Hang ven biển chỉ nên vào trong quãng nước ròng: xem bảng thủy triều của nơi đó, chọn ngày triều rút sâu (thường là những ngày quanh trăng non và trăng tròn), đến trước giờ nước ròng nhất khoảng một giờ, ở trong hang chừng một hai giờ và quay ra ngay khi nước bắt đầu lên, sớm hơn nữa nếu có sóng lừng hay gió mạnh. Cửa hang ngập lại nhanh hơn bạn nghĩ, và nhiều hang chỉ có đúng một lối ra là lối bạn đã đi vào.
Lúc triều rút, những bãi đá ướt bóng, những vũng nước còn đọng trong hốc đá, và từ trong vòm hang nhìn ra biển xanh lặng là một khoảnh khắc ít người có dịp thấy, vì nó chỉ mở trong vài giờ mỗi ngày và không phải ngày nào cũng mở sâu. Phần dưới nói cách đọc con nước, dòng thời gian của một lần vào hang, dấu hiệu phải ra ngay, những thứ người ở biển hay dặn, chỗ đứng ngắm, cách giữ bãi đá và chụp bằng điện thoại mà không làm ướt máy.
Khoảnh khắc triều rút ở cửa hang trông thế nào
Ở những vùng bờ đá vôi hay đá núi lửa sát biển, có những hang mà lúc nước lên chỉ còn là một khe tối sát mặt sóng. Khi triều rút, nước lùi dần ra xa, để lộ một nền đá phủ rong, những vũng nước trong vắt kẹt lại trong hốc, những tảng đá tròn ướt bóng phản chiếu ánh trời. Cửa hang cao dần lên theo mực nước, rồi tới lúc người có thể đi bộ hay lội nước ngang gối vào trong.
Bên trong, ánh sáng từ biển hắt lên trần hang thành những vệt sáng gợn như mặt nước đang chuyển động, nhất là vào những giờ nắng chiếu thẳng ra mặt biển. Tiếng sóng ngoài xa vọng vào thành tiếng ầm đều, thỉnh thoảng có tiếng nước rỏ từ trần xuống vũng. Từ sâu trong hang nhìn ra, cửa hang thành một khung tối ôm lấy mảng biển sáng, người đứng ở cửa chỉ còn là một bóng nhỏ.
Khoảnh khắc này không kéo dài. Tuỳ hang và tuỳ ngày, lối vào có thể mở từ chừng một tới vài giờ quanh lúc nước ròng nhất. Ngày triều rút nông, có khi lối vào không mở ra hẳn. Người ở biển hay nói: ra biển thì theo giờ của nước, không theo giờ của mình.
Đọc con nước: ngày nào triều rút sâu, giờ nào nước ròng
Thủy triều có lịch đọc trước được, khác với mưa hay mây. Các trạm khí tượng thủy văn và cảng biển công bố bảng thủy triều cho từng vùng, ghi giờ nước lớn, giờ nước ròng và độ cao mực nước từng ngày. Tìm bảng cho đúng trạm gần nơi bạn đi nhất, vì giờ nước ở hai đầu một vịnh có thể lệch nhau đáng kể. Nếu không đọc được bảng, hỏi người dân làm nghề biển ở đó: họ thuộc con nước như thuộc giờ cơm.
Những ngày quanh trăng non và trăng tròn thường là ngày triều cường: nước lên cao hơn và rút xuống thấp hơn bình thường. Đó là những ngày lối vào hang mở sâu nhất, nhưng cũng là những ngày nước quay lại nhanh nhất. Những ngày quanh trăng bán nguyệt thường là triều kém, nước lên xuống ít, có hang gần như không lộ lối. Giờ nước ròng cũng không cố định mà lùi dần từng ngày một khoảng, nên giờ đẹp của tuần này không còn đúng ở tuần sau.
Bờ biển nước ta mỗi vùng một kiểu. Có những đoạn bờ phía Bắc mỗi ngày chỉ có một lần nước lên một lần nước xuống, có nơi khác một ngày hai lần. Vì thế hãy đọc bảng của nơi mình đến chứ đừng mang thói quen của một bãi biển quen sang bãi khác. Đọc thêm dự báo gió và sóng cho những ngày đó: một ngày triều rút sâu mà có gió mạnh, sóng lừng từ ngoài khơi vẫn đánh vào cửa hang như thường.
