CanhTuong.comCảnh Tượng
Mùa lúa và ruộng bậc thang

Lúa xanh non trên ruộng bậc thang: mấy tuần sau cấy đẹp nhất, ngắm giờ nào

Lúa xanh non phủ kín bậc thang thường sau cấy chừng ba đến sáu tuần, giữa mùa hè vùng cao, vắng người. Giờ lên màu, chỗ đứng gần bản và chuyện mưa giông.

Small stilt-house hamlet at the edge of bright green young rice terraces after rain, a person in a white shirt on a wooden porch looking out, side view

Lúa xanh non trên ruộng bậc thang đẹp nhất vào khoảng ba đến sáu tuần sau khi cấy, khi khóm lúa đã đẻ nhánh phủ kín mặt nước mà lá vẫn còn màu xanh nõn chuối; ở vùng cao phía Bắc pha này thường rơi vào khoảng cuối tháng 6 đến hết tháng 7, nơi cấy sớm như Sa Pa thì sớm hơn vài tuần. Giờ lên màu đẹp nhất là buổi sáng sau một đêm mưa, khi nắng đầu tiên chiếu xiên qua sườn đồi.

Đây là mùa ít người tìm đến nhất trong năm của ruộng bậc thang: không có gương nước, không có vàng óng, chỉ có một màu xanh. Nhưng chính vì thế mà bản vắng, đường không kẹt xe, người dân thong thả làm cỏ, và màu xanh của tháng 7 trên núi có độ tươi mà chẳng mùa nào khác có. Phần dưới nói pha nào nên đến, giờ nào, đứng gần bản thế nào cho phải, và chuyện mưa giông giữa hè.

Xanh non khác xanh đậm ở chỗ nào

Ngay sau khi cấy, ruộng vẫn là mặt nước lấm tấm những khóm mạ thưa. Đứng xa nhìn, sườn đồi xám bạc, chưa xanh. Chừng hai tuần sau, mạ bén rễ, bắt đầu đẻ nhánh, các khóm to dần, mặt nước bị che từng mảng. Đến tuần thứ ba, thứ tư, khóm lúa khép lại, cả thửa ruộng thành một tấm xanh liền, màu sáng như lá chuối non. Đó là pha xanh non.

Khoảng một tháng sau đó, lúa vào giai đoạn làm đòng, lá dày và màu sẫm lại thành xanh rêu. Sườn đồi vẫn đẹp, nhưng màu trầm hơn, ảnh chụp dễ bị nặng. Nhiều người đi cả hai pha đều nói pha xanh non có cái nhẹ và trong, nhất là khi trời vừa mưa.

Một chi tiết chỉ người đứng lâu mới để ý: ở pha xanh non, mỗi thửa còn hơi lệch màu nhau vì nhà cấy trước nhà cấy sau vài ngày. Nhìn từ xa, sườn đồi thành những dải xanh đậm nhạt xen nhau, giống vân trên mặt gỗ. Đến pha xanh đậm, sự lệch ấy mất đi, cả sườn đều một màu.

Pha xanh non kéo dài chừng hai đến ba tuần ở một thung lũng. Vì các bản cấy lệch nhau theo độ cao và nguồn nước, cả vùng có thể có màu xanh tươi trong khoảng hơn một tháng.

Có một cái mốc dễ nhớ mà người ở bản hay dùng: khi người ta bắt đầu đi làm cỏ lần đầu, lúa thường đang ở giữa pha xanh non. Nếu bạn thấy từng nhóm người khom lưng giữa ruộng, tay vuốt quanh gốc lúa, thì đó là đúng lúc. Còn khi người dân đã ngơi tay, ngồi nhà chờ lúa trổ, màu xanh trên sườn cũng đã đậm lại rồi.

Tuần thứ mấy sau cấy thì ruộng trông ra sao

Nếu bạn hỏi được người ở bản ngày cấy xong, bảng dưới giúp đoán trước ruộng sẽ trông thế nào lúc mình tới. Mốc tuần chỉ là khoảng, tuỳ giống lúa và nắng mưa từng năm.

Sau cấyMặt ruộngNgắm có đáng không
Tuần đầuMặt nước còn rõ, khóm mạ thưa, màu xám bạcCòn chút phản chiếu, chưa có màu xanh
Tuần thứ haiKhóm lúa to dần, nước lộ từng ôĐẹp kiểu kẻ ô, hợp ảnh chụp từ trên cao
Tuần thứ ba đến thứ sáuLúa khép kín, xanh nõn chuối, các thửa lệch màu nhẹPha xanh non đẹp nhất
Từ tuần thứ bảyLá dày, xanh sẫm, sườn đồi đều màuVẫn đẹp, màu trầm hơn, ít tương phản
Khi lúa trổ bôngNgọn lúa ánh vàng nhạt, bông cúiChuyển sang mùa chờ lúa chín

Câu hỏi gửi người ở bản nên đơn giản: "Ruộng ở đây cấy xong từ tuần nào?" Từ câu trả lời, cộng thêm ba đến bốn tuần là bạn có ngày đi khá sát.

