| Món | Hang có lối lát, có đèn | Hang nửa hoang sơ, có lội nước |
|---|---|---|
| Áo trong | Áo thun vải nhanh khô | Áo thun vải nhanh khô, tránh áo bông dày vì ướt lâu khô |
| Lớp khoác | Áo khoác mỏng hoặc áo gió | Áo giữ ấm mỏng để trong túi chống nước, mặc khi nghỉ |
| Quần | Quần dài vải mềm, co giãn | Quần dài nhanh khô, không mặc quần bò vì ướt nặng và lạnh |
| Tay | Không cần găng | Găng tay mỏng có hạt bám cho đoạn leo vịn, người dẫn có thể phát |
| Đầu | Không cần mũ, trừ khi người dẫn yêu cầu | Mũ bảo hộ, thường người dẫn phát; đèn gắn trên mũ |
| Túi | Ba lô nhỏ, hai tay để trống | Ba lô nhỏ có túi chống nước bên trong |
| Ăn uống | Một chai nước, ít bánh | Nước, đồ ăn nhanh cho cả chặng và thêm một phần dự phòng |
Áo màu sáng hoặc màu rực một chút giúp người đi sau dễ nhận ra bạn trong ánh đèn yếu, và lên ảnh cũng nổi hơn giữa nền đá tối. Đó là lý do nhiều người đi hang hay chọn áo đỏ, cam, hồng thay vì áo đen.
Những thứ không cần mang
Đồ thừa trong hang không chỉ nặng mà còn vướng: va vào vách, va vào thạch nhũ, va vào người khác ở lối hẹp. Để những thứ sau ở lại.
- Gậy chụp ảnh dài và chân máy cỡ lớn. Lối hẹp, đông người, dựng lên là chắn đường. Một chân đế nhỏ bằng bàn tay là đủ, và nhiều khi lan can đã làm được việc đó.
- Túi xách tay, túi đeo lệch một bên. Túi đung đưa khi cúi người dễ quệt vào đá.
- Trang sức, đồng hồ đắt tiền. Rơi trong hang tối thường là mất luôn.
- Nước hoa, kem chống muỗi mùi nặng. Hang kín, mùi lan khắp và làm phiền cả người lẫn những sinh vật sống trong hang.
- Loa nhỏ phát nhạc. Tiếng nước nhỏ giọt mới là âm thanh người ta vào hang để nghe.
- Áo khoác dày bằng bông. Ướt mồ hôi rồi là nặng, lạnh và lâu khô.
Khi gói đồ, thử đeo ba lô cúi người chui qua gầm bàn ở nhà. Nếu thấy vướng, ở trong hang sẽ vướng gấp nhiều lần.
Người sợ chỗ hẹp: chọn hang và tự giữ bình tĩnh
Chọn hang có sảnh lớn và lối đi rộng. Hỏi trước có đoạn nào phải khom, chui hay đi một hàng không. Những hang có lối lát cho khách đông thường rộng và sáng, dễ chịu hơn nhiều so với hang nửa hoang sơ.
Đi ở giữa đoàn, gần người mình tin. Không đi cuối cùng vì cảm giác bị bỏ lại làm hoảng thêm; không đi đầu vì phải đối mặt với khoảng tối phía trước.
Nhìn vào chỗ rộng, không nhìn vào chỗ hẹp. Ở đoạn trần thấp, nhìn xuống chân và nhìn về phía trước nơi lối đi mở ra, đừng ngước nhìn trần sát đầu.
Thở ra dài hơn hít vào. Khi thấy tim đập nhanh, dừng ở chỗ an toàn, hít vào chậm, thở ra chậm hơn, đếm vài lượt. Báo người đi cùng biết.
Quay ra không phải là thua. Nói với người dẫn từ đầu rằng mình có thể dừng giữa chừng. Đi được nửa hang mà vẫn thấy cái đẹp của nó là một chuyến đi trọn.
Thử trước ở một hang dễ. Một buổi ở hang có lối lát, đèn sáng, sảnh rộng cho bạn biết cảm giác của mình trong lòng núi ra sao. Nhiều người sợ chỗ hẹp thấy mình ổn ở sảnh lớn, chỉ khó chịu ở vài đoạn ngắn; biết vậy rồi thì lần sau chọn hang dễ hơn hẳn.
Người lớn tuổi và người đau khớp
Hỏi số bậc ở cửa hang. Nhiều hang nằm lưng chừng núi, phải leo một đoạn bậc dài mới tới cửa. Đó thường là phần mệt nhất của cả chuyến, mệt hơn bên trong.
