Săn mây cho người mới nên bắt đầu ở chỗ gần và dễ: các đồi thông, đồi chè quanh Đà Lạt như vùng Cầu Đất hay những quả đồi ven hồ, các núi gần Hà Nội như Tam Đảo, Ba Vì, hay núi Bà Đen gần Sài Gòn. Ở những nơi này, đường lên ngắn, có người qua lại, đi về trong một buổi sáng, và nếu hôm đó không có mây thì chuyến đi vẫn đáng. Chọn sáng sau một đêm trong và lặng gió, có mặt trước khi mặt trời mọc chừng nửa tiếng đến một tiếng, mặc ấm, mang đèn, và đừng kỳ vọng một biển mây mênh mông như ảnh Tây Bắc.
Lần săn mây đầu tiên thường quyết định bạn có đi tiếp hay không. Đi xa, leo dốc trong tối hai tiếng, lạnh run rồi chỉ thấy một màn trắng thì rất dễ nản. Bắt đầu gần để quen nhịp dậy sớm, quen đọc trời, quen chuyện mây có hôm có hôm không. Bài này là kế hoạch một buổi sáng cho người chưa đi bao giờ, từ tối hôm trước tới lúc xuống đồi ăn sáng.
Vì sao nên bắt đầu gần
Săn mây là chuyện của xác suất. Có những tuần sáng nào cũng có mây, có những tuần không sáng nào có. Người ở xa phải đặt cả chuyến đi vào một hai buổi sáng; người ở gần thì có thể thử lại, hôm nay không có thì cuối tuần sau đi tiếp. Bắt đầu ở chỗ gần giúp bạn trải qua nhiều buổi sáng hơn, và chính số buổi sáng đó dạy bạn đọc trời nhanh hơn mọi bài hướng dẫn.
Chỗ gần cũng an toàn hơn cho lần đầu. Đường lên thường là đường nhựa hoặc lối mòn rõ, có người dân, người tập thể dục buổi sáng, có sóng điện thoại. Nếu ai đó trong nhóm mệt, lạnh hay trượt chân, mọi thứ dễ xoay xở. Những sống núi xa ở Tây Bắc đòi kinh nghiệm đi bộ trong tối, chịu lạnh sâu, đọc lối mòn; đó là bước sau.
Và cuối cùng, chỗ gần cho bạn biết mình có thật sự thích chuyện này không. Có người đi một lần là mê cái lạnh trong veo lúc rạng sáng, có người thấy dậy bốn giờ là cực hình. Tốt nhất là biết điều đó sau một chuyến cuối tuần gần nhà, không phải sau một chuyến xa nhiều ngày.
Những kiểu chỗ hợp với lần đầu
Đồi thông, đồi chè quanh Đà Lạt. Vùng đồi chè Cầu Đất, những quả đồi thông ven hồ và ven đường ra khỏi thành phố là nơi người mới hay bắt đầu. Sáng sau đêm mưa trong mùa mưa, sương nằm trong các khe đồi, có sáng thành lớp mây mỏng phủ cả thung lũng. Đi xe từ trung tâm chừng nửa tiếng đến một tiếng, đi bộ ngắn.
Núi gần Hà Nội. Tam Đảo và vùng Ba Vì có những sáng mây vây quanh, nhất là mùa lạnh sau đêm trời trong. Không phải sáng nào cũng có, và có hôm chính đỉnh núi nằm trong mây, nhưng vì gần nên có thể đi lại nhiều lần.
Núi gần Sài Gòn. Núi Bà Đen nhô lên giữa vùng đồng bằng, có những sáng trong mùa mưa mây thấp vây quanh. Mây ở đây mỏng và tan nhanh, nên đến sớm là quan trọng.
Đồi thấp ven sông, ven hồ ở quê. Không phải tên tuổi gì, chỉ là một quả đồi sau nhà ông bà, nhìn xuống một khúc sông. Sáng mùa đông lạnh và lặng, sương nằm dưới chân. Đây là chỗ tập tốt nhất vì bạn có thể đi nhiều sáng liền.
Kế hoạch một buổi sáng, từ tối hôm trước
Kế hoạch dưới đây tính cho một quả đồi cách chỗ nghỉ chừng nửa tiếng đi xe và mười lăm phút đi bộ. Điều chỉnh giờ theo giờ mặt trời mọc của đúng ngày đó.
- Chiều hôm trước: đi xem chỗ đứng nếu được, biết lối lên, chỗ đỗ xe, chỗ đứng phẳng. Hỏi người dân hay chủ chỗ nghỉ mấy sáng qua có mây không.
- Buổi tối: ra ngoài nhìn trời. Thấy sao, gió lặng, yên xe đọng sương là dấu hiệu tốt. Để sẵn áo, đèn, nước nóng, sạc dự phòng ở một chỗ. Ngủ sớm.
- Trước giờ mặt trời mọc khoảng 1 tiếng 30: dậy, mặc đủ lớp áo, uống chút nước ấm.
- Trước mọc khoảng 1 tiếng: lên đường. Đi xe chậm, bật đèn chiếu gần nếu có sương.
- Trước mọc khoảng 30 phút: tới chỗ đứng, chọn nền phẳng, lùi xa mép dốc. Trải tấm lót ngồi, rót nước nóng.
- Từ lúc mọc tới khoảng 40 phút sau: nhìn bằng mắt trước, rồi chụp. Đây là quãng đẹp nhất, mây có màu rồi bắt đầu bốc lên.
- Khi mây đã tan phần lớn: thu rác, xuống đồi, đi ăn sáng. Ghi lại vài dòng về buổi sáng để lần sau so.
Nếu tới nơi mà toàn mây trắng xung quanh, chờ thêm khoảng nửa tiếng sau khi mặt trời mọc. Có sáng mây hạ thấp và mở ra; có sáng không. Cả hai đều là bài học.
Mang gì và không cần mang gì
Người mới hay mang thừa thứ không cần và quên thứ quan trọng. Bảng dưới gom theo những gì thật sự dùng tới trên một quả đồi lúc rạng sáng.
| Nên mang | Không cần mang |
|---|---|
| Đèn đội đầu hoặc đèn pin, pin đầy | Máy ảnh to, chân máy cồng kềnh; điện thoại là đủ |
| Áo khoác gió, áo ấm mỏng nhiều lớp, mũ len, găng tay | Áo phao dày cộp duy nhất; ướt sương là lạnh luôn |
| Giày đế bám | Dép, giày đế trơn |
| Bình nước nóng, ít bánh | Cả bộ nấu nướng, bếp ga |
| Tấm lót ngồi mỏng, áo mưa mỏng | Ghế xếp, ô to |
| Sạc dự phòng, túi đựng rác | Loa nghe nhạc |
Một chiếc túi nhỏ là đủ. Đi nhẹ thì đoạn lên dốc trong tối dễ chịu hơn, và lúc ngồi chờ không phải canh cả đống đồ.
Về quần áo, cách mặc theo lớp đáng nhớ hơn mọi món đồ: một lớp sát người khô thoáng, một lớp giữ ấm mỏng, ngoài cùng là áo gió. Lúc leo dốc thì cởi bớt để khỏi đổ mồ hôi, tới nơi mặc lại hết. Người mới hay mặc một áo thật dày từ đầu, leo tới nơi ướt đẫm, ngồi xuống mười phút là lạnh run tới tận lúc về.
Kỳ vọng đúng: mây gần thành phố trông thế nào
Ảnh biển mây lan truyền trên mạng thường chụp ở những sống núi cao Tây Bắc vào sáng đẹp nhất mùa, và còn được chỉnh màu. Mây ở đồi gần thành phố khác: thường là những dải sương mỏng nằm trong khe đồi, một lớp mây thấp vây quanh chân núi, hoặc một vùng trắng không quá dày với ngọn cây và mái nhà lấp ló. Nó đẹp theo cách nhẹ nhàng hơn.
Nếu đi với kỳ vọng biển mây mênh mông, bạn dễ thất vọng. Nếu đi với kỳ vọng ngắm một buổi sáng sương trên đồi thông, uống cốc nước ấm khi trời chuyển màu, bạn sẽ thấy nhiều thứ hơn: ánh sáng đầu ngày đổi từng phút, sương bốc lên từ thung lũng như hơi thở, tiếng gà gáy vọng từ dưới, những người dân đi làm sớm trên con đường mòn bên dưới.
Ở Đà Lạt có một điều người mới hay bất ngờ: sương nhiều khi nằm ngay trong những khe đồi sát đường, còn quả đồi được nhiều người nhắc tới lại khô ráo. Đi chậm, nhìn sang hai bên đường lúc trời hửng; thấy một khe đầy sương có lối mòn và chỗ đứng ổn thì dừng lại ở đó cũng được, không nhất thiết phải tới đúng chỗ đã định.
Có những sáng mọi điều kiện đều tốt mà mây không lên. Đừng coi đó là chuyến hỏng; bạn đã xem bình minh trên đồi, đã biết đường, đã biết chỗ đứng. Lần sau quay lại nhanh hơn và đúng sáng hơn.
Nhiều người hay đi kể rằng phải tới lần thứ ba, thứ tư mới gặp một sáng thật đẹp. Đó không phải là xui; đó là tỉ lệ bình thường. Cứ coi mỗi buổi sáng trên đồi là một lần đi dạo sớm, mây có thì là phần thưởng.
An toàn và phép lịch sự cho người mới
Vài điều đơn giản mà người hay đi coi là đương nhiên, nhưng người mới hay quên:
- Đi ít nhất hai người, báo người ở nhà đi đâu, mấy giờ về.
- Đứng trên nền phẳng, không ra mép dốc, kể cả khi thấy người khác đứng đó chụp ảnh.
- Cỏ và lá thông ướt sương rất trơn; đi chậm khi xuống dốc.
- Đồi chè, vườn cà phê, vườn rau là đất của dân. Hỏi trước khi vào, đi đúng lối, không giẫm lên luống.
- Không bẻ cành thông, không hái hoa dại, không khắc tên lên thân cây.
- Không mở nhạc to trên đồi lúc rạng sáng; nhiều người lên đó chính vì sự yên tĩnh.
- Mang hết rác xuống, kể cả đầu lọc thuốc lá và vỏ hạt.
- Thấy trời chuyển mưa dông, có sấm, thì xuống ngay; đồi trống là chỗ dễ bị sét.
Gặp chuyện không xử lý được, gọi 112 hoặc 115 và nói rõ tên đồi, đường lên, mốc gần nhất.
Chụp lần đầu bằng điện thoại
Đừng chụp ngay khi vừa tới. Nhìn mười phút trước, hiểu cảnh: mây nằm ở đâu, nắng sẽ lên phía nào. Rồi mới chọn khung.
Chạm đo sáng vào mây, giảm phơi sáng. Điện thoại hay làm cảnh sáng bệt; giảm một nấc là mây có lại khối và màu.
Có một người nhỏ trong khung. Bạn đi cùng ngồi trên mô đất, áo sáng màu như trắng hay vàng, quay lưng hoặc nghiêng, ở một phần ba khung hình. Người nhỏ làm cảnh trông rộng hơn.
Đừng zoom số quá tay. Muốn chụp xa thì dùng ống tele có sẵn của máy nếu có, còn không thì chấp nhận khung rộng.
Chỉnh nhẹ và giữ thật. Tăng tương phản chút ít, đừng đẩy màu. Ảnh nhẹ nhàng của một buổi sáng sương thật luôn đáng giữ hơn ảnh rực rỡ mà chính mình nhìn lại thấy lạ.
Lúc trời còn tối, tựa máy cho chắc. Trước bình minh ánh sáng yếu, tay run vì lạnh là ảnh nhoè ngay. Bật chế độ chụp đêm, tựa điện thoại lên ba lô, lên mô đất hay hòn đá, bấm hẹn giờ vài giây để ngón tay không làm rung máy.
Câu hỏi thường gặp
Săn mây Đà Lạt nên đi đâu cho người mới?
Các đồi chè vùng Cầu Đất và những quả đồi thông ven hồ, ven đường ra khỏi thành phố là chỗ dễ bắt đầu, đi xe chừng nửa tiếng đến một tiếng rồi đi bộ ngắn. Sáng đẹp nhất thường là sáng sau đêm mưa trong mùa mưa, trời tạnh và lặng gió.
Lần đầu săn mây có cần đi theo đoàn có người dẫn không?
Không bắt buộc, ở những chỗ gần thành phố có đường rõ và người qua lại thì tự đi được nếu đi ít nhất hai người. Ở những sống núi xa, đường đất, mất sóng điện thoại thì nên đi cùng người địa phương hoặc người có kinh nghiệm.
Săn mây gần Hà Nội có đẹp như Tây Bắc không?
Thường không dày và rộng bằng, mây ở núi gần Hà Nội hay là lớp vây quanh chân núi hoặc sương trong thung lũng. Bù lại đi lại dễ, có thể thử nhiều lần trong mùa, và những sáng đẹp vẫn rất đáng dậy sớm.
Trẻ em có đi săn mây được không?
Trẻ lớn khoẻ mạnh đi được ở những quả đồi gần, đường ngắn, nền phẳng. Mặc ấm hơn người lớn một lớp, nắm tay trẻ khi đi trong tối và luôn giữ trẻ đứng phía trong, xa mép dốc.
Nếu đến nơi mà không có mây thì làm gì?
Chờ thêm khoảng nửa tiếng sau khi mặt trời mọc, có sáng mây hạ thấp và mở ra muộn. Nếu vẫn không có, cứ xem bình minh, ghi lại trời đêm trước thế nào để lần sau đoán tốt hơn, và quay lại vào một sáng khác.
Có cần mang máy ảnh chuyên nghiệp không?
Không cần, điện thoại là đủ cho người mới. Chỉ cần biết chạm đo sáng vào mây, giảm phơi sáng một nấc và tựa máy cho chắc khi trời còn tối là đã có những tấm đáng giữ.