CanhTuong.comCảnh Tượng
Mùa lúa và ruộng bậc thang

Mùa lúa chín đồng bằng: Bắc Bộ, miền Tây gặt khi nào và ngắm từ đâu

Đồng bằng Bắc Bộ có hai mùa vàng mỗi năm, miền Tây gần như tháng nào cũng có nơi gặt. Lịch thường gặp, chỗ đứng cho cánh đồng phẳng, giờ đẹp và chuyện nắng, đê, kênh.

Flat lowland delta rice field at harvest with distant tree lines under towering clouds, a woman in a purple shirt standing on a raised dike, low angle wide view

Đồng bằng Bắc Bộ thường có hai mùa lúa chín mỗi năm: vụ chiêm xuân vàng vào khoảng cuối tháng 5 đến giữa tháng 6, vụ mùa vàng vào khoảng cuối tháng 9 đến tháng 10; còn ở miền Tây, lúa làm nhiều vụ và xuống giống lệch nhau, nên gần như quanh năm đều có cánh đồng đang chín, rộ nhất là vụ đông xuân vào khoảng tháng 2, tháng 3. Khác với ruộng bậc thang, đồng bằng phẳng nên phải tìm chỗ cao để thấy được độ rộng.

Lúa chín đồng bằng không có các bậc uốn lượn, nhưng có thứ mà vùng núi không có: một mặt phẳng vàng trải tới tận hàng cây xa, bầu trời rộng chiếm nửa tầm nhìn, những đàn cò, những rặng tre, những hàng thốt nốt. Phần dưới nói lịch thường gặp ở hai vùng, cách tìm chỗ đứng trên cánh đồng phẳng, giờ đẹp, và vài việc cần cẩn thận với nắng, đường đê, kênh rạch.

Đồng bằng chín khác vùng cao ở chỗ nào

Ở vùng cao, bạn đứng một chỗ nhìn sang sườn đối diện là thấy cả trăm bậc ruộng. Ở đồng bằng, đứng ngang mặt ruộng chỉ thấy một dải vàng mỏng, phần lớn tầm mắt là bông lúa gần. Muốn thấy cánh đồng, bạn phải lên cao: một con đê, một cây cầu, một mỏm núi đá vôi, hay một khúc đường đắp cao.

Đồng bằng chín đều hơn vùng cao, vì cả cánh đồng thường xuống giống trong vài ngày theo lịch chung của địa phương. Vàng đến là vàng cả loạt, và gặt cũng nhanh, máy gặt có thể làm xong cả cánh đồng trong một hai ngày. Cửa sổ màu vàng vì thế ngắn, có khi chỉ dăm ngày.

Điểm cộng là cảnh có nhiều lớp: cánh đồng ở gần, hàng tre hay rặng cây ở giữa, núi đá vôi hay mây ở xa. Ở vùng Tam Cốc, lúa chín nằm giữa các khối núi đá; ở miền Tây phía An Giang, những hàng thốt nốt đứng giữa đồng; ở đồng bằng sông Hồng, làng mạc nối nhau sau những bờ tre. Các lớp ấy cho ảnh chiều sâu mà một mặt phẳng trống không có.

Một chi tiết người ở quê mới để ý: đồng bằng chín có mùi rõ hơn vùng cao, mùi lúa chín ngai ngái khi trời nắng, và gió đồng chiều lúc nào cũng mạnh hơn trong làng. Đứng trên đê lúc năm giờ chiều, nghe lúa xào xạc thành từng đợt sóng là một khoảnh khắc riêng của đồng bằng.

Bắc Bộ: hai mùa vàng mỗi năm, mỗi mùa một vẻ

Vụ chiêm xuân, vàng vào đầu hè. Thường vào khoảng cuối tháng 5 đến giữa tháng 6. Trời nắng gắt, mây giông chiều nhiều, ánh sáng mạnh. Cánh đồng quanh Tam Cốc, vùng ven Hà Nội, các làng ven sông đều vàng trong khoảng này. Năm rét kéo dài cuối xuân, lúa chín muộn hơn vài ngày.

Vụ mùa, vàng vào giữa thu. Thường vào khoảng cuối tháng 9 đến tháng 10. Trời trong hơn, nắng dịu hơn, có những sáng sương mỏng trên đồng. Nhiều người thích vụ này hơn vì dễ chịu, ánh sáng mềm, và gió heo may đầu mùa.

Mưa bão cuối hè có thể làm đổ lúa. Vụ mùa đôi khi gặp bão muộn, lúa đổ rạp từng mảng, người dân gặt vội. Năm ấy cánh đồng vàng loang lổ hơn, cửa sổ ngắn lại.

Mỗi vùng lệch nhau vài ngày đến một tuần. Đồng ven biển, đồng trũng, đồng gần thành phố xuống giống không cùng ngày. Nếu một nơi đã gặt, nơi cách đó vài chục cây số có thể vẫn còn vàng.

Dấu hiệu dễ đọc nhất là cánh đồng quanh nhà người quen. Nếu bạn có người thân ở quê, một tin nhắn hỏi lúa đã vàng chưa đáng tin hơn mọi ảnh trên mạng. Ở đồng bằng sông Hồng, lúa các làng gần nhau thường chín chênh nhau không nhiều, nên một tin từ làng bên là đủ để đoán cả vùng.

Miền Tây: tháng nào có nơi đang gặt

Ở đồng bằng sông Cửu Long, lúa làm hai đến ba vụ mỗi năm, mỗi vùng xuống giống theo lịch nước và lịch mặn khác nhau. Bảng dưới là khung thường gặp, đủ để hình dung chứ không thay được việc hỏi người ở đó.

VụGặt rộ thường vào khoảngCảnh đồng khi ấy
Đông xuânTháng 2 đến tháng 3Vụ lớn nhất, trời khô, nắng đẹp, cánh đồng vàng rộng nhất năm
Hè thuTháng 6 đến tháng 7Đầu mùa mưa, mây giông chiều đẹp, có hôm gặt trong mưa
Thu đôngTháng 10 đến tháng 11Một số vùng làm, ruộng ven kênh, gần mùa nước nổi
Vùng lúa một vụ hay lúa tôm ven biểnCuối nămLúa mùa giữa ruộng tôm, nhịp chậm, ít người tìm

Vì thế ở miền Tây, câu hỏi không phải là "tháng nào" mà là "ở đâu đang chín tuần này". Đi dọc một con đường lớn qua nhiều vùng, bạn có thể thấy cánh đồng xanh, cánh đồng vàng và cánh đồng đang gặt chỉ cách nhau vài cây số.

Cánh đồng phẳng thì đứng ở đâu

Đồng bằng không có sườn đồi, nên chỗ đứng là chuyện phải tính. Những kiểu chỗ dưới đây đều có ở hầu hết các vùng, ưu tiên nơi công cộng và an toàn.

  • Đường đê cao. Đê sông Hồng, đê bao ở miền Tây cho bạn đứng cao hơn mặt ruộng vài mét, nhìn được rất xa. Đứng ở phía lề, nơi có chỗ dừng xe.
  • Chân núi đá vôi có lối đi bộ lên. Ở vùng Tam Cốc và quanh đó, vài điểm có bậc thang lên cao nhìn xuống đồng lúa và dòng sông. Đi theo lối có sẵn, không trèo tắt qua vách đá.
  • Cầu bắc qua kênh. Nhìn dọc con kênh, hai bên là lúa vàng. Đứng ở phần dành cho người đi bộ hoặc sát lan can bên trong, không đứng giữa cầu khi có xe.
  • Đường đắp cao giữa đồng. Những con đường liên xã đắp cao hơn ruộng thường có tầm nhìn rộng; dừng xe ở chỗ rộng, đứng hẳn vào lề.
  • Bờ ruộng lớn có người qua lại. Ngồi thấp trên bờ chính, nhìn ngang mặt bông lúa, cho cảm giác ngập trong vàng mà không cần giẫm vào ruộng.

Đến chỗ đứng trước giờ đẹp chừng nửa giờ, đi một vòng để thử vài góc, rồi chọn một chỗ và đứng yên. Ở lại cả tiếng mới thấy mây đổi, nắng đổi, có khi cả đàn cò bay ngang.

Giờ đẹp và trời đẹp ở đồng bằng

Sáng sớm có sương mỏng. Vụ mùa Bắc Bộ hay có những buổi sáng sương là là trên đồng, nắng lên xuyên qua làm bông lúa lấp lánh. Đến lúc sáu giờ, ở lại đến bảy rưỡi.

Chiều muộn là giờ ăn chắc. Từ khoảng bốn giờ rưỡi đến lúc mặt trời lặn, nắng xiên làm lúa vàng ấm, bóng hàng cây đổ dài trên đồng. Ở đồng bằng không có núi chắn, mặt trời lặn xuống tận đường chân trời.

Mây giông chiều hè. Vụ chiêm Bắc Bộ và vụ hè thu miền Tây hay có những cụm mây giông đồ sộ ở xa, đồng lúa vàng dưới trời xám chì rất đẹp. Nhưng thấy chớp, nghe sấm là phải rời cánh đồng trống ngay.

Giữa trưa nên nghỉ. Nắng đỉnh đầu làm lúa nhạt màu và người dễ say nắng, đặc biệt ở miền Tây mùa khô. Tìm bóng mát, uống nước, chờ chiều.

Sau một trận mưa rào. Mưa vừa tạnh, không khí trong, hàng cây xa hiện rõ từng tán, mây trắng tách ra từng cụm trên nền trời xanh đậm. Đây là lúc màu vàng của lúa đứng đẹp nhất bên màu xanh của trời, chỉ kéo dài chừng nửa giờ trước khi hơi nóng bốc lên làm mọi thứ mờ lại.

Làm dở và làm được khi ngắm lúa chín đồng bằng

Những sai sót dưới đây hay gặp ở người quen ngắm ruộng bậc thang rồi mang nguyên cách đó xuống đồng bằng.

Làm dởLàm được
Đứng ngang mặt ruộng rồi thấy cánh đồng "không có gì"Lên đê, lên cầu, lên lối đi bộ ở chân núi để nhìn được độ rộng
Chờ tuần vàng nhất như ở vùng cao, đến nơi thì máy đã gặt xongĐi ngay khi người dân báo sắp gặt; cửa sổ ở đồng bằng chỉ dăm ngày
Đến giữa trưa, ruộng nhạt, người mệt vì nắngRa đồng lúc sáng sớm hoặc từ bốn giờ rưỡi chiều
Dừng xe giữa đường đê hẹp để chụpTìm chỗ rộng, dắt xe vào lề, đứng phía trong
Để bầu trời trắng xoá trong ảnhKéo phơi sáng xuống, đặt đường chân trời ở một phần ba khung

Cái không cần làm: không cần đi thật xa mới có cánh đồng đẹp. Vùng quê cách thành phố một giờ đi xe thường cũng có lúa chín đúng mùa, chỉ cần tìm một con đê và đến đúng giờ.

Nắng, đường đê, kênh rạch và cánh đồng của người ta

Đồng bằng nhìn hiền lành nhưng có vài thứ phải cẩn thận. Nắng mùa gặt rất gắt; đội mũ rộng vành, mặc áo dài tay mỏng, uống nước thường xuyên. Thấy chóng mặt, buồn nôn, da nóng mà không ra mồ hôi thì vào bóng mát ngay, chườm mát, và gọi 115 nếu không đỡ. Đường đê nhiều chỗ hẹp, xe tải chở lúa, máy cày đi qua; dừng xe ở chỗ rộng, đứng vào lề, không ngồi giữa đường để chụp.

Ở miền Tây, kênh rạch chạy khắp nơi, bờ kênh có chỗ sạt lở hoặc trơn sau mưa. Không đứng sát mép bờ kênh, để mắt đến trẻ nhỏ, không đi trên những cây cầu khỉ nếu chưa quen. Có sấm sét thì rời cánh đồng trống, không trú dưới cây đơn độc.

Ruộng là tài sản của từng nhà. Chỉ đi trên bờ chính, không lội vào giữa lúa, không bẻ bông lúa làm đạo cụ. Muốn vào sâu một bờ ruộng hay đứng trên sân phơi, hãy hỏi người gần đó. Rác mang theo thì mang về, kể cả vỏ chai nước nhỏ.

Chụp bằng điện thoại trên đồng bằng thì bầu trời là nửa tấm ảnh. Chạm vào cánh đồng để lấy nét, rồi kéo phơi sáng xuống cho trời có màu. Hạ thấp điện thoại sát bông lúa để tiền cảnh là vài bông vàng, xa là người nhỏ trên đê và hàng cây chân trời. Không cần chỉnh màu nhiều, chỉ cần giữ đường chân trời thẳng.

Câu hỏi thường gặp

Lúa chín đồng bằng Bắc Bộ vào tháng mấy?

Thường có hai mùa: vụ chiêm xuân vàng vào khoảng cuối tháng 5 đến giữa tháng 6, vụ mùa vàng vào khoảng cuối tháng 9 đến tháng 10. Mỗi vùng lệch nhau vài ngày, nên hỏi người ở đó trước khi đi.

Miền Tây tháng nào có lúa chín?

Gần như tháng nào cũng có nơi đang gặt vì lúa làm nhiều vụ và xuống giống lệch nhau. Vụ đông xuân vào khoảng tháng 2, tháng 3 là mùa vàng rộng và đẹp nhất.

Ngắm đồng lúa chín gần Hà Nội ở đâu?

Các cánh đồng ven đê sông Hồng và vùng quanh Tam Cốc đều có lúa chín vào hai mùa trong năm. Tìm chỗ đứng cao như đường đê hay lối đi bộ lên núi đá để thấy cả cánh đồng.

Cánh đồng lúa chín đồng bằng đẹp được bao lâu?

Thường chỉ dăm ngày đến một tuần vì cả cánh đồng chín cùng lúc và máy gặt làm rất nhanh. Khi người dân báo sắp gặt, hãy đi ngay trong vài ngày đó.

Đi ngắm lúa chín miền Tây mùa khô cần chú ý gì?

Nắng rất gắt, nên mang mũ rộng vành, áo dài tay, nước uống và nghỉ vào giữa trưa. Đứng xa mép kênh, cẩn thận khi đi trên đường đê hẹp có xe chở lúa qua lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138