CanhTuong.comCảnh Tượng
Cực quang và cảnh tượng thế giới

Sóng triều dâng ở cửa sông: xem con nước lớn lúc nào và đứng cách bờ bao xa

Sóng triều là bức tường nước chạy ngược dòng sông vào con nước lớn. Đoán ngày theo trăng, đọc giờ triều, đứng sau lan can, vì sao nước còn lên sau khi sóng qua.

Tidal bore wave rolling upstream along a brown river across a grassy floodplain at dawn, distant herds grazing, one small figure in a forest green jacket on a raised bank

Sóng triều dâng ở cửa sông là lúc nước biển lên tràn ngược vào lòng sông thành một bức tường nước chạy ngược dòng, chỉ xảy ra ở một số con sông có cửa loe như phễu và biên độ triều lớn; sóng mạnh nhất vào những con nước lớn quanh trăng non và trăng tròn, thường đến muộn hơn ngày rằm, mùng một một hai ngày, và ở nhiều nơi mạnh nhất quanh các tháng giao mùa xuân thu. Giờ sóng đến một điểm trên sông được tính trước khá chính xác trong bảng giờ triều địa phương; bạn chỉ cần đến sớm, đứng sau lan can trên bờ cao, và không xuống gần mép nước kể cả sau khi sóng đã qua.

Người miền Tây quen với con nước rằm, mùng một, nước lên ngập sân rồi rút. Sóng triều ở những con sông lớn trên thế giới là cùng một nhịp trăng ấy, chỉ dồn lại thành một đợt sóng đi ngược dòng trong vài phút. Bài này nói cách chọn ngày, chọn giờ, chọn chỗ đứng, những tai nạn đã khiến nhiều nơi dựng rào, và cách quay lại khoảnh khắc ấy bằng điện thoại.

Sóng triều trông thế nào khi nó đến

Bạn đứng trên bờ đê một con sông rộng, nước đang chảy xuôi ra biển, mặt sông yên. Rồi có tiếng rì rầm từ phía cửa sông, như tiếng xe tải chạy xa, mỗi lúc một to. Một đường trắng hiện ra nơi chân trời mặt nước, kéo ngang gần hết bề rộng con sông. Đường trắng ấy lớn dần thành một con sóng, có nơi chỉ cao ngang đầu gối, có nơi cao hơn đầu người, chạy ngược dòng nhanh như một người đạp xe.

Sóng đi qua chỗ bạn đứng chỉ trong vài chục giây. Phía sau nó, nước sông đổi màu, cuộn đục, chảy ngược vào đất liền, và mực nước tiếp tục dâng nhanh trong khoảng một giờ sau đó. Những con sóng nhỏ hơn nối theo con đầu tiên. Ở chỗ sông có khúc quanh, sóng đập vào bờ đá, bắn nước lên cao, có khi vượt qua mặt đê.

Nhiều người đi xem kể rằng phần đáng nhớ không phải chỉ con sóng mà cả quãng chờ: hàng trăm người cùng nhìn về một hướng, đứa trẻ nhón chân lên lan can, ai đó hô lên khi thấy vệt trắng đầu tiên. Ở một số con sông nổi tiếng như sông Tiền Đường ở Trung Quốc, xem sóng triều mùa thu đã là thói quen của người địa phương từ rất lâu.

Chọn ngày: trăng, mùa và độ lớn của con nước

Con nước lớn theo trăng. Triều lên xuống mạnh nhất vào kỳ nước cường quanh trăng non và trăng tròn, yếu nhất quanh trăng thượng huyền và hạ huyền. Ở nhiều cửa sông, con nước lớn nhất thường rơi vào một hai ngày sau rằm hoặc sau mùng một âm lịch, nên đừng chỉ nhìn đúng ngày trăng tròn.

Các tháng giao mùa xuân và thu hay có con nước lớn nhất năm. Ở nhiều nơi, những đợt triều mạnh nhất năm rơi vào quanh các tháng giao mùa. Nhưng mỗi con sông có lịch riêng, có nơi sóng đẹp nhất vào mùa thu, có nơi vào mùa xuân. Tra lịch con nước của chính con sông đó.

Gió và lượng nước sông cũng góp phần. Gió thổi từ biển vào làm sóng lớn hơn, sông đang mùa lũ chảy mạnh ra thì sóng có khi yếu đi. Một con nước lớn mà gặp gió ngược và sông cạn thường cho sóng đẹp nhất.

Ngày đẹp nhất cũng là ngày đông nhất. Ở những nơi nổi tiếng, ngày con nước lớn nhất năm có rất đông người đổ về. Nếu ngại đông, những ngày nước cường khác trong năm vẫn có sóng, nhỏ hơn một chút nhưng dễ tìm chỗ đứng hơn.

