CanhTuong.comCảnh Tượng
Cực quang và cảnh tượng thế giới

Xem núi lửa phun trào: chỉ đứng ở chỗ được phép, đọc gió và biết khi nào phải lùi

Một đợt phun trào có thể mở cho người xem rồi đóng trong vài giờ. Đọc cảnh báo chính thức, đứng ngược hướng gió, nhận ra khí độc, đi đêm lên chỗ ngắm và chụp dung nham.

Volcanic glow on the horizon beyond a desert valley of wildflowers at blue hour, thin steam plume rising, one small figure in a turquoise jacket at a marked viewpoint

Muốn xem núi lửa phun trào, bạn chỉ đứng ở những chỗ ngắm do cơ quan chức năng mở, xem mức cảnh báo và thông báo đóng mở khu vực ngay trong ngày đi, đứng ở phía ngược hướng gió so với miệng phun, giữ khoảng cách xa dòng dung nham, và quay về ngay khi có lệnh rời khu vực hoặc khi ngửi thấy mùi khí lưu huỳnh nồng hắc. Không có tháng nào để hẹn, vì phun trào không theo mùa; khi một đợt phun bắt đầu ở nơi cho phép người xem, cảnh có thể kéo dài vài ngày đến nhiều tháng, nhưng cũng có thể dừng chỉ sau vài giờ.

Điều người đi lần đầu ít ngờ tới: thứ nguy hiểm nhất thường không phải dòng dung nham đỏ mà là khí vô hình, là mặt đất mới nguội trông như đá mà bên dưới còn nóng, là con đường đêm dài trên nền đá sắc. Bài này nói chuyện đọc tình hình trước khi đi, chọn giờ, đứng ở đâu, chuẩn bị gì và chụp lại khoảnh khắc ấy bằng điện thoại.

Một đợt phun trào được phép ngắm trông thế nào

Phần lớn những đợt phun mà người thường được đến xem là phun kiểu dung nham chảy: một khe nứt dài trên mặt đất phun những vòi lửa lên cao, dung nham đỏ cam tràn ra thành dòng, đông lại thành lớp vỏ đen mà bên dưới vẫn chảy. Tiếng phun như sóng vỗ hoặc như động cơ lớn, xa xa có tiếng lách cách của đá đang nguội. Những vụ nổ tung tro bụi lên trời thì khác hẳn, chỉ xem được từ rất xa, và thường khu vực quanh đó bị đóng.

Ban ngày, dung nham trông kém màu, chủ yếu là khói trắng và mặt đất bốc hơi. Từ lúc chạng vạng, màu đỏ mới hiện rõ, và khi trời tối hẳn, cả cột khói phía trên được ánh dung nham hắt lên thành màu cam, nhìn được từ rất xa. Nhiều người nói khoảnh khắc đáng nhớ nhất là giờ xanh, lúc trời chưa tối hẳn: bầu trời xanh thẫm, núi còn hiện hình, dung nham đỏ nổi lên rõ nhất.

Một đợt phun không đứng yên. Miệng phun có thể yếu đi, mạnh lên, mở thêm khe nứt mới cách đó một quãng, dòng dung nham đổi hướng chỉ sau một đêm. Chỗ ngắm hôm qua mở có thể hôm nay đóng. Vì thế khung giờ "nên đi" là khi cơ quan chức năng nói nơi đó đang mở, chứ không phải khi ảnh trên mạng đẹp.

Đọc tình hình trước khi đi

Ở những nước có núi lửa hoạt động, thường có cơ quan khí tượng hoặc địa chất công bố mức cảnh báo, kèm thông báo khu vực đóng mở và dự báo khí núi lửa. Trước khi đi, xem:

  • Mức cảnh báo và trạng thái khu vực: chỗ ngắm có đang mở cho công chúng không, có giờ mở cửa không, đường vào có bị chặn không.
  • Dự báo hướng gió và khí núi lửa: khí bay theo gió, nên ngày gió thổi về phía chỗ ngắm là ngày không nên đến, dù khu vực vẫn mở.
  • Thời tiết chung: mưa, sương mù, gió lạnh ở vùng núi lửa thường đến nhanh; đi đường dài trên nền đá trong mưa đêm rất mệt.
  • Thông báo mới nhất trong ngày: tình hình thay đổi theo giờ, đọc lại ngay trước lúc xuất phát, không dựa vào tin buổi sáng.

Nếu có người dẫn địa phương được cấp phép, họ thường nắm những thay đổi này nhanh nhất. Đừng nghe theo những ai rủ đi "đường tắt" qua khu đã rào; khu bị đóng thường vì một lý do vừa xảy ra mà bạn chưa biết, như một khe nứt mới hay một vùng khí đọng.

Đứng ở đâu: làm dở và làm được

Chỗ ngắm được mở thường đã tính đến khoảng cách, hướng gió phổ biến và lối thoát. Người xem chỉ cần đừng tự phá vỡ những tính toán đó.

