Hang nước đi thuyền hợp với người ngại leo bậc, người lớn tuổi và nhóm muốn ngồi yên ngắm vòm đá soi bóng trên mặt nước; hang khô đi bộ hợp với người muốn nhìn gần thạch nhũ, tự chọn chỗ dừng và không ngại vài trăm bậc lên xuống. Người sợ nước, người say sóng nên chọn hang khô; người đau gối, người đi chậm nên chọn hang nước. Có nhóm vừa có người già vừa có trẻ hiếu động thì chọn hang nước có thêm một đoạn lên bờ ngắn là vừa đủ cho cả hai.
Hai kiểu hang cho hai cảm giác rất khác về cùng một lòng núi. Ở hang nước, hang đến với bạn: bạn ngồi, vòm đá trôi qua đầu. Ở hang khô, bạn đi tới hang: từng cột đá hiện ra theo bước chân. Phần dưới đặt hai kiểu cạnh nhau, rồi chọn theo từng kiểu người đi cùng, kèm những điều cần biết khi ngồi thuyền, khi đi bộ, chuyện an toàn riêng và cách chụp mỗi kiểu bằng điện thoại.
Hai cách vào lòng núi khác nhau thế nào
Hình dung một buổi đi thuyền vào hang trong vùng núi đá vôi. Thuyền rời bến dưới nắng, lướt vào cửa hang, và chỉ sau vài nhịp chèo, tiếng ồn bên ngoài tắt hẳn. Mắt chưa quen, bạn chỉ thấy mặt nước loang loáng ánh đèn và những mảng đá rủ xuống rất gần. Trần có đoạn thấp tới mức người ngồi phải cúi đầu, có đoạn vụt lên cao như mái nhà lớn. Bạn không chọn được chỗ dừng, không quay lại được để xem lần nữa, nhưng được cái yên: chỉ có tiếng mái chèo và tiếng nước nhỏ giọt.
Hang khô thì ngược lại. Bạn leo một đoạn bậc tới cửa, rồi đi theo lối lát hoặc lối mòn có đèn, lúc xuống, lúc lên. Thạch nhũ ở ngay tầm mắt, nhìn được từng nếp gấp, từng giọt nước đọng ở đầu nhũ. Bạn dừng bao lâu tuỳ ý, quay lại xem một góc đã đi qua cũng được. Đổi lại là đôi chân: vài trăm bậc ẩm, có đoạn dốc, có đoạn hẹp, và một ba lô trên vai suốt buổi.
Không kiểu nào đẹp hơn kiểu nào. Câu đúng là kiểu nào hợp với người đi cùng bạn hôm đó, với mùa đó, và với điều bạn muốn mang về: một cảm giác trôi trong lòng núi, hay những chi tiết đá nhìn tận mắt.
Đặt cạnh nhau: hang nước và hang khô
Bảng dưới so từng mặt mà người đi lần đầu hay thắc mắc. Mỗi hang cụ thể có thể khác một chút; đọc mô tả của điểm tham quan để biết thêm số bậc và độ dài.
| Mặt so | Hang nước đi thuyền | Hang khô đi bộ |
|---|---|---|
| Tư thế suốt buổi | Ngồi, ít cử động, có đoạn cúi đầu | Đi, leo bậc, có đoạn khom người |
| Nhìn được gì | Vòm trần, vách hai bên, bóng soi trên nước | Thạch nhũ ngang tầm mắt, nền hang, chi tiết nhỏ |
| Nhịp ngắm | Theo nhịp chèo, khó dừng lâu | Tự chọn chỗ dừng, quay lại được |
| Mùa ảnh hưởng | Rất nhiều: nước lên là ngừng chạy, nước cạn có đoạn phải xuống đẩy | Ít hơn, nhưng mùa mưa bậc trơn và bùn |
| Đồ cần thêm | Áo phao, túi chống nước cho điện thoại | Giày bám, đèn nhỏ, nước uống |
| Rủi ro chính | Lật thuyền khi đứng dậy, va đầu ở trần thấp, nước lên | Trượt trên bậc ẩm, hụt chân lúc mắt chưa quen tối |
Một mẹo nhỏ: nhiều hang nước có đoạn thuyền cập vào một bãi đá cho khách lên bờ đi bộ một vòng ngắn. Đó là kiểu lai đáng chọn nhất cho nhóm có cả người khoẻ lẫn người ngại leo.
Chọn theo người đi cùng
Trẻ nhỏ. Trẻ dưới mười tuổi ngồi thuyền lâu dễ bồn chồn, nhoài người ra mạn; đi bộ thì lại hay chạy trên bậc ẩm. Hang khô có lối lát và lan can, đi chậm, người lớn nắm tay ở mọi đoạn bậc là an toàn hơn. Nếu đi thuyền, cho trẻ ngồi giữa hai người lớn, áo phao cài kín.