Chọn giờ và chỗ đứng

Giờ sóng đến được tính khá sát cho từng điểm dọc sông, và chênh nhau theo khoảng cách từ cửa sông vào. Cách làm:

  • Đọc bảng giờ triều hoặc giờ sóng của nơi đó: nhiều con sông có sóng triều nổi tiếng được chính quyền địa phương công bố giờ dự kiến tại các điểm ngắm. Đến trước giờ ấy ít nhất nửa giờ, nhiều nơi sóng đến sớm vài phút so với dự kiến.
  • Đứng trên bờ cao, sau lan can: bờ đê có rào chắn, cầu, đồi thấp, nhà nhiều tầng ven sông là những chỗ thường được dành cho người xem. Đứng xa mép, không ngồi trên lan can, không đứng ở bậc thang dẫn xuống nước.
  • Chọn chỗ sông thẳng để thấy sóng từ xa: bạn có vài phút nhìn vệt trắng tiến lại, thay vì vài giây khi sóng bất ngờ hiện ra sau khúc quanh.
  • Chỗ khúc quanh, kè đá cho cảnh sóng đập: đẹp hơn nhưng nguy hiểm hơn, nước có thể bắn và tràn qua mặt đê, chỉ đứng ở những chỗ có rào và lùi xa.

Đừng đi theo những người lướt ván hay thuyền nhỏ đuổi theo sóng; họ là người có kinh nghiệm và có đồ bảo hộ, còn với người xem thì bờ cao là chỗ duy nhất nên đứng. Đi sớm cũng để tìm được chỗ đậu xe đúng nơi quy định, không đậu dưới chân đê nơi nước có thể tràn tới.

Làm dở và làm được trên bờ sông

Nhiều nơi có sóng triều đã từng có người bị cuốn khi đứng quá gần, và rào chắn ở đó thường dựng lên sau những lần như thế.

Làm dởVì sao nguy hiểmLàm được
Đứng ở bãi bồi, bậc thang sát nước để chờ sóngSóng đến nhanh hơn người chạy, nước cuốn rất mạnhĐứng trên bờ cao sau lan can từ trước khi sóng tới
Xuống mép nước ngay sau khi sóng quaMực nước còn dâng nhanh trong khoảng một giờ, sóng phụ nối theoỞ yên trên bờ ít nhất một giờ sau sóng chính
Đứng ở khúc quanh, sát kè đá để chụp sóng đậpNước có thể tràn qua mặt đê, đập ngã ngườiLùi xa mép kè, đứng sau rào, chụp xiên từ xa
Đi bộ ra bãi triều xa lúc nước ròngỞ những vịnh triều lớn, nước lên nhanh và có thể vòng ra sau lưngBiết giờ nước lên, quay về sớm, chỉ đi khi có người dẫn địa phương
Để trẻ nhỏ đứng trên lan can cho dễ nhìnĐám đông xô đẩy khi sóng đếnBế trẻ hoặc chọn chỗ cao có tầm nhìn sẵn

Nếu thấy nước tràn lên mặt đê, đừng đứng lại chụp, đi ngay lên chỗ cao hơn và tránh xa mép. Có người bị cuốn xuống nước thì không nhảy theo, ném phao hoặc vật nổi, gọi lực lượng cứu hộ tại chỗ và số khẩn cấp của nước sở tại.

Bãi triều rút xa ở những vịnh triều lớn

Có một khoảnh khắc khác của con nước lớn mà không cần sông: ở một số vịnh và bờ biển có biên độ triều rất lớn trên thế giới, lúc nước ròng, biển rút ra xa đến mức bờ trở thành một bãi bùn cát mênh mông, thuyền nằm nghiêng trên đáy, những vũng nước còn lại phản chiếu trời. Vài giờ sau, nước quay lại, lấp kín cả vùng ấy, mặt biển lại vỗ vào chân vách đá nơi bạn vừa đi bộ.

Cái hay của cảnh này là xem được cả hai pha trong một ngày: buổi sáng đi trên đáy biển, buổi chiều đứng trên bờ cao nhìn nước lên. Nhưng chính cái hay đó cũng là chỗ nguy hiểm. Nước lên ở những vịnh này nhanh hơn nhiều người nghĩ, có nơi tràn vào theo những lạch nhỏ và vòng ra sau lưng người đang đi trên bãi, bùn có chỗ lún sâu, sương mù kéo vào làm mất phương hướng.

Muốn đi trên bãi triều, hãy biết chính xác giờ nước ròng và giờ nước bắt đầu lên trong ngày, quay về bờ sớm hơn nhiều so với lúc nước lên, đi theo lối người địa phương chỉ hoặc đi cùng người dẫn. Nếu chỉ muốn xem, đứng trên vách hay bờ kè nhìn xuống là đủ, đến lúc nước bắt đầu lên và ở lại một hai tiếng để thấy cả vịnh đầy dần.