Làm dởVì saoLàm được
Vượt rào để lại gần dòng dung nhamLớp vỏ đen có thể vẫn nóng và sụp, dòng chảy có thể đổi hướngĐứng sau rào, giữ khoảng cách theo chỉ dẫn tại chỗ
Đứng ở chỗ trũng, hõm đá, thung lũng hẹpKhí núi lửa nặng hơn không khí, dễ đọng ở chỗ thấpChọn chỗ cao, thoáng, gió thổi từ sau lưng về phía miệng phun
Đứng xuôi chiều gió từ miệng phunKhí và hơi độc bay thẳng tớiĐứng ngược gió, lùi ngay khi gió đổi
Bước lên dung nham mới đông để chụpBên dưới còn nóng, mặt đá sắc như thuỷ tinhĐứng trên nền đất cũ, đi theo lối có cọc đánh dấu
Ở lại khi được yêu cầu rời điLệnh rời đi thường do tình hình thay đổi đột ngộtĐi ngay, không ở lại chụp thêm

Ngửi thấy mùi trứng thối hay mùi diêm cháy nồng, mắt cay, cổ họng rát, ho: rời khu vực, đi về phía gió thổi tới, đi lên cao. Khẩu trang thường chỉ cản bụi chứ không cản khí, đừng dựa vào nó. Người có bệnh hen, bệnh tim phổi, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên cân nhắc không đến gần. Gặp nạn, gọi số khẩn cấp của nước sở tại; ở nhiều nước châu Âu là 112.

Chuẩn bị gì cho một buổi đi đêm lên chỗ ngắm

Nhiều chỗ ngắm phun trào cách bãi đỗ xe một quãng đi bộ khá dài trên nền đá, đường dốc, có khi vài tiếng cả đi lẫn về. Mang theo:

  • Giày leo núi cổ cao, đế dày; đá núi lửa sắc cắt rách giày thể thao, lật cổ chân rất dễ.
  • Đèn đội đầu và pin dự phòng, vì đường về sẽ tối hẳn.
  • Áo chống thấm chắn gió, lớp giữ ấm, mũ, găng; vùng núi lửa thường có gió lạnh, đứng lâu rất buốt, dù mặt đất ở xa phía trước đang nóng đỏ.
  • Nước và đồ ăn đủ cho cả buổi; không có quán ven đường.
  • Kính bảo vệ mắt nếu gió mang bụi.
  • Điện thoại sạc đầy, sạc dự phòng, và một người đi cùng.

Bắt đầu đi bộ sao cho tới chỗ ngắm trước lúc chạng vạng chừng nửa giờ, có thời gian tìm chỗ đứng thoáng và ngược gió. Ở lại qua giờ xanh đến khi trời tối hẳn, rồi về theo đúng lối đã đi. Đừng để đến lúc mệt rã rời mới quay về, vì đoạn đường đêm trên đá vụn cần tỉnh táo hơn đoạn lúc đi.

Dòng thời gian một buổi ngắm, trước, trong và sau

Trước: buổi chiều đọc lại thông báo khu vực và dự báo khí, thấy gió hôm nay thổi từ biển vào, đẩy khí về phía đất trống phía bên kia, còn chỗ ngắm ở phía đón gió. Hai người bạn quyết định đi. Bãi đỗ xe đã đông. Họ đi bộ hơn một tiếng, đường dốc nhẹ nhưng đá vụn lạo xạo, có đoạn phải nhìn từng bước.

Trong: tới gò đất có rào và cọc đánh dấu khi trời còn sáng, chỉ thấy khói trắng và một vệt đỏ mờ. Hai mươi phút sau, mặt trời xuống, vệt đỏ hoá thành những vòi lửa nhảy lên rồi rơi xuống, dòng dung nham cam chảy chậm như mật đặc. Tiếng phun rì rầm, lâu lâu lại như có ai vỗ vào một tấm tôn khổng lồ. Gió lạnh thổi sau lưng, mùi khí thoảng lên một lần làm cả hai cay mũi, họ lùi lên chỗ cao hơn vài chục bước và mùi tan.

Sau: trời tối hẳn, cột khói phía trên đỏ cam. Họ ở thêm nửa giờ rồi về, đèn đội đầu bật ánh đỏ để không chiếu vào mắt người ngắm. Về đến xe gần nửa đêm, giày đã sờn mép đế. Sáng hôm sau đọc tin, chỗ ngắm ấy đã đóng vì một khe nứt mới mở gần đó. Họ không biết trước, và không ai biết trước, đó là lý do chỉ nên đứng ở chỗ được phép.

Khi không được lại gần: ngắm ánh đỏ từ xa

Không phải đợt phun nào cũng mở cho người xem đến gần, và không phải ai cũng nên đi bộ nhiều tiếng trên đá vào ban đêm. Có một cách ngắm khác mà nhiều người sống gần núi lửa vẫn làm: đứng thật xa, ở một chỗ cao trong thị trấn, trên một con đường ven biển, trên một đồi trống, nhìn ánh đỏ hắt lên mây và cột khói vào ban đêm.

