CanhTuong.comCảnh Tượng
Cực quang và cảnh tượng thế giới

Mùa lá vàng xứ lạnh: lá đổi màu từ núi cao xuống thấp, từ bắc xuống nam

Lá đổi màu không đến cùng lúc: núi cao và phương bắc trước, thung lũng và phương nam sau. Cách đoán tuần đẹp nhất, đuổi theo màu lá và chụp ngược nắng.

Autumn foliage blazing red and gold across a northern forest hillside, morning mist below, one small figure in a white jacket walking a trail, wide view from a ridge

Ở Bắc bán cầu, mùa lá vàng thường bắt đầu ở vùng núi cao và vùng xa về phía bắc từ khoảng cuối tháng 8 đến tháng 9, lan dần xuống thung lũng và về phía nam trong tháng 10, rồi tới những vùng ấm hơn vào cuối tháng 10 sang tháng 11; ở mỗi chỗ cụ thể, quãng lá rực nhất chỉ kéo dài chừng một đến hai tuần. Nam bán cầu thì lá đổi màu quanh tháng 3 đến tháng 5. Vì màu lá di chuyển, bạn không cần đoán trúng một ngày: lỡ ở chân núi thì lên cao, lên cao đã rụng thì xuống thấp.

Năm nào sớm muộn phụ thuộc vào thời tiết mấy tuần trước đó. Bài này nói cách đọc những dấu hiệu ấy, kiểu chỗ đứng nào cho màu lá đẹp nhất, giờ nào trong ngày, an toàn khi đi rừng mùa thu và chụp lá bằng điện thoại sao cho không ra một mảng cam bệt.

Màu lá đi như một làn sóng

Hãy nghĩ mùa lá như một làn sóng màu trượt dần trên bản đồ. Nó bắt đầu ở những nơi đêm lạnh sớm: đỉnh núi, cao nguyên, vùng gần cực. Lá bạch dương và dương lá rung chuyển vàng trước, rồi đến các loài phong ngả đỏ cam, sau cùng là sồi nâu đỏ và những rừng thông rụng lá trên núi chuyển vàng như lửa. Trong cùng một thung lũng, có tuần bạn thấy rõ ba tầng: đỉnh đã trơ cành, sườn giữa đang rực, chân núi còn xanh.

Đứng một chỗ, quãng đẹp nhất thường ngắn: vài ngày màu mới chớm, chừng một tuần rực, rồi một trận gió to hoặc một đêm mưa lạnh là lá rụng nửa cây. Người sống ở vùng đó hay nói "tuần này đi được, tuần sau thì muộn". Còn với người từ xa đến, chuyện quan trọng hơn là chọn được một vùng có nhiều độ cao khác nhau, để có chỗ lùi khi lỡ.

Một chi tiết người đi nhiều mới để ý: màu lá ở hai bên một thung lũng có thể lệch nhau cả tuần. Sườn đón nắng chiều thường đổi màu khác sườn khuất nắng, ven sông ẩm và đáy thung lũng hay đọng khí lạnh ban đêm nên đôi khi đổi màu sớm hơn sườn đồi ngay phía trên. Khi đến nơi, đừng chỉ nhìn một hướng.

Lịch lá đổi màu theo vùng, ghi theo kiểu "thường vào khoảng"

Bảng dưới chỉ để hình dung thứ tự. Mỗi năm có thể sớm hoặc muộn một hai tuần, nên luôn xem bản tin màu lá mà cơ quan lâm nghiệp, vườn quốc gia hay chính quyền địa phương nhiều nơi công bố vào mùa.

Kiểu vùngThường vào khoảngGhi chú
Núi cao và vùng gần cực ở Bắc bán cầuCuối tháng 8 đến giữa tháng 9Đi sớm hay gặp tuyết rơi sớm trên đỉnh, đường núi có thể đóng
Vùng đồi và núi trung bình ở xứ lạnhCuối tháng 9 đến giữa tháng 10Quãng nhiều người đi nhất, đường đông vào cuối tuần
Đồng bằng, thành phố ở vĩ độ trung bìnhGiữa tháng 10 đến đầu tháng 11Cây trong công viên, hàng cây ven đường có khi đẹp không kém rừng
Vùng ấm hơn, gần biểnCuối tháng 10 đến cuối tháng 11Màu thường kéo dài hơn nhưng ít rực đỏ
Nam bán cầu, vùng có rừng lá rụngKhoảng tháng 3 đến tháng 5Ít vùng có rừng lá rụng lớn, hay là cây trồng ở thị trấn và vườn

Nếu chỉ có một tuần nghỉ, hãy chọn tuần giữa của khoảng thời gian ghi cho vùng bạn đến, rồi để chỗ trống trong kế hoạch để lên hoặc xuống độ cao tuỳ màu lá thực tế. Đặt cố định từng ngày một nơi là cách dễ gặp cảnh trơ cành nhất.