Một buổi chờ sóng, trước, trong và sau

Trước: buổi trưa, một gia đình tra giờ sóng dự kiến tại điểm ngắm gần thị trấn, đi sớm hơn một tiếng. Bờ đê đã khá đông, họ chọn một đoạn có lan can chắc, xa bậc thang xuống nước. Mặt sông nâu đục, chảy lững lờ ra biển, có vài con chim đứng trên bãi bồi. Người bố dặn hai đứa con: khi sóng đến thì không ai chạy, cứ đứng yên sau lan can.

Trong: gần đến giờ, người xung quanh im dần. Tiếng rì rầm tới trước, rồi vệt trắng xuất hiện ở khúc sông phía xa. Ba bốn phút sau, con sóng chạy ngang qua trước mặt họ, cao chừng một người, bọt trắng xoá, tiếng ầm như thác. Bãi bồi lúc nãy chim đứng đã chìm hẳn. Hai đứa trẻ hét lên, rồi cười.

Sau: sóng đã đi qua lâu mà nước vẫn lên, từng gợn nước đuổi nhau ngược dòng, rác trôi ngược. Vài người trẻ định xuống bậc thang để chụp mặt nước gần, nhân viên trên đê thổi còi gọi lên. Gia đình ở lại thêm nửa giờ nhìn dòng sông chảy ngược, rồi mới về. Trên đường, đứa nhỏ hỏi sao sông lại chảy về phía núi, và cả nhà nói chuyện về mặt trăng suốt quãng đường.

Quay sóng triều bằng điện thoại và giữ bờ sông sạch

Sóng triều là cảnh chuyển động có tiếng, nên video nói nhiều hơn ảnh. Chuẩn bị từ trước khi sóng tới:

  1. Sạc đầy pin, dọn bộ nhớ; nhiều người tới lúc sóng đến mới thấy máy báo đầy.
  2. Tựa điện thoại lên lan can hoặc giữ bằng hai tay áp sát người, khung sẵn về phía cửa sông, bật quay sớm một chút khi nghe tiếng rì rầm.
  3. Quay ngang, góc rộng, để thấy cả bề ngang dòng sông và con sóng kéo dài; không zoom số theo sóng.
  4. Chạm lấy nét vào mặt sông xa và khoá phơi sáng, để bọt trắng không làm máy tự kéo tối giữa đoạn quay.
  5. Giữ điện thoại trong túi chống nước hoặc túi nilon khi đứng chỗ có thể bị nước bắn.

Đám đông bờ sông để lại rất nhiều rác: chai nước, vỏ bánh, ô giấy. Nước lên sẽ cuốn hết những thứ để trên bãi và bậc thang ra sông rồi ra biển. Mang rác về hoặc bỏ đúng thùng, không giẫm lên bờ cỏ có rào giữ đất, không trèo qua lan can để chụp góc "độc". Góc đẹp nhất là góc mình còn đứng đó để xem hết con nước.

Câu hỏi thường gặp

Sóng triều dâng ở cửa sông là gì?

Đó là lúc nước biển lên tràn ngược vào lòng sông thành một bức tường nước chạy ngược dòng. Hiện tượng này chỉ có ở một số con sông có cửa loe như phễu, lòng nông và biên độ triều lớn, vào những con nước lớn quanh trăng non và trăng tròn.

Xem sóng triều vào ngày nào trong tháng?

Sóng mạnh nhất vào kỳ nước cường quanh trăng non và trăng tròn, ở nhiều nơi rơi vào một hai ngày sau rằm hoặc mùng một âm lịch. Những tháng giao mùa xuân và thu thường có con nước lớn nhất năm, nhưng mỗi con sông có lịch riêng nên cần tra bảng giờ triều địa phương.

Đứng cách bờ bao xa thì an toàn khi xem sóng triều?

Không có con số chung, nhưng nguyên tắc là đứng trên bờ cao sau lan can, xa mép nước, không đứng ở bãi bồi hay bậc thang dẫn xuống sông. Ở khúc quanh và kè đá, nước có thể tràn qua mặt đê nên càng phải lùi xa.

Vì sao sóng qua rồi vẫn không nên xuống gần nước?

Sau con sóng chính, mực nước còn tiếp tục dâng nhanh trong khoảng một giờ và có những con sóng phụ nối theo. Nhiều tai nạn xảy ra khi người xem tưởng đã an toàn và xuống bậc thang chụp ảnh. Hãy ở yên trên bờ cao cho đến khi nước ổn định.

Sóng triều có giống sóng thần không?

Không. Sóng triều là hiện tượng đều đặn theo con nước, được tính trước giờ đến và chỉ xảy ra trong lòng một số con sông. Sóng thần do động đất hay sạt lở dưới biển gây ra, không báo trước theo lịch và nguy hiểm hơn rất nhiều.

Quay sóng triều bằng điện thoại thế nào cho đẹp?

Sạc đầy pin, tựa máy lên lan can, khung sẵn về phía cửa sông và bật quay khi nghe tiếng rì rầm. Quay ngang góc rộng để thấy cả bề ngang con sông, khoá lấy nét và phơi sáng để bọt trắng không làm hình tối đi giữa đoạn quay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138