CanhTuong.comCảnh Tượng
Mùa lúa và ruộng bậc thang

Ruộng bậc thang mùa nước đổ: lúc nào ruộng thành gương và đứng đâu để ngắm

Mùa nước đổ trên ruộng bậc thang thường rơi vào cuối xuân đầu hè, gương nước chỉ đẹp vài tuần trước khi cấy kín. Giờ ngắm, chỗ đứng và cách đi khi đường trơn.

Water-filled flooded terraces reflecting a pale pink sky at dawn, a lone person in a cobalt blue raincoat walking a narrow earth bank, low angle long shot

Ruộng bậc thang mùa nước đổ đẹp nhất trong khoảng một đến hai tuần sau khi người dân dẫn nước vào ruộng và trước khi mạ cấy kín mặt nước, thường vào khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 ở vùng cao phía Bắc; mỗi vùng mỗi khác, Sa Pa thường sớm hơn, Mù Cang Chải và Hoàng Su Phì thường muộn hơn. Giờ đẹp nhất là lúc trời rạng và lúc hoàng hôn, khi mặt ruộng phản chiếu bầu trời thành những mảnh gương xếp tầng.

Khác với mùa lúa chín, mùa nước đổ không có một màu chủ đạo mà đổi theo trời: trời trong thì ruộng xanh lam, trời ráng thì ruộng hồng cam, trời mưa thì ruộng bạc như thiếc. Vì thế ngắm mùa nước là ngắm giờ và ngắm trời hơn là ngắm ruộng. Phần dưới nói pha nào nên đến, đọc trời thế nào, đứng đâu và cẩn thận gì khi đường đất trơn nhất năm.

Một thửa ruộng đi qua bốn pha trong vài tuần

Mùa nước đổ không phải một ngày. Thửa ruộng đi qua bốn pha nối nhau. Pha đầu, người dân cày ải, đất nâu đỏ lật lên, chưa có nước. Pha thứ hai, nước từ mương dẫn về, tràn từ thửa này xuống thửa kia, mặt ruộng còn lổn nhổn đất. Pha thứ ba, đất đã được bừa nhuyễn, nước lặng, mặt ruộng phẳng như gương. Pha cuối, người dân cấy, từng hàng mạ xanh chấm lên mặt nước, gương vỡ dần thành những ô kẻ.

Pha thứ ba là lúc người ta hay gọi là ruộng gương. Nó có thể chỉ kéo dài vài ngày ở một thửa, vì nhà nào bừa xong là cấy ngay để kịp vụ. Nhưng cả thung lũng có hàng trăm nhà, mỗi nhà một ngày, nên tổng cộng bạn có chừng một đến hai tuần để thấy nhiều gương cùng lúc trên một sườn.

Pha cấy cũng đáng xem không kém. Người dân đi thành hàng, khom lưng cắm mạ, bóng người in trên mặt nước. Có những sườn đã cấy một nửa, nửa xanh mờ, nửa còn bóng trời. Nhiều người đi nhiều lần lại thích pha này hơn ruộng gương trống trơn, vì có sự sống trong khung.

Nếu bạn đến khi ruộng mới cày ải, đừng thất vọng ngay. Hỏi người dân xem nước khi nào về, có khi chỉ cần chờ vài hôm. Còn nếu đến khi mạ đã lên xanh đều, mùa gương coi như đã qua, cảnh chuyển sang lúa xanh non.

Vùng nào thường đổ nước trước, vùng nào sau

Không có lịch cố định; bảng dưới chỉ là thứ tự quen thuộc mà nhiều người đi nhiều năm ghi nhận. Mưa đầu mùa đến sớm hay muộn có thể đẩy cả bảng lệch một đến hai tuần.

VùngThường vào khoảngGhi chú khi đi
Sa Pa và các thung lũng quanh đóCuối tháng 4 đến giữa tháng 5Thường đổ nước sớm hơn, đường vào bản dễ đi hơn
Y Tý và vùng cao biên giới phía Tây BắcKhoảng tháng 5Hay có sương mù sáng sớm, gương lẫn với mây
Mù Cang Chải, Tú LệGiữa tháng 5 đến đầu tháng 6Tú Lệ ở thấp hơn, thường đổ nước trước các bản cao
Hoàng Su Phì và vùng cao phía Đông BắcCuối tháng 5 đến giữa tháng 6Đường hẹp, nhiều dốc, nên xem tin mưa kỹ
Pù Luông và vùng núi thấp hơn ở Bắc Trung BộCó thể có hai lần trong năm theo hai vụHỏi người dân vụ nào đang làm đất

Điểm chung là: nước về theo mưa. Năm nào khô hạn cuối xuân, người dân phải chờ mưa mới đủ nước làm đất, cả mùa gương trễ theo. Năm nào mưa sớm, gương đến sớm và đôi khi ngắn hơn vì cấy liền tay.