Mang gậy có đầu cao su. Gậy giúp đỡ gối ở bậc xuống. Đầu cao su không trượt trên đá ẩm và không làm xước mặt đá.
Đi theo nhịp của người chậm nhất. Cả nhóm đi chậm lại, nghỉ ở mỗi khoảng rộng. Đừng để người lớn tuổi phải cố theo người trẻ.
Giữ ấm. Người lớn tuổi lạnh nhanh hơn trong không khí ẩm. Áo khoác mặc ngay khi vào hang, không đợi run mới mặc.
Hỏi bác sĩ nếu có bệnh tim, phổi. Leo bậc dài trong không khí ẩm là gắng sức thật sự. Có bệnh mạn tính thì hỏi ý kiến bác sĩ trước chuyến đi, mang thuốc theo người. Có chuyện ở chỗ có sóng thì gọi 115.
Chọn giờ mát và ngày ít khách. Đoạn leo lên cửa hang dưới nắng trưa mệt gấp đôi buổi sáng. Ngày thường ít khách thì người lớn tuổi được đi theo nhịp của mình, dừng ở lan can bao lâu cũng không ai đứng chờ phía sau.
Đồ cho điện thoại: chụp được mà không làm phiền hang
Điện thoại trong hang cần ba thứ: một khăn nhỏ lau kính vì hơi nước đọng rất nhanh, một túi chống nước nếu có đi thuyền hay lội nước, và một sạc dự phòng nhỏ để ở ba lô. Một chân đế mini kẹp được vào lan can hoặc đặt trên đá giúp ảnh chế độ đêm nét hơn hẳn mà không chắn lối ai. Không cần thêm đèn chụp ảnh riêng.
Cách chụp cũng nhẹ nhàng như cách đi: tắt flash ngay từ cửa hang, bật chế độ đêm, tựa máy vào lan can, chạm vào chỗ đá sáng nhất rồi kéo phơi sáng xuống một chút. Nhờ người đi cùng đứng nhỏ ở góc khung, áo màu sáng của họ sẽ là điểm nhấn giữa nền đá. Chụp xong một góc thì cất máy, đi tiếp. Đứng chiếm lan can quá lâu ở lối hẹp là cái làm phiền người khác nhiều nhất trong hang đông khách.
Trước chuyến đi, sạc đầy máy và dọn bớt bộ nhớ. Trong hang, để máy ở chế độ máy bay vì không có sóng, máy cứ tìm sóng sẽ nóng và hụt pin rất nhanh. Giảm độ sáng màn hình xuống thấp nhất: vừa đỡ tốn pin, vừa không làm mắt bạn phải quen tối lại từ đầu mỗi lần nhìn vào máy.
Câu hỏi thường gặp
Đi hang động nên mang giày gì?
Giày đế cao su mềm có gai sâu, đã đi quen chân. Hang có lội nước thì cần giày lội có thân lưới thoát nước, ôm chân. Tránh dép tông, giày đế da, giày cao gót và giày mới chưa đi lần nào.
Có cần mang đèn khi hang đã có đèn chiếu sáng không?
Nên mang một đèn đeo trán để chế độ yếu cho những đoạn tối giữa hai bóng đèn, cộng một đèn pin nhỏ dự phòng. Đèn điện thoại không thay được vì yếu và tốn pin bạn cần để liên lạc khi ra ngoài.
Đi hang mặc quần áo gì cho đỡ lạnh?
Mặc theo lớp: áo thun vải nhanh khô bên trong, áo khoác mỏng hoặc áo gió bên ngoài, quần dài co giãn. Tránh áo bông dày và quần bò vì ướt mồ hôi hay ướt nước là nặng, lạnh và lâu khô.
Người sợ chỗ hẹp có đi hang được không?
Được, nếu chọn hang có sảnh lớn và lối đi rộng, hỏi trước những đoạn trần thấp và đi ở giữa đoàn gần người mình tin. Khi thấy hoảng, dừng ở chỗ an toàn, thở ra chậm và báo người đi cùng; quay ra giữa chừng là bình thường.
Người lớn tuổi đi hang cần lưu ý gì?
Hỏi trước số bậc lên cửa hang, mang gậy có đầu cao su, đi theo nhịp người chậm nhất và mặc áo khoác ngay khi vào hang. Người có bệnh tim, phổi nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi và mang thuốc theo người.
Những thứ gì không nên mang vào hang?
Gậy chụp ảnh dài, chân máy lớn, túi xách tay, trang sức đắt tiền, nước hoa mùi nặng và loa phát nhạc. Chúng vướng ở lối hẹp, dễ quệt vào đá, dễ rơi mất trong tối hoặc làm phiền người khác.