Muốn ngắm hoàng hôn đẹp nhất, hãy chọn một chỗ có chân trời phía tây thật trống (mặt nước, cánh đồng, sườn đồi), có mặt trước giờ mặt trời lặn chừng ba mươi đến bốn mươi phút, và đừng về khi mặt trời vừa khuất: phần rực nhất thường đến sau đó mười đến hai mươi phút, khi mây phía trên được nắng hắt từ dưới lên. Ở Việt Nam, mặt trời thường lặn vào khoảng năm giờ mười lăm đến sáu giờ bốn mươi chiều tuỳ mùa và tuỳ miền, nên giờ đến phải tra lại cho đúng ngày bạn đi.
Phần lớn người ra ngắm hoàng hôn làm đúng một nửa: đến kịp, chụp mặt trời tròn đỏ chạm chân trời, rồi gấp đồ về. Bài này đi theo đúng một buổi chiều như người hay đứng chờ cảnh sẽ làm, từ lúc chọn chỗ tới lúc quay đầu xe, để lần sau bạn thấy được trọn cả ba chặng của khoảnh khắc ấy.
Một buổi hoàng hôn có ba chặng, không phải một
Chặng thứ nhất là nắng xiên. Chừng nửa tiếng trước khi lặn, mặt trời còn khá cao nhưng ánh nắng đã ngả vàng, bóng người và bóng cây kéo dài ra trên mặt đất. Đây là lúc cảnh vật quanh bạn đẹp nhất: lúa, cỏ, mái nhà, mặt nước đều có viền sáng. Bầu trời lúc này thường chưa có gì đặc biệt, nên nhiều người đến sớm lại tưởng hôm nay xịt.
Chặng thứ hai là lúc mặt trời chạm chân trời và chìm xuống. Nếu chân trời trong, phần này chỉ kéo dài chừng ba bốn phút, đĩa mặt trời đỏ dần, dẹt lại ở đáy rồi mất. Nếu phía tây có một dải mây thấp, mặt trời sẽ khuất sớm hơn giờ trên lịch vài phút, và đó cũng là lý do bạn nên đến sớm chứ không canh đúng phút.
Chặng thứ ba là ráng chiều. Mặt trời đã dưới chân trời, nhưng các đám mây ở trên cao vẫn còn nhận được nắng. Chúng chuyển từ vàng sang cam, rồi hồng, rồi tím, trong khoảng mười đến hai mươi phút. Ở vùng nhiệt đới như nước mình, mặt trời xuống dốc đứng nên chặng này ngắn hơn so với xứ lạnh, trời tối nhanh, nhưng cũng chính vì vậy mà màu lên rất gắt. Người đứng chờ lâu năm hay nói đùa: ai về lúc mặt trời vừa lặn là bỏ lại phần ngon nhất cho người ở lại.
Chọn chỗ đứng theo kiểu địa hình
Không cần một địa danh nổi tiếng. Điều quyết định là phía tây của chỗ bạn đứng có gì. Bảng dưới so mấy kiểu chỗ quen thuộc mà bạn tìm được quanh nơi mình ở.
| Kiểu chỗ đứng | Đẹp ở điểm nào | Cần để ý |
|---|---|---|
| Cánh đồng rộng, có một cái cây hoặc mái nhà đứng riêng | Có điểm nhấn đứng đen trên nền trời, nắng xiên làm đồng lúa có khối | Đi trên bờ ruộng, không đi tắt qua lúa; xin phép nếu phải vào đất nhà người ta |
| Bờ sông, bờ hồ nhìn về phía tây | Mặt nước nhân đôi màu trời, ráng chiều phản chiếu lâu hơn trên trời | Bờ đất sát nước dễ sụt, nhất là sau mưa; đứng lùi vào chỗ có cỏ |
| Bãi biển có bờ hướng tây | Thấy được mặt trời chìm hẳn xuống nước, hiếm ở Việt Nam | Phần lớn bờ biển nước mình nhìn về hướng đông, phải chọn đúng bờ |
| Đồi trống, sườn núi thấp | Nhìn được xa, thấy lớp lớp dãy núi xanh thẫm dần khi chiều xuống | Đường xuống đồi tối rất nhanh, cần đèn và lối quen |
| Sân thượng, cầu vượt sông trong thành phố | Gần nhà, đi sau giờ làm được, đèn phố lên khi trời còn tím | Chỉ lên chỗ được phép, không trèo lan can, không đứng giữa làn xe trên cầu |
Một mẹo nhỏ khi đi chỗ mới: buổi trưa mở la bàn trên điện thoại, đứng ở chỗ định ngắm và nhìn xem phía tây có bị nhà, cây hay núi chắn không. Một ngọn núi cao ở phía tây có thể làm mặt trời khuất trước giờ lặn trên lịch đến hai ba chục phút.