Đọc dấu hiệu năm nay sớm hay muộn

Ngày nắng, đêm lạnh mà không đóng băng cho màu đỏ đẹp nhất. Một quãng hai ba tuần như thế vào đầu thu là tin tốt. Lá giữ được nhiều sắc đỏ, sắc cam đậm. Thu mà ấm và nhiều mây thì lá thường ngả vàng nhạt rồi nâu.

Mùa hè hạn kéo dài làm lá đổi màu sớm và xỉn. Cây bị khô hạn có khi rụng lá sớm khi lá chưa kịp đỏ. Nếu tin thời tiết nói mùa hè năm đó khô, nhiều khả năng mùa lá đến sớm hơn và ngắn hơn.

Đợt rét đột ngột hay bão lớn là dấu hiệu kết thúc. Một đêm băng giá mạnh làm lá héo thâm lại, một trận bão làm rụng nửa rừng. Nếu dự báo có đợt như thế vào giữa chuyến đi, hãy đi những cung đẹp nhất trước ngày đó.

Bản tin màu lá của nơi bạn đến. Nhiều vùng xứ lạnh có bản tin hằng tuần trong mùa thu, ghi tỉ lệ lá đã đổi màu từng khu. Đọc nguồn chính thức đó tốt hơn xem ảnh lan truyền, vì ảnh có khi chụp từ năm trước.

Giờ nào và đứng ở kiểu chỗ nào

Lá đổi màu không đẹp như nhau suốt ngày. Mấy kiểu khoảnh khắc đáng chờ:

  • Sáng sớm sau một đêm lạnh: sương nằm dưới thung lũng, sườn đồi đỏ vàng nổi lên trên. Đứng trên một sống đồi hay chỗ dừng xe cao nhìn xuống, đến trước khi mặt trời lên chừng nửa giờ.
  • Nắng xiên buổi chiều chiếu xuyên qua lá: đi vào dưới tán, nhìn ngược về phía mặt trời, lá phong và lá bạch dương sáng lên như đèn. Chỉ cần quay người lại là màu tắt.
  • Ngày u ám nhẹ, sau mưa: không có bóng gắt, màu lá bão hoà nhất, thân cây ướt đen làm màu nổi hơn. Đây là ngày tốt để đi bộ trong rừng thay vì đứng nhìn từ xa.
  • Mặt hồ lặng buổi sớm: một bờ hồ có sườn đồi nhiều màu phía đối diện, gió chưa lên, cho bạn hai lần màu lá.

Ở xa nhìn toàn cảnh và đi vào giữa rừng là hai trải nghiệm khác nhau, nên làm cả hai trong một ngày: sáng sớm nhìn từ cao, chiều đi bộ dưới tán. Đừng chạy xe cả ngày từ điểm này sang điểm khác chỉ để chụp một tấm qua cửa kính.

Một tuần đuổi theo màu lá, kể theo ngày

Hình dung một gia đình ba người có sáu ngày ở một vùng đồi núi xứ lạnh vào đầu tháng 10. Ngày đầu, họ lái xe dọc thung lũng, thấy hai bên đường còn xanh nhiều, chỉ lấm tấm vàng. Hơi thất vọng, nhưng nhìn lên sườn núi thì thấy một dải đỏ cam nằm ngang lưng chừng. Họ hiểu ra: màu lá đang ở độ cao đó.

Ngày thứ hai, họ chọn một con đường mòn đi lên tới đúng dải màu ấy. Buổi sáng sương dày, chín giờ sương mới tan, sườn đồi hiện ra từng mảng. Chiều về, họ ghi lại trong điện thoại: đỉnh đã thưa lá, sườn giữa đẹp nhất, chân núi còn chậm khoảng một tuần. Ngày thứ ba trời mưa, họ đi bộ ngắn trong rừng gần chỗ ở, lá ướt màu đậm hơn hẳn hôm nắng, chỉ khổ là đường trơn.

Ngày thứ tư, dự báo có một đợt gió mạnh vào ngày thứ năm. Họ dậy sớm lên chỗ dừng xe cao nhất trên đèo để nhìn toàn cảnh thung lũng, rồi chiều đi dọc bờ hồ có hàng cây phong. Đêm gió thổi ào ào. Sáng thứ năm, lá phủ kín mặt đường, cây trên đèo đã trơ nửa. Nhưng dưới thung lũng, hàng cây ven sông vừa chuyển đỏ. Ngày cuối họ dành cho thung lũng.

Không có ngày nào họ thấy cả vùng rực cùng lúc như ảnh trên mạng. Nhưng nhờ di chuyển theo độ cao và theo dự báo, ngày nào họ cũng đứng trước một mảng màu đúng độ.

An toàn khi đi rừng mùa thu

Mùa thu xứ lạnh ngày ngắn đi rất nhanh. Một con đường mòn đi mất ba tiếng vào cuối tháng 9 có thể khiến bạn quay về trong tối vào giữa tháng 10. Xem giờ mặt trời lặn mỗi sáng, tính đường về sao cho ra tới đường lớn trước khi trời tối ít nhất nửa giờ, mang đèn đội đầu dù định về sớm.

Lá ướt rụng trên đá và rễ cây trơn như xà phòng. Mang giày đế bám, đi chậm ở dốc xuống. Trên núi cao, đầu thu đã có thể có tuyết rơi bất chợt và đường đèo đóng; nếu biển báo hay bản tin nói đường đóng, không cố đi. Nhiệt độ buổi sớm có thể dưới không độ dù trưa ấm, mặc nhiều lớp để cởi dần.

Ở một số nước, mùa thu cũng là mùa săn bắn hợp pháp trong rừng. Đọc biển thông báo ở đầu đường mòn, đi đúng lối có đánh dấu, mặc áo màu sáng dễ nhìn thấy và nói chuyện bình thường khi đi chứ đừng lặng lẽ băng ngang bụi rậm. Thấy khu vực có thông báo đang săn, chọn đường khác. Gặp nạn, gọi số khẩn cấp của nước sở tại; ở nhiều nước châu Âu là 112.

Chụp lá bằng điện thoại và giữ rừng như lúc mình đến

Lá đỏ vàng hay làm điện thoại chụp ra màu bệt hoặc cháy sáng. Thứ tự làm cho một tấm ảnh rõ màu:

  1. Chạm lấy nét vào chùm lá sáng nhất, kéo phơi sáng xuống một chút để giữ chi tiết từng chiếc lá.
  2. Đứng ngược nắng dưới tán cây, đặt mặt trời khuất sau một cành, lá sẽ sáng lên từ phía sau.
  3. Chụp toàn cảnh sườn đồi thì đặt một người nhỏ trên lối mòn, mặc áo khác màu lá, để có tỉ lệ.
  4. Không tăng độ bão hoà quá tay khi chỉnh; lá đỏ thật đã đủ, đẩy thêm là ra màu nhựa.
  5. Không zoom số để chụp sườn đồi xa; đi bộ lại gần hoặc chụp rộng rồi cắt nhẹ.

Đừng bẻ cành, giật lá trên cây để làm đạo cụ, cũng đừng tung lá cho rơi để quay chậm giữa lối đi rồi để lại một đống lá bị giẫm nát. Không đỗ xe lấn vào ruộng, vườn táo, sân nhà dân ven đường để chụp hàng cây nhà họ; nếu muốn vào, hỏi trước. Đi đúng lối mòn, vì mùa thu đông người, mỗi bước tránh vũng bùn ra mép đường là lối mòn rộng thêm một chút.

Câu hỏi thường gặp

Mùa lá vàng ở xứ lạnh vào tháng mấy?

Ở Bắc bán cầu, lá đổi màu thường bắt đầu ở núi cao và vùng xa về phía bắc từ khoảng cuối tháng 8 đến tháng 9, xuống vùng đồi trung bình vào cuối tháng 9 đến tháng 10, và tới đồng bằng, vùng ấm hơn vào cuối tháng 10 sang tháng 11. Nam bán cầu thì khoảng tháng 3 đến tháng 5.

Lá vàng đẹp nhất kéo dài bao lâu?

Ở một chỗ cụ thể, quãng lá rực nhất thường chỉ chừng một đến hai tuần. Một trận gió lớn hay một đêm mưa lạnh có thể làm rụng nửa cây. Vì vậy nên chọn vùng có nhiều độ cao để còn chỗ lên hoặc xuống khi lỡ.

Vì sao có năm lá đỏ rực, có năm chỉ vàng nhạt rồi nâu?

Những tuần ngày nắng, đêm lạnh mà không đóng băng vào đầu thu thường cho màu đỏ cam đẹp. Thu ấm và nhiều mây, hoặc mùa hè hạn kéo dài, hay làm lá ngả vàng nhạt, nâu và rụng sớm. Đợt rét đột ngột hay bão lớn thường kết thúc mùa lá.

Ngắm lá vàng vào giờ nào đẹp nhất?

Sáng sớm sau đêm lạnh có sương dưới thung lũng là lúc nhìn toàn cảnh đẹp. Chiều nắng xiên thì đi vào dưới tán, nhìn ngược về phía mặt trời để thấy lá sáng lên. Ngày u ám nhẹ sau mưa lại cho màu lá bão hoà nhất khi đi bộ trong rừng.

Đi rừng mùa thu cần lưu ý gì về an toàn?

Ngày ngắn đi nhanh nên tính giờ về trước khi tối và mang đèn đội đầu. Lá ướt trên đá rất trơn, cần giày đế bám. Ở một số nước mùa thu là mùa săn bắn, nên đọc biển thông báo, đi đúng lối mòn và mặc áo màu sáng dễ thấy.

Chụp lá vàng bằng điện thoại sao cho không bị bệt màu?

Chạm lấy nét vào chùm lá sáng nhất rồi giảm phơi sáng một chút để giữ chi tiết. Đứng ngược nắng dưới tán cho lá sáng từ phía sau. Khi chỉnh ảnh đừng đẩy độ bão hoà quá tay, vì lá đỏ thật đã đủ màu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138