Người lớn tuổi, người đau gối. Hang nước là lựa chọn nhẹ nhàng nhất. Hỏi trước bến thuyền có bậc lên xuống không, thuyền có chỗ dựa không. Hang khô có nhiều bậc ở cửa thì nên tránh, dù bên trong lối đi bằng.
Người sợ nước hoặc say sóng. Hang khô. Mặt nước trong hang thường lặng, nhưng cảm giác ngồi trên nước trong bóng tối làm nhiều người khó chịu hơn họ tưởng.
Người sợ chỗ hẹp. Hang khô có sảnh rộng, lối đi rộng và có đèn là dễ chịu nhất. Hang nước có những đoạn trần thấp sát đầu, không quay ra được giữa chừng, nên hỏi kỹ trước.
Nhóm thích chụp ảnh. Hang khô cho thời gian đứng chụp, tựa điện thoại vào lan can. Trên thuyền, ảnh dễ nhoè vì thuyền lắc, nhưng có những cảnh soi bóng mà hang khô không có.
Nhóm có cả người khoẻ lẫn người ngại leo. Chọn hang nước có đoạn lên bờ, hoặc hang khô có sảnh rộng gần cửa để người ngại leo dừng lại chờ. Đừng ép cả nhóm theo sức của người khoẻ nhất; buổi đi hang vui là buổi mà người yếu nhất vẫn còn muốn đi lần nữa.
Trên thuyền trong hang: những điều người chèo mong bạn biết
Người chèo thuyền trong hang đi lại hàng trăm lần một mùa. Những điều dưới đây là những gì họ hay phải nhắc khách nhất.
- Ngồi yên giữa thuyền, không đứng dậy chụp ảnh, không dồn cả về một bên khi thấy cảnh đẹp ở mạn kia.
- Áo phao cài đủ khoá, kể cả khi thấy nước lặng và nông. Trong hang tối, rơi xuống nước rất khó nhìn thấy nhau.
- Nghe tiếng người chèo báo cúi đầu ở đoạn trần thấp và cúi ngay, đừng ngoái lại hỏi.
- Tay để trong thuyền. Thò tay chạm vách hay chạm nhũ khi thuyền đi sát vừa làm hỏng đá, vừa có thể kẹp tay.
- Không chiếu đèn thẳng vào mắt người chèo. Họ cần nhìn mặt nước phía trước.
- Nói nhỏ. Tiếng nói vang trong hang to hơn bạn nghĩ, và làm cả thuyền khác mất cái yên.
Nếu nước cạn, có đoạn người chèo nhờ khách xuống lội một quãng ngắn cho thuyền nhẹ. Mặc quần dễ xắn và mang giày lội được là đỡ lúng túng.
Đi bộ trong hang khô: nhịp chân và chỗ dừng
Hang khô mệt không phải vì dài mà vì bậc ẩm liên tục. Giữ nhịp theo mấy điều dưới đây, đi trọn một vòng vẫn còn sức ngắm.
- Đi chậm hơn bình thường một nhịp ngay từ đầu. Người đi nhanh ở mấy chục bậc đầu thường mỏi chân ở giữa hang, đúng chỗ đẹp nhất.
- Bước cả bàn chân lên bậc, không bước mũi chân. Bậc trong hang thường không đều, có bậc thấp, có bậc cao.
- Dừng ở những khoảng rộng, đứng nép vào lan can để người sau qua. Không dừng giữa bậc.
- Uống nước ở mỗi chỗ dừng dài. Hang mát nên ít khát, nhưng leo bậc vẫn ra mồ hôi.
- Xuống bậc thì nhìn chân, lên bậc mới ngước nhìn. Ngắm trần là việc của lúc đứng yên.
Người đi cùng đuối sức thì để họ chờ ở một sảnh rộng có đèn, gần lối chính, có một người ở lại cùng. Không để ai ngồi một mình ở chỗ khuất. Hẹn rõ giờ quay lại, và người chờ cũng mặc thêm áo, vì ngồi yên trong hang mát lạnh nhanh hơn đi.
An toàn riêng của từng kiểu, và giữ hang sạch
Hang nước có hai mối lo: nước và trần. Mùa chuyển, sau những trận mưa lớn ở vùng núi phía trên, nước có thể lên trong vài giờ; khi ban quản lý ngừng chạy thuyền là có lý do, đừng tìm thuyền khác để vào. Trần thấp thì chỉ cần nghe người chèo. Hang khô có một mối lo lớn nhất là bậc trơn, nhất là đoạn đi từ chỗ có đèn sang chỗ tối và lúc vừa nhìn vào đèn xong. Gặp nạn ở chỗ có sóng gọi 112 hoặc 115, nói rõ tên hang và đoạn đang ở.