Dòng thời gian một lần vào hang khi triều rút
Giả định một ngày nước ròng nhất vào giữa buổi sáng, trời lặng gió. Các mốc dưới đây xê dịch theo giờ nước trong bảng thủy triều của nơi bạn đi.
| Thời điểm | Làm gì |
|---|---|
| Tối hôm trước | Xem bảng thủy triều và dự báo gió, sóng; ghi giờ nước ròng, chọn giờ quay ra; báo người ở lại giờ dự kiến về |
| Khoảng hai giờ trước nước ròng | Tới bãi, quan sát mặt nước, xem sóng đánh vào chân đá thế nào, hỏi người dân nếu có |
| Khoảng một giờ trước nước ròng | Bắt đầu đi vào khi lối đã lộ, đi theo bãi cao, ghi nhớ đường đã đi |
| Lúc nước ròng nhất | Ở trong hang, ngắm, chụp; đặt một mốc nhỏ ở mép nước để theo dõi |
| Khi mép nước bắt đầu nhích lên | Quay ra ngay, không đợi xem thêm; nước lên ở cửa hang nhanh hơn ở bãi trống |
| Sau khi ra | Đứng ở bãi cao nhìn lại cửa hang khi nước lên, đây cũng là một cảnh đáng xem |
Giờ quay ra phải chốt từ tối hôm trước, không quyết khi đang đứng trong hang. Lúc đứng giữa cảnh đẹp, ai cũng muốn thêm mười phút, và mười phút đó đôi khi là khoảng thời gian lối ra còn đi được.
Dấu hiệu phải ra ngay
Không cần đợi tới giờ đã định nếu gặp một trong những dấu hiệu dưới đây. Quay ra sớm không mất gì, còn quay ra muộn thì có thể không còn đường.
- Sóng bắt đầu tràn qua những tảng đá mà lúc vào còn khô.
- Những vũng nước trong hốc đá cạnh lối đi đầy lên, nước biển chảy ngược vào.
- Tiếng sóng trong hang đổi nhịp, to hơn, dồn dập hơn.
- Gió bắt đầu thổi mạnh từ biển vào, mặt nước ngoài cửa nổi bọt trắng.
- Có người trong nhóm bị trượt, bị đá cắt hay thấy lạnh run. Ra để sơ cứu, không ở lại.
- Trời chuyển mưa giông, nghe tiếng sấm xa. Đứng trên bãi đá trống ven biển lúc có sét là nguy hiểm.
Gặp nạn, gọi 112 báo cứu nạn, nói rõ tên bãi, hướng cửa hang và số người. Ở ven biển nhiều nơi vẫn có sóng điện thoại ngay ở bãi, nhưng bên trong hang thường không có. Vì thế, nếu đi theo nhóm, để một người ở lại bãi cao gần cửa hang, vừa có sóng, vừa nhìn được mặt biển, vừa nhắc cả nhóm khi nước bắt đầu lên.
Sóng, đá và những điều người ở biển hay dặn
Đừng quay lưng lại biển lâu. Sóng lừng có thể đến thành từng đợt, vài con sóng nhỏ rồi một con lớn hơn hẳn. Đứng ở bãi đá, thỉnh thoảng nhìn ra biển.
Đá rong là đá trơn nhất. Rong xanh mỏng trên đá ướt trơn hơn cả đá phủ bùn trong hang khô. Bước lên chỗ đá xám không rong, giày đế bám, không đi chân trần.
Hàu và vỏ ốc bám đá rất sắc. Đeo găng mỏng nếu phải vịn, mang băng dán và nước sạch để rửa vết cắt. Vết cắt do hàu dễ nhiễm trùng.
Không vào hang chỉ có một lối mà lối đó ngập trước. Có những hang mà phần cửa thấp hơn phần trong. Nước lên là cửa ngập trước, người ở trong bị kẹt. Không chắc thì không vào.
Không bơi vào hang biển. Dòng chảy ở cửa hang khó đoán, sóng dội vào vách tạo dòng xoáy. Hang chỉ vào được bằng cách bơi thì không phải hang để đi chơi.
Có biển cấm hay người canh bãi nhắc thì nghe. Nhiều bãi đá có lúc đóng vì sạt vách, vì mùa sóng hay vì đang bảo vệ rạn san hô. Người canh bãi đứng đó cả ngày, họ thấy những con sóng bạn chưa thấy.
Đứng ở đâu để ngắm và giữ bãi đá sạch
Chỗ ngắm đẹp nhất thường ở hai nơi. Một là sâu trong hang, đứng trên nền đá cao và khô, nhìn ra cửa: vòm đá tối, mảng biển sáng, người đi cùng đứng nhỏ ở cửa thành bóng. Hai là ngoài bãi, đứng chếch một bên nhìn vào, thấy cả vách đá, cửa hang và những vũng nước sáng dưới chân. Nếu nắng chiếu thẳng ra mặt biển, nhìn lên trần hang gần cửa sẽ thấy những vệt sáng gợn của nước hắt lên, cảnh này chỉ có trong hang biển.
Bãi đá lộ khi triều rút là nhà của rất nhiều sinh vật nhỏ: ốc, cua, sao biển, những cây rong và đôi khi cả san hô ở vùng nước ấm. Đi trên đá trống, không giẫm lên vũng có sinh vật, không lật đá lên xem rồi bỏ đó, vì những con vật dưới đá sẽ chết khô dưới nắng. Không bắt mang về, không nhặt vỏ ốc có con bên trong. Rác, kể cả vỏ chai nhựa nhỏ, mang ra khỏi bãi; nước triều lên sẽ cuốn nó ra biển chứ không làm nó biến mất.
Chụp ở cửa hang biển bằng điện thoại
Cảnh ở cửa hang biển chênh sáng rất lớn: trong tối, ngoài chói. Chạm vào mảng biển sáng để điện thoại đo sáng theo đó, kéo phơi sáng xuống cho tới khi thấy rõ màu nước và mây. Vòm hang sẽ thành khung đen, người đi cùng thành bóng nhỏ, đó là kiểu ảnh đẹp nhất của hang biển. Muốn giữ chút chi tiết đá, bật chế độ chụp chênh sáng nếu máy có, tựa máy vào tảng đá cho vững.
Muối biển và hơi nước là kẻ thù của điện thoại. Đeo túi chống nước vào cổ, chỉ lấy máy ra khi đứng vững ở chỗ khô, lau ống kính bằng khăn khô vì hạt nước biển đọng lại làm ảnh có những đốm mờ. Không cúi xuống sát mặt nước để chụp khi có sóng, một con sóng bất ngờ đủ làm ướt máy và làm bạn mất thăng bằng. Về nhà lau máy bằng khăn hơi ẩm nước ngọt rồi lau khô, để muối không đọng ở khe loa và cổng sạc.
Nếu muốn giữ cái gợn sáng của nước hắt lên trần hang, đừng chụp ảnh mà quay một đoạn video ngắn, máy tựa trên đá, không lia. Những vệt sáng chuyển động mới là thứ làm hang biển khác mọi hang khác, và ảnh tĩnh chỉ giữ được một phần của nó.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào nên vào hang ven biển?
Trong quãng nước ròng: đến trước giờ nước ròng nhất khoảng một giờ, ở trong hang chừng một hai giờ và quay ra ngay khi mép nước bắt đầu nhích lên. Chọn ngày lặng gió, xem bảng thủy triều của đúng trạm gần nơi bạn đi.
Ngày nào triều rút sâu nhất?
Thường là những ngày quanh trăng non và trăng tròn, gọi là triều cường, khi nước lên cao hơn và rút thấp hơn bình thường. Đó cũng là ngày nước quay lại nhanh nhất, nên phải giữ giờ quay ra chặt hơn.
Xem lịch thủy triều ở đâu?
Các trạm khí tượng thủy văn và cảng biển công bố bảng thủy triều cho từng vùng, ghi giờ nước lớn, nước ròng và mực nước từng ngày. Không đọc được bảng thì hỏi người dân làm nghề biển ở đó, họ thuộc con nước rất rõ.
Dấu hiệu nào cho thấy phải ra khỏi hang biển ngay?
Sóng tràn qua những tảng đá lúc vào còn khô, vũng nước cạnh lối đi đầy lên, tiếng sóng trong hang to và dồn dập hơn, gió biển mạnh lên hoặc có giông. Gặp một dấu hiệu là quay ra, không chờ tới giờ đã định.
Đi hang biển cần mang giày gì?
Giày đế bám, ôm chân, chịu được nước, để đi trên đá rong trơn và tránh bị hàu, vỏ ốc cắt. Không đi chân trần và không đi dép tông. Mang thêm găng mỏng, băng dán và nước sạch để rửa vết cắt.
Chụp ảnh ở hang biển bằng điện thoại thế nào cho đẹp?
Chạm vào mảng biển sáng ngoài cửa để đo sáng, giảm phơi sáng cho tới khi thấy rõ màu nước, để vòm hang thành khung đen và người đi cùng thành bóng nhỏ. Đeo túi chống nước, chỉ lấy máy ra ở chỗ khô và lau ống kính thường xuyên.