Đêm có mây thấp lại là đêm đẹp cho kiểu ngắm này. Mây như tấm màn chiếu, hứng ánh dung nham từ bên dưới thành một quầng cam đỏ trên đường chân trời, nhìn thấy từ rất xa. Đêm trời trong thì thấy cột khói được nhuộm màu và đôi khi cả vòi lửa nhỏ li ti ở chân trời. Không có tiếng, không có mùi, không có hơi nóng, nhưng cảm giác vẫn rất lạ: một ngọn núi đang cháy ở phía kia.

Cách này hợp với gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có bệnh hô hấp, hoặc những ngày gió thổi khí về phía chỗ ngắm gần. Chỉ cần đọc thông báo xem khu vực nào bị hạn chế đi lại, đỗ xe đúng chỗ, đừng dừng giữa đường như nhiều người làm khi thấy trời đỏ lên, và mang theo áo ấm vì đứng lâu ngoài trời đêm.

Chụp dung nham bằng điện thoại và để lại chỗ ngắm sạch

Dung nham là nguồn sáng rất mạnh giữa nền tối, nên điện thoại hay làm cháy trắng phần đỏ. Thứ tự làm:

  1. Chạm vào vùng dung nham để máy đo sáng đúng chỗ đó, rồi kéo phơi sáng xuống cho tới khi màu đỏ cam hiện rõ, không còn trắng loá.
  2. Chụp vào giờ xanh để vừa có dung nham đỏ vừa có hình núi và bầu trời; trời tối hẳn thì cảnh chỉ còn một vệt đỏ trên nền đen.
  3. Chế độ đêm phơi sáng lâu sẽ làm vòi lửa nhoè thành vệt; muốn giữ hình vòi lửa, tắt chế độ đêm, tựa máy cho vững và chụp liên tiếp.
  4. Quay video ngắn để giữ chuyển động và tiếng phun; nhiều khi đoạn video mười giây nói nhiều hơn mấy chục tấm ảnh.
  5. Không zoom số quá mức; đặt một người nhỏ đứng sau rào ở rìa khung để có tỉ lệ.

Không bay flycam ở khu vực phun trào khi chưa được phép, vì máy bay cứu hộ và quan sát có thể đang hoạt động. Không nhặt đá nóng, không ném đồ vào dòng dung nham để xem cháy, không để lại vỏ chai, giấy gói trên nền đá; đường mòn mới mở cho người xem được giữ hay đóng một phần tuỳ vào việc người xem có để nó sạch không.

Câu hỏi thường gặp

Xem núi lửa phun trào có an toàn không?

Có thể an toàn nếu chỉ đứng ở chỗ ngắm do cơ quan chức năng mở, theo dõi thông báo đóng mở trong ngày, đứng ngược hướng gió, giữ khoảng cách sau rào và rời đi ngay khi có lệnh. Nguy hiểm thường đến từ khí độc vô hình, dung nham mới đông còn nóng và con đường đêm trên đá sắc.

Núi lửa phun trào vào mùa nào thì đi xem?

Phun trào không theo mùa nên không có tháng để hẹn. Khi một đợt phun bắt đầu ở nơi cho phép người xem, cảnh có thể kéo dài vài ngày đến nhiều tháng nhưng cũng có thể dừng sau vài giờ. Cách duy nhất là theo dõi thông báo chính thức của nơi đó.

Giờ nào ngắm dung nham đẹp nhất?

Giờ xanh sau khi mặt trời lặn thường đẹp nhất, vì bầu trời còn xanh thẫm, núi còn hiện hình mà dung nham đỏ đã nổi rõ. Ban ngày dung nham trông kém màu, còn khi trời tối hẳn cảnh chỉ còn vệt đỏ và cột khói được ánh cam hắt lên.

Làm sao biết đang hít phải khí núi lửa?

Dấu hiệu thường gặp là mùi trứng thối hoặc mùi diêm cháy nồng, mắt cay, cổ họng rát, ho. Khi đó hãy rời khu vực, đi lên cao và về phía gió thổi tới. Khẩu trang thông thường chỉ cản bụi, không cản được khí.

Có được bước lên dung nham đã nguội để chụp ảnh không?

Không nên. Lớp vỏ đen trông như đá nguội nhưng bên dưới có thể vẫn còn rất nóng và có thể sụp, mặt đá mới cũng sắc như thuỷ tinh. Hãy đứng trên nền đất cũ, đi theo lối có cọc đánh dấu và đứng sau rào theo chỉ dẫn tại chỗ.

Chụp dung nham bằng điện thoại sao cho không bị cháy sáng?

Chạm vào vùng dung nham để đo sáng rồi kéo phơi sáng xuống cho đến khi màu đỏ cam hiện rõ. Chụp vào giờ xanh để có cả núi và trời. Muốn giữ hình vòi lửa thì tắt chế độ đêm, tựa máy cho vững và chụp liên tiếp, hoặc quay video ngắn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138