Một mẹo nhỏ của người hay đi: trong cùng một vùng, bản nào gần đầu nguồn mương thường có nước trước, bản cuối mương có nước sau. Nên khi người dân nói "trên kia cấy xong rồi", bạn vẫn có thể hỏi tiếp xem bản nào ở cuối dòng nước còn đang bừa, rồi đi thêm một đoạn để kịp gương.

Đọc trời: những dấu hiệu cho một buổi sáng gương đẹp

Đêm trước trời quang, ít gió. Gió làm mặt nước gợn, gương mất bóng. Đêm lặng thường cho buổi sớm mặt ruộng phẳng nhất, nhất là trong khoảng nửa giờ quanh lúc mặt trời mọc.

Có mây cao lốm đốm ở chân trời phía đông. Trời trong vắt hoàn toàn thì ruộng chỉ phản chiếu một màu xanh nhạt. Mây mỏng bắt ánh hồng, ánh cam trước bình minh, và mỗi thửa ruộng lặp lại mảng màu ấy.

Sau mưa đêm một hôm. Mưa làm ruộng đầy nước, không khí sạch bụi, màu trời trong hơn. Nhưng mưa to suốt đêm thì nước đục, mặt ruộng màu đất, phải chờ thêm.

Sương mù dưới thung lũng. Có hôm cả lòng thung chìm trong sương, chỉ các bậc trên cao lộ ra phản chiếu trời. Đó là buổi sáng đặc biệt, nhưng cũng là lúc lái xe trên đèo cần chậm hẳn lại.

Hoàng hôn ở sườn quay về tây. Nếu sáng không được, chiều muộn là cơ hội thứ hai. Đứng ở sườn nhìn về phía mặt trời lặn, ruộng sẽ phản chiếu ráng chiều, nhưng ngược sáng mạnh nên phải chọn đúng lúc nắng đã khuất sau núi.

Đứng ở đâu để thấy nhiều mảnh gương nhất

Mặt nước phản chiếu bầu trời theo góc nhìn: đứng càng cao, nhìn càng chếch xuống, bạn càng thấy nhiều bầu trời trong ruộng. Vì vậy chỗ đứng tốt là một điểm cao hơn sườn ruộng đối diện, nhìn ngang hoặc hơi chúc xuống, sao cho phía sau sườn ruộng là phần trời sáng nhất. Đứng sát mép ruộng chỉ thấy vài thửa phản chiếu, phần còn lại là bùn.

Hướng cũng quan trọng. Buổi sáng, nhìn về phía đông, ruộng sẽ sáng rực màu bình minh; nhìn về phía tây, ruộng phản chiếu nền trời xanh dịu hơn, ít chói hơn. Nếu chỉ có một buổi, hãy đến trước bình minh chừng bốn mươi phút, khi trời mới chuyển xanh thẫm. Lúc ấy mặt ruộng đã hiện các đường cong, và trong nửa giờ tiếp theo màu thay đổi liên tục.

Hãy ở lại đến khi nắng chiếu thẳng vào ruộng. Lúc ấy gương bị chói, màu nhạt đi, nhưng những người đi cấy bắt đầu xuống đồng, và cảnh chuyển từ tĩnh sang động. Một buổi sáng đủ đầy thường kéo dài từ năm giờ đến bảy rưỡi.

Chọn chỗ đứng trên nền đất chắc, có chỗ đặt chân rộng. Đất bờ ruộng mùa này mềm và sũng nước; đừng đứng trên mép bờ đắp mới, nó có thể sụt xuống thửa bên dưới.

Chuẩn bị cho một buổi sáng trên đường bùn

Mùa nước đổ trùng với những ngày đầu mùa mưa ở vùng núi, đường đất đỏ dẫn vào bản trơn nhất năm. Mang theo những thứ sau để buổi sáng không thành buổi trượt ngã.

  • Đèn pin đeo trán hoặc đèn cầm tay, vì phải đi khi trời còn tối.
  • Ủng cao su hoặc giày lội nước đế bám; giày thể thao vải sẽ ướt và nặng trong mười phút.
  • Áo khoác gió, vì sáng sớm vùng cao cuối xuân vẫn lạnh hơn bạn nghĩ, nhất là khi đứng yên.
  • Áo mưa bộ, túi chống nước cho điện thoại và sạc dự phòng.
  • Một người đi cùng biết đường, hoặc đã đi thử lối đó từ chiều hôm trước khi trời còn sáng.
  • Nước uống và chút đồ ăn, vì bữa sáng ở bản thường chỉ có khi bạn quay về.

Lối mòn trong tối khác hẳn lối mòn ban ngày. Nếu chưa từng đi, hãy chọn một điểm ngắm sát đường xe, chấp nhận góc kém hơn một chút nhưng an toàn hơn nhiều.