Đến lúc nào, ở lại tới lúc nào
Tra giờ mặt trời lặn của đúng ngày đi. Ứng dụng thời tiết trên điện thoại thường ghi giờ mọc, giờ lặn. Ở miền Bắc, giờ lặn chênh nhau hơn một tiếng giữa mùa đông và mùa hè: tháng mười hai trời thường tắt nắng khoảng năm giờ hai mươi, còn tháng sáu, tháng bảy có khi gần sáu giờ bốn mươi. Ở miền Nam độ chênh nhỏ hơn nhiều, quanh khoảng năm giờ rưỡi đến sáu giờ hai mươi.
Có mặt sớm ba mươi đến bốn mươi phút. Đủ thời gian đi bộ từ chỗ gửi xe, tìm chỗ đứng, thử vài khung hình lúc nắng xiên, và bình tâm lại sau quãng đường. Người đến sát giờ hay phải chụp vội từ chỗ đầu tiên thấy được, thường là chỗ không đẹp nhất.
Ở lại ít nhất hai mươi phút sau khi lặn. Đây là lúc nhiều người đã quay lưng. Nếu trên trời có mây trung bình hoặc mây cao, chúng sẽ đổi màu ngay sau khi mặt trời khuất. Có hôm phía tây tắt hẳn, nhưng quay lại nhìn phía đông lại thấy một dải hồng nhạt trên một dải xanh xám, đó là bóng của chính Trái Đất in lên bầu trời.
Tính sẵn giờ quay về. Sau khi lặn chừng ba mươi lăm đến bốn mươi phút, ở nước mình trời gần như tối hẳn. Nếu đường về là bờ ruộng, đường đất hay dốc đồi, nên bắt đầu đi lúc trời còn tím, đừng để đến lúc phải soi đèn tìm lối.
Đọc trời từ trưa để biết chiều nay có đáng đi không
Không ai đoán trúng hoàng hôn trăm phần trăm, nhưng có vài dấu hiệu khá tin được. Trời trong veo không một gợn mây thường cho một hoàng hôn sạch sẽ nhưng đơn điệu: mặt trời tròn, chân trời cam, rồi tắt. Trời có những dải mây mỏng, mây vảy cá hoặc mây sợi ở trên cao, còn chân trời phía tây hở, thì khả năng cháy đỏ cao hơn nhiều. Trời kín mây xám dày cả phía tây thì gần như chắc là xịt, trừ khi có một khe hở sát chân trời.
Buổi chiều sau một trận mưa rào cũng là lúc đáng đi. Không khí được rửa sạch, nhìn được rất xa, và mây vỡ ra sau mưa thường bắt màu đẹp. Ngược lại, những ngày oi, mù bụi hoặc có khói đốt đồng, mặt trời trông như một đồng xu đỏ sẫm từ khá sớm, có vẻ lạ mắt nhưng trời thì đục, ráng chiều hầu như không lên.
Thử để ý hai chi tiết vào khoảng ba bốn giờ chiều: phía tây có mở không, và trên cao có mây mỏng không. Nếu cả hai đều có, chiều nay đáng bỏ một tiếng ra ngoài. Nếu không, đi dạo vẫn vui, chỉ là đừng mong chờ quá.
Mang gì cho một buổi chiều
Hoàng hôn là chuyến đi ngắn, nhưng phần về luôn là trong tối. Mấy thứ dưới đây gọn trong một túi đeo chéo.
- Đèn pin nhỏ hoặc đèn đội đầu, không chỉ trông vào đèn điện thoại, vì điện thoại còn cần pin để gọi khi có việc.
- Sạc dự phòng đã sạc đầy. Quay video lúc trời rực ngốn pin nhanh hơn bạn nghĩ.
- Áo khoác mỏng. Trên đồi, trên bãi biển, gió chiều mát nhanh khi mất nắng, vùng cao thì lạnh thật sự.
- Thuốc chống muỗi và chai nước. Bờ sông, bờ ruộng lúc chạng vạng là giờ muỗi ra nhiều nhất.
- Một túi đựng rác để mang về vỏ chai, giấy gói, đầu lọc thuốc lá của cả nhóm.
- Giày bám đường thay vì dép lê nếu đường về là đất, đá hay cỏ ướt sương.
Đi một mình thì nhắn cho người nhà chỗ mình đứng và giờ dự định về. Đi chỗ vắng như bãi bồi, đồi trọc, nên đi hai người trở lên. Nếu có chuyện, gọi 112 để báo cứu nạn, 115 khi cần cấp cứu.
Làm dở và làm được khi ngắm hoàng hôn
Những sai lầm dưới đây đều từng làm hỏng buổi chiều của rất nhiều người, phần lớn vì vội hoặc vì nhìn qua màn hình nhiều hơn bằng mắt.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Về ngay khi mặt trời khuất | Ở lại thêm hai mươi phút, quay lưng nhìn cả phía đông |
| Zoom số hết cỡ để chụp mặt trời to | Giữ ống kính gốc, đặt người hoặc cái cây nhỏ trong khung để có tỉ lệ |
| Để điện thoại tự đo sáng, trời bị trắng xoá | Chạm vào vùng trời sáng, kéo thanh phơi sáng xuống một chút |
| Đứng sát mép đê, mép bờ kè cho thoáng | Lùi lại một hai bước, khung hình gần như không đổi |
| Giẫm vào ruộng để có góc đẹp | Đứng trên bờ, nếu cần thì xin chủ ruộng |
| Bỏ lại chai nhựa vì trời tối khó thấy | Gom rác trước khi mặt trời lặn, lúc còn nhìn rõ |
Còn một việc không cần làm: không cần chụp hai trăm tấm giống nhau. Chụp vài tấm ở mỗi chặng rồi cất máy, đứng nhìn bằng mắt. Phần lớn người ngắm hoàng hôn lâu năm nhớ màu trời của buổi chiều mà họ không chụp nhiều hơn những buổi chụp liên tục.
Chụp bằng điện thoại mà không bỏ lỡ cảnh
Chạm vào phần trời sáng để máy đo sáng theo trời. Điện thoại để tự động thường cố làm sáng mặt đất tối, khiến bầu trời cháy trắng, mất hết dải cam. Chạm vào chỗ trời gần mặt trời, rồi kéo biểu tượng mặt trời nhỏ cạnh khung lấy nét xuống một chút cho tới khi thấy màu trời đậm lại.
Để cái cây, con người thành bóng đen. Lúc ngược sáng, đừng cố làm sáng mặt người. Một dáng người đứng nghiêng, đen gọn trên nền trời cam, kể được nhiều hơn một khuôn mặt bị kéo sáng đến nhiễu hạt. Nhờ bạn đồng hành đứng xa vài chục bước, giơ tay hay quay người để dáng rõ.
Tựa tay khi trời đã tím. Sau khi lặn, ánh sáng yếu đi nhanh, máy sẽ tự chuyển sang chế độ đêm và cần giữ yên vài giây. Tựa khuỷu tay vào thành cầu, cột hàng rào hay đặt máy lên túi xách cho chắc.
Chỉnh nhẹ thôi. Tăng một chút độ tương phản, giảm vùng sáng là đủ. Đẩy độ bão hoà quá tay sẽ làm trời thành màu cam nhựa, người xem nhìn vào là biết ảnh đã bị kéo.
Câu hỏi thường gặp
Ngắm hoàng hôn lúc mấy giờ là đẹp nhất?
Đẹp nhất thường là quãng từ mười lăm phút trước đến hai mươi phút sau giờ mặt trời lặn. Ở Việt Nam giờ lặn thường vào khoảng năm giờ mười lăm đến sáu giờ bốn mươi tuỳ mùa và tuỳ miền, nên hãy tra giờ của đúng ngày bạn đi.
Vì sao có hôm hoàng hôn rực đỏ, có hôm lại nhạt?
Màu rực cần mây ở trên cao để bắt nắng và một khe trống ở chân trời phía tây để nắng lọt qua. Trời quá trong thì ít màu, trời kín mây dày thì nắng không chiếu tới, còn trời mù bụi thì màu bị đục.
Mặt trời đã lặn rồi có nên về luôn không?
Không nên về ngay. Mười đến hai mươi phút sau khi lặn, mây phía trên thường đổi sang cam, hồng và tím, đó mới là lúc trời đẹp nhất. Bạn chỉ cần tính trước đường về để không phải đi đoạn khó trong tối hẳn.
Không ở gần biển thì ngắm hoàng hôn ở đâu?
Cánh đồng rộng, bờ sông hay bờ hồ nhìn về phía tây, một ngọn đồi thấp hoặc sân thượng nhà cao đều được. Điều quan trọng là phía tây không bị che, và có thêm một điểm nhấn như cái cây, con thuyền hay mái nhà.
Làm sao biết chiều nay hoàng hôn có đẹp không?
Nhìn trời lúc ba bốn giờ chiều: phía tây có mở không và trên cao có mây mỏng không. Có cả hai thì đáng đi. Chiều sau mưa rào cũng thường đẹp, còn ngày mù bụi hay kín mây xám thì khả năng xịt cao.
Đi ngắm hoàng hôn một mình có an toàn không?
Ở chỗ quen, đông người như bờ hồ, công viên thì ổn. Chỗ vắng như bãi bồi, đồi trọc thì nên đi cùng người khác, nhắn trước cho người nhà giờ về, mang đèn và sạc dự phòng, bắt đầu về khi trời còn tím.