Giữ hang sạch thì hai kiểu như nhau: không chạm, không bẻ, không khắc, không để lại gì. Ở hang nước, đừng thả gì xuống nước, kể cả vỏ trái cây hay mẩu bánh cho cá; nước trong hang chảy chậm và giữ rác rất lâu. Ở hang khô, đi đúng lối, không trèo lên bờ đá để chụp gần, vì mặt đá bên ngoài lối đi thường là những lớp đá mỏng đang lớn rất chậm.
Một điều hay bị quên ở cả hai kiểu hang: chênh lệch giữa ngoài và trong. Ra khỏi hang mát vào giữa trưa nắng, nhiều người thấy choáng nhẹ; lên bờ sau một chặng thuyền dài, chân tê, bước lên bậc bến dễ hụt. Ngồi nghỉ vài phút ở cửa hang, uống nước, rồi mới đi tiếp đoạn đường về.
Chụp mỗi kiểu hang bằng điện thoại
Trên thuyền, giữ máy sát người, khuỷu tay tì vào đùi hoặc vào mạn thuyền, chờ lúc thuyền trôi chậm nhất mới bấm. Bật chế độ đêm nhưng chấp nhận vài tấm nhoè, cứ chụp vài tấm liền. Cảnh đáng chụp nhất là mặt nước soi vòm đá, với người ngồi đầu thuyền đội đèn làm một bóng nhỏ phía trước. Đeo túi chống nước vào cổ, đừng cầm hờ ngoài mạn.
Trong hang khô, bạn có lợi thế đứng yên. Tựa cạnh điện thoại vào lan can, chạm vào phần đá sáng nhất để đo sáng, kéo phơi sáng xuống một chút để giữ màu đá thay vì để đèn làm trắng xoá. Chụp dọc cho những cột đá cao, chụp ngang cho sảnh rộng có người đứng nhỏ ở góc. Không bật flash ở cả hai kiểu hang, không zoom số quá tay. Về nhà chỉ chỉnh nhẹ, bớt màu vàng của đèn, kéo vùng tối lên một chút.
Có một tấm hai kiểu hang đều có: cửa hang nhìn từ trong ra. Ở hang nước, đó là lúc thuyền quay ra, mặt nước phía trước sáng dần lên, vòm cửa thành một khung đen. Ở hang khô, đó là bậc cuối cùng trước khi bước ra nắng. Chạm vào vùng sáng ngoài cửa, giảm phơi sáng, để người đi trước thành một bóng nhỏ giữa khung. Tấm ấy thường là tấm cả nhóm giữ lại lâu nhất.
Câu hỏi thường gặp
Hang nước và hang khô, kiểu nào hợp với người lớn tuổi?
Hang nước đi thuyền thường nhẹ nhàng hơn vì ngồi suốt chặng, ít bậc. Hỏi trước bến thuyền có bậc lên xuống dốc không và thuyền có chỗ dựa không. Hang khô có nhiều bậc ở cửa thì nên tránh dù bên trong lối đi bằng.
Người sợ nước có nên đi hang bằng thuyền không?
Không nên. Mặt nước trong hang thường lặng, nhưng ngồi trên nước trong bóng tối làm nhiều người thấy khó chịu hơn họ tưởng, và không quay ra được giữa chừng. Hang khô có lối lát, có đèn là lựa chọn dễ chịu hơn.
Đi thuyền trong hang cần lưu ý gì?
Ngồi yên giữa thuyền, cài kín áo phao, nghe người chèo báo cúi đầu ở đoạn trần thấp, để tay trong thuyền và nói nhỏ. Không đứng dậy chụp ảnh và không dồn về một bên khi thấy cảnh đẹp ở mạn kia.
Đi hang khô có mệt không?
Mệt chủ yếu vì bậc ẩm liên tục, có hang vài trăm bậc lên xuống. Đi chậm từ đầu, bước cả bàn chân lên bậc, uống nước ở mỗi chỗ dừng và chỉ ngắm trần khi đã đứng yên thì đi trọn một vòng vẫn còn sức.
Mùa nào hang nước không đi được?
Thường là mùa mưa lũ của từng vùng, khi nước lên cao làm trần hang sát mặt nước hoặc dòng chảy mạnh. Ngược lại, cuối mùa khô có đoạn nước cạn phải xuống đẩy thuyền. Xem thông báo của điểm tham quan trước khi đi.
Chụp ảnh trên thuyền trong hang sao cho đỡ nhoè?
Giữ máy sát người, tì khuỷu tay vào đùi hoặc mạn thuyền, bật chế độ đêm và chờ lúc thuyền trôi chậm nhất mới bấm. Chụp vài tấm liền, không bật flash, và đeo túi chống nước vào cổ để không làm rơi máy.