Đường trơn, mưa đầu mùa và lúc nên quay về

Mùa nước đổ cũng là lúc những cơn mưa giông đầu mùa đến nhanh và mạnh vào buổi chiều. Đường đèo sau mưa vừa trơn vừa có nguy cơ đất đá rơi, nhất là ở những đoạn taluy mới cắt. Nếu đêm trước mưa to, sáng ra hãy hỏi người ở bản xem đường có bị sạt chỗ nào không trước khi lên điểm ngắm cao.

Dấu hiệu nên quay về ngay: nước đục chảy thành dòng xuống mặt đường, có tiếng đất đá lạo xạo trên sườn, đá nhỏ lăn xuống, vết nứt mới trên mặt taluy. Khi gặp những thứ ấy, đừng cố vượt qua, quay xe ở chỗ thoáng và chờ ở nơi có nhà dân. Trời có sấm sét thì xuống khỏi mỏm đồi trống, tránh đứng dưới cây đơn độc.

Trên bờ ruộng, đi chậm, đặt chân vào phần bờ đã nện chặt, tránh phần bờ mới đắp. Không nhảy qua mương dẫn nước. Nếu trượt chân xuống ruộng, chỉ bị lấm bùn là chuyện nhỏ, nhưng đừng giẫm phá bờ của người ta khi leo lên.

Có người bị ngã đau, bị thương ở đầu hay không cử động được, gọi 115 và 112, nói rõ vị trí theo tên bản và đoạn đường gần nhất.

Giữ ruộng và chụp mặt nước bằng điện thoại

Bờ ruộng mùa này là công trình mới đắp, giữ nước cho cả vụ. Một bước giẫm sai có thể làm vỡ bờ, nước chảy tuột xuống thửa dưới, người dân mất cả buổi để đắp lại. Chỉ đi trên lối người dân hay đi, không đi tắt qua bờ phụ, không ném đá xuống ruộng để "làm gợn sóng cho đẹp". Thấy người đang cấy, xin phép trước khi chụp gần.

Với điện thoại, mặt nước phản chiếu thường sáng hơn đất bờ. Chạm vào vùng trời phản chiếu trong ruộng để máy đo sáng theo đó, giảm phơi sáng thêm một nấc, các đường bờ sẽ thành nét tối rõ ràng. Lúc trời còn tối, chế độ ảnh đêm giúp nhiều, nhưng phải tựa máy vào cột rào, vào đá hay một chân đế nhỏ.

Thử chụp ngang để lấy cả sườn, rồi chụp dọc để các bậc nước xếp từ gần ra xa. Đặt một người nhỏ đứng trên bờ, màu áo tương phản với màu trời, ví dụ áo xanh đậm trên nền ruộng hồng. Đừng kéo màu hồng quá tay khi chỉnh; buổi sớm thật thường dịu hơn thế, và chính sự dịu ấy làm ảnh tin được.

Và nhớ rằng ảnh đẹp nhất của mùa nước nhiều khi không phải tấm chụp lúc trời rực nhất, mà là tấm có một người đi cấy đứng giữa ruộng còn phẳng, bóng in xuống nước. Muốn có tấm ấy, bạn chỉ cần chờ thêm chừng nửa giờ sau bình minh và chụp từ xa, không cần lại gần làm phiền ai.

Câu hỏi thường gặp

Mùa nước đổ ở vùng cao phía Bắc thường vào tháng mấy?

Thường vào khoảng cuối tháng 4 đến giữa tháng 6, tuỳ vùng và tuỳ mưa đầu mùa năm đó. Sa Pa thường sớm hơn, Mù Cang Chải và Hoàng Su Phì thường muộn hơn; hỏi người ở bản để biết nước đã về chưa.

Ruộng gương kéo dài bao lâu?

Mỗi thửa có thể chỉ phẳng như gương vài ngày trước khi cấy. Nhưng cả thung lũng nhiều nhà làm lệch nhau, nên tổng cộng bạn thường có khoảng một đến hai tuần để thấy nhiều mảnh gương cùng lúc.

Đi buổi chiều có thấy ruộng phản chiếu không?

Có, nhất là ở sườn nhìn về phía tây khi nắng đã khuất sau núi. Tuy vậy chiều mùa này hay có mưa giông, nên buổi sáng sớm thường chắc ăn hơn và mặt nước cũng lặng hơn.

Trời mưa có nên đi ngắm ruộng nước không?

Mưa nhỏ thì ruộng phản chiếu bầu trời xám bạc, vẫn có vẻ đẹp riêng. Còn mưa to kéo dài thì đường trơn, nước đục và có nguy cơ sạt lở, nên ở lại trong bản và chờ trời tạnh.

Có được xuống ruộng để chụp ảnh không?

Không nên tự ý xuống ruộng hay đi trên bờ mới đắp, vì dễ làm vỡ bờ giữ nước. Nếu muốn lại gần, hãy hỏi chủ ruộng và chỉ đi trên lối họ chỉ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138