Giờ nào màu xanh lên đẹp nhất

Buổi sáng sau đêm mưa là giờ vàng của mùa xanh. Mưa rửa sạch bụi trên lá, không khí trong, nắng đầu tiên lúc tám giờ chiếu xiên làm từng bậc ruộng sáng lên, phần bờ khuất bóng tối lại. Màu xanh lúc này rực hơn hẳn trưa nắng.

Sương tan muộn hơn mùa khô. Mùa hè trên núi, sương mỏng hay nằm trong lòng thung đến chừng tám, chín giờ. Đứng ở chỗ cao, bạn thấy sương rút dần, các bậc ruộng lộ ra từ trên xuống. Nửa giờ ấy đáng chờ.

Trưa nắng gắt làm xanh bị bạc. Từ mười một giờ đến hai giờ chiều, nắng chiếu thẳng xuống, lá lúa phản sáng, ruộng nhìn nhợt và phẳng. Đây là giờ nghỉ, uống nước, ngồi hiên nhà sàn trò chuyện.

Chiều trước cơn giông có ánh sáng lạ. Mây đen kéo đến từ một phía, phía kia còn nắng, sườn ruộng xanh rực trên nền trời xám chì. Cảnh rất đẹp nhưng chỉ kéo dài vài phút và báo hiệu cơn mưa đang tới. Ngắm xong là phải đi tìm chỗ trú ngay.

Chiều muộn sau mưa là cơ hội thứ hai. Nếu giông tạnh sớm, khoảng năm giờ chiều nắng có thể quay lại, chiếu ngang qua thung lũng còn ướt. Lúa non lấp lánh giọt nước, khói bếp từ các nhà sàn bốc lên mỏng. Đừng vội cất áo mưa, cứ ra rìa bản đứng thêm hai mươi phút.

Ngắm từ rìa bản nhà sàn mà không làm phiền ai

Mùa xanh là mùa người ta hay nghỉ lại các bản nhà sàn nép ven ruộng, và nhiều góc đẹp nhất nằm ngay rìa bản: hiên nhà nhìn xuống thung, khoảng sân phơi, con đường đất giữa hai dãy nhà. Nhưng đó là nhà của người ta. Đứng ở đường chung, ở bãi đất trống, hoặc hỏi chủ nhà trước khi bước lên hiên. Phần lớn sẽ vui vẻ cho phép nếu bạn hỏi tử tế, và có khi còn chỉ cho chỗ đứng đẹp hơn.

Đừng chĩa điện thoại vào cửa nhà, vào người đang tắm suối, vào trẻ con khi chưa hỏi bố mẹ. Nếu muốn có một người trong ảnh, hãy chụp bạn đồng hành, hoặc chụp người dân từ xa khi họ chỉ là một chấm nhỏ trên bờ ruộng, không thấy rõ mặt.

Chỗ đứng đẹp thường là một mỏm đất cao hơn mái nhà, nhìn qua dãy mái về phía ruộng. Khung như vậy có cả bản, cả ruộng, cả núi, và cho người xem thấy ruộng bậc thang là thứ gắn với nhà người ở chứ không phải phong cảnh trống. Đến lúc tám giờ, ở lại đến khi nắng chiếu kín sườn, chừng một tiếng.

Chó trong bản hay sủa người lạ, nhất là lúc sáng sớm. Đi chậm, không chạy, không vung gậy; nếu thấy chó dữ, dừng lại chờ chủ nhà ra.

Mùa hè trên núi: mưa giông, sét, đường đất và côn trùng

Tháng 6, tháng 7 là giữa mùa mưa ở vùng núi phía Bắc. Trời có thể nắng đẹp cả buổi sáng rồi đổ mưa như trút vào đầu giờ chiều. Chuẩn bị theo những việc cụ thể dưới đây.

  • Đi ngắm buổi sáng, về chỗ nghỉ trước hai giờ chiều. Giông mùa hè thường kéo đến vào buổi chiều.
  • Nghe sấm là xuống khỏi mỏm đồi. Không đứng một mình trên đỉnh trống, không trú dưới cây cao đơn độc giữa ruộng, không cầm gậy kim loại giơ cao. Vào nhà hoặc xuống chỗ thấp có che chắn.
  • Xem tin mưa lớn và cảnh báo sạt lở mỗi sáng. Sau mưa to nhiều ngày, đất trên taluy no nước; thấy đá nhỏ rơi, bùn chảy xuống đường là quay lại ngay.
  • Mặc quần dài, mang giày kín. Bờ ruộng mùa hè nhiều cỏ, có đỉa và côn trùng. Bôi kem chống muỗi lên cổ chân, mắt cá.
  • Mũ rộng vành và nước uống. Nắng giữa hè trên núi gắt hơn dưới xuôi vì không khí trong, dễ cháy da dù thấy mát.
  • Áo mưa và túi chống nước cho điện thoại. Mưa rào ập đến nhanh, không kịp tìm chỗ trú.

Gặp người bị sét đánh, bị ngã hay bị lũ cuốn, gọi ngay 115 và 112. Đừng tự lội qua suối đang lên để cứu, chờ người địa phương và lực lượng cứu nạn.

Làm dở và làm được trong mùa lúa xanh

Mấy sai sót dưới đây gặp nhiều nhất ở người lên lần đầu vào mùa này, phần lớn vì nghĩ mùa xanh "dễ", không cần tính toán.

Làm dởLàm được
Đến lúc trưa, thấy ruộng nhợt rồi kết luận mùa xanh không đẹpDậy sớm, ngắm lúc tám giờ sau đêm mưa, ruộng xanh rực
Đi tắt qua bờ ruộng để ra giữa thửa chụp ảnhĐứng trên đường chung hoặc mỏm đất, chụp từ xa cho thấy cả sườn
Đứng trên đỉnh đồi trống khi trời bắt đầu có sấmNghe sấm là xuống ngay, vào nhà hoặc chỗ thấp có che
Lên hiên nhà người ta đứng chụp không hỏiHỏi chủ nhà, cảm ơn, có khi được chỉ chỗ đẹp hơn
Kéo độ bão hoà lên cao cho xanh "rực"Giữ màu thật, chỉ tăng nhẹ độ tương phản cho rõ bờ

Cái không cần làm: không cần đi đúng cuối tuần đông người, không cần leo lên điểm ngắm xa nhất. Mùa xanh đẹp ở gần, ở ngay rìa bản, miễn là đúng giờ.

Cũng không cần lo chuyện đi sớm hay muộn vài ngày như mùa lúa chín. Pha xanh non rộng hơn, dễ tính hơn; lệch một tuần thì màu có đậm hơn chút, nhưng cảnh vẫn còn nguyên.

Chụp màu xanh bằng điện thoại cho khỏi bẹt

Điện thoại hay làm màu xanh của lúa non ngả vàng chanh hoặc ngả xám, nhất là khi trời sáng gắt. Chạm vào phần ruộng xanh ở giữa khung để máy lấy nét và đo sáng theo đó, sau đó giảm phơi sáng một chút để bầu trời không bị trắng xoá. Chụp lúc nắng xiên thì bờ ruộng có bóng, các bậc tự nổi lên mà không cần chỉnh.

Một mái nhà sàn ở góc khung, một người áo trắng đứng nhỏ trên hiên hay trên bờ, đủ làm tấm ảnh có điểm tựa cho mắt. Đặt người ở một phần ba khung, nhìn về phía ruộng, đừng đứng chính giữa. Dùng mức zoom quang của máy, tránh zoom số quá tay, ảnh lúa xanh mà vỡ hạt thì nhìn như tranh màu nước loang.

Khi chỉnh, chỉ tăng nhẹ độ tương phản và giảm vùng sáng. Đừng đẩy độ bão hoà; xanh quá mức trông như cỏ nhân tạo. Cái đẹp của mùa này nằm ở các sắc độ xanh khác nhau giữa các thửa, đẩy màu lên là xoá mất chúng.

Câu hỏi thường gặp

Lúa xanh trên ruộng bậc thang thường vào tháng mấy?

Ở vùng cao phía Bắc, lúa xanh non thường đẹp vào khoảng cuối tháng 6 đến hết tháng 7, tuỳ ngày cấy năm đó. Nơi cấy sớm như Sa Pa có thể sớm hơn vài tuần so với Mù Cang Chải hay Hoàng Su Phì.

Đi ngắm lúa xanh có đông người không?

Thường vắng hơn nhiều so với mùa nước đổ và mùa lúa chín. Đường ít kẹt xe, bản yên tĩnh, đó cũng là một lý do nhiều người thích đi mùa này.

Mùa hè trên núi có mưa nhiều không?

Có, tháng 6 và tháng 7 là giữa mùa mưa, thường nắng sáng và giông chiều. Bạn nên ngắm buổi sáng, về chỗ nghỉ trước đầu giờ chiều và theo dõi tin cảnh báo sạt lở mỗi ngày.

Có được đứng trên hiên nhà sàn để ngắm ruộng không?

Chỉ khi đã hỏi và được chủ nhà đồng ý. Phần lớn người dân sẵn lòng nếu bạn hỏi lịch sự, nhưng đó vẫn là nhà riêng, nên đừng tự ý bước lên hay chụp vào trong nhà.

Lúa xanh hay lúa chín đẹp hơn?

Mỗi pha một vẻ, lúa chín rực và đông người, lúa xanh tươi và vắng. Nếu bạn ngại chen chúc và thích sự yên tĩnh của bản, mùa xanh là lựa chọn dễ chịu hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138