CanhTuong.comCảnh Tượng
Săn mây và biển sương

Sương trên mặt hồ và sông: khoảnh khắc làn khói nước bốc lên lúc sáng sớm

Sáng lạnh, lặng gió, mặt hồ ấm hơn không khí thì hơi nước bốc lên như khói. Cảnh chỉ kéo dài tới khoảng nửa giờ sau khi nắng chạm. Xem lúc nào, đứng đâu, an toàn.

Wooden boat drifting slowly on a calm lake as morning mist curls off the water, a small figure in an orange jacket sitting among reeds on the bank, long shot

Sương trên mặt hồ và sông là làn hơi nước bốc lên như khói vào những sáng lạnh và lặng gió, khi nước còn giữ hơi ấm của ngày hôm trước mà không khí sát mặt nước đã lạnh hơn nhiều. Cảnh đẹp nhất thường từ lúc trời hửng tới khoảng nửa giờ sau khi nắng chạm mặt nước: khói nước cuộn thành từng sợi, có ánh vàng khi nắng xiên qua, rồi tan rất nhanh. Mùa có nhiều sáng như vậy là mùa thu cuối năm và mùa đông ở phía Bắc, và những sáng mát sau đêm mưa ở cao nguyên.

Đây là khoảnh khắc nhẹ nhất trong các cảnh mây sương: không phải leo, không phải đi đèo, chỉ cần một mặt nước rộng và một bờ đứng được. Nhưng nó cũng ngắn nhất và dễ lỡ nhất, vì chỉ cần một cơn gió nhẹ là khói nước bị xoá. Bài này nói những sáng nào mặt nước "bốc khói", nên đứng bờ nào, chuyện an toàn ở mép nước lúc trời còn tối, và cách chụp cho làn sương mỏng không biến mất trên màn hình.

Làn khói nước là gì, kéo dài bao lâu

Có hai kiểu sương trên nước mà người ngắm hay gặp. Kiểu thứ nhất là làn khói mỏng bốc thẳng lên từ mặt nước như nồi nước sắp sôi. Nó xuất hiện khi mặt nước ấm hơn không khí rất nhiều, thường vào những sáng đầu mùa lạnh: nước hồ, nước sông còn giữ hơi ấm của mùa trước, đêm có đợt không khí lạnh tràn về. Kiểu thứ hai là lớp sương nằm sát mặt nước và hai bên bờ, dày đặc hơn, hình thành giống sương thung lũng sau đêm trong và lặng.

Cả hai đều ngắn. Khói nước bốc lên đẹp nhất trong khoảng hai mươi, ba mươi phút quanh lúc mặt trời mọc. Khi nắng chiếu xiên qua, từng sợi khói sáng lên màu vàng cam, thấy rõ chuyển động cuộn xoắn. Rồi không khí ấm dần, chênh lệch nhiệt giảm, khói mỏng đi và hết. Lớp sương nằm sát mặt nước có thể ở lâu hơn, có sáng tới tám, chín giờ, nhưng không còn cuộn đẹp như lúc đầu.

Sự khác biệt này quan trọng vì nó quyết định bạn phải có mặt lúc nào. Muốn xem khói cuộn thì phải đứng sẵn ở bờ trước khi trời hửng; muốn xem sương phủ mặt sông với thuyền lấp ló thì có thể đến muộn hơn một chút.

Những sáng nào mặt nước bốc khói

Đêm vừa có đợt lạnh tràn về. Sáng đầu tiên hoặc thứ hai sau khi không khí lạnh về, nước còn ấm mà không khí đã lạnh hẳn, là lúc khói nước dày nhất. Mấy ngày sau, nước nguội dần theo, khói mỏng đi.

Gió lặng. Đây là điều kiện không thể thiếu. Mặt nước phẳng như gương lúc trời hửng là dấu hiệu tốt. Thấy mặt nước gợn sóng lăn tăn, cỏ lau ven bờ đung đưa thì khói sẽ bị thổi bạt, chỉ còn một lớp mờ không hình dạng.

Mặt nước rộng và sâu. Hồ lớn, khúc sông rộng giữ nhiệt tốt hơn ao nhỏ, kênh nông. Các hồ trên cao nguyên, hồ thuỷ lợi ở trung du, khúc sông chảy qua thung lũng đều là chỗ hay có.

Trời trong vào lúc rạng sáng. Có nắng xiên chiếu qua thì khói mới sáng lên và có màu. Sáng âm u vẫn có sương nhưng xám, phẳng, ít khối.

Ở vùng cao, sau đêm mưa. Quanh Đà Lạt và Tây Nguyên, sáng sau đêm mưa mà trời tạnh, mát, lặng gió thì các hồ hay có sương nằm sát mặt nước, đặc biệt ở các vạt hồ khuất giữa đồi thông.

Hồ hay sông: ngắm khác nhau thế nào

Cùng là sương trên nước nhưng hồ và sông cho hai kiểu cảnh khác hẳn, đòi chỗ đứng và giờ giấc khác nhau.

Mặt hồDòng sông
Kiểu cảnhKhói nước cuộn trên mặt phẳng, bóng núi và cây in xuống nướcDải sương chạy theo dòng, hai bờ mờ dần, thuyền lướt qua
Lúc đẹp nhấtQuanh lúc mặt trời mọc, khi mặt nước còn phẳngTừ hửng sáng tới khi nắng lên trên dải sương
Chỗ đứng hayBờ phía tây nhìn về phía đông để có nắng ngược qua khóiCầu, bờ đê, khúc sông cong nhìn theo dòng
Thứ làm cảnh sống độngMột chiếc thuyền neo, một đàn chim nướcThuyền chài đi sớm, người kéo lưới
Điều cần cẩn thậnBờ đất trơn, bùn ven hồDòng chảy, mép kè, xe trên cầu

Nếu chỉ có một buổi sáng, hãy chọn hồ: mặt nước phẳng dễ có khói hơn sông, và chỗ đứng trên bờ hồ thường an toàn hơn chỗ đứng sát dòng chảy.

Còn một kiểu nữa ít người để ý: các ruộng nước, đầm nhỏ ở đồng bằng sau mùa gặt. Sáng lạnh đầu đông, khói nước bốc lên từ những thửa ruộng còn ngập, xen với những gốc rạ và hàng cây ven bờ. Không có thuyền, không có núi, nhưng chỉ cần đi ra cánh đồng sau nhà lúc trời hửng là thấy, không phải đi đâu xa.

Đứng ở bờ nào, đến lúc nào

Khói nước đẹp nhất khi nhìn ngược sáng, tức là bạn đứng ở bờ phía tây, nhìn về phía mặt trời mọc ở bờ đông. Nắng xiên xuyên qua từng sợi khói làm chúng sáng lên trên nền nước còn tối. Đứng ở bờ đông nhìn về phía tây thì cảnh dịu hơn, khói ít nổi, nhưng bóng cây và núi phía tây được nắng chiếu ấm áp, hợp với những sáng không có nhiều khói.

Nên đến khoảng ba mươi phút trước giờ mặt trời mọc. Lúc đó trời đủ sáng để thấy mép nước và tìm chỗ đứng, khói có thể đã bốc lên nhưng còn xám. Quãng đẹp nhất là mười, mười lăm phút sau khi nắng đầu tiên chiếu tới mặt nước. Ở hồ có đồi bao quanh, nắng chạm mặt nước muộn hơn giờ mọc vì đồi chắn; nếu bạn thấy đỉnh đồi bên kia đã sáng mà mặt hồ vẫn tối, cứ chờ, phần đẹp còn ở phía trước.

Chọn chỗ đứng có tiền cảnh: một bụi lau, một cành cây vươn ra, một bến gỗ. Cảnh sương trên nước rộng và đơn giản, một vật gần sẽ cho nó chiều sâu.

Ở lại bao lâu thì tuỳ kiểu sương. Nếu là khói nước cuộn, phần đẹp gói gọn trong chừng nửa giờ; khi thấy khói chỉ còn lơ thơ vài sợi và mặt nước bắt đầu loá nắng, bạn đã xem trọn. Nếu là lớp sương nằm trên sông, có thể ở thêm để chờ những chiếc thuyền đi ra, vì dải sương mỏng dần sẽ để lộ từng lớp bờ bên kia theo một nhịp rất chậm. Mang theo một bình nước nóng và một tấm lót ngồi; ngồi yên trên bờ trong hơi lạnh ẩm, bạn sẽ thấy nhiều thứ mà người vội vàng chụp xong đi ngay không thấy: cá quẫy làm khói xoáy lại, tiếng mái chèo vọng từ trong sương trước khi thấy thuyền.

Người và thuyền trong cảnh: đứng xa, hỏi trước

Sáng sớm trên hồ, trên sông là giờ làm việc của người đánh cá, người kéo lưới, người chèo đò. Chiếc thuyền gỗ lướt qua làn khói là hình ảnh nhiều người muốn có, nhưng với người trên thuyền đó là một buổi sáng bình thường kiếm sống. Đứng trên bờ, giữ khoảng cách, không gọi họ quay lại hay chèo chậm cho mình chụp. Muốn chụp cận người thì hỏi trước, và nếu họ lắc đầu thì thôi.

Không bước xuống thuyền, không tháo dây thuyền đang neo, không đứng lên bến gỗ của nhà dân nếu chưa được phép. Nhiều bến nhìn chắc nhưng ván đã mục, buổi sáng lại đọng sương trơn.

Ven hồ, ven sông sáng sớm cũng là giờ chim nước kiếm ăn. Đi nhẹ, nói nhỏ, không ném đá cho chim bay lên để chụp. Đàn chim tự bay qua làn khói mới là cảnh đáng nhớ, còn chim bị đuổi thì lần sau không quay lại bãi đó nữa. Rác mang theo thì mang về, đặc biệt là túi ni lông, thứ dễ bị gió thổi xuống nước nhất.

An toàn ở mép nước khi trời còn tối

Mép nước buổi sáng sớm có những rủi ro mà ban ngày ít ai để tâm. Vài điều cụ thể:

  • Bờ đất, cỏ ven hồ ướt sương rất trơn; đứng lùi lại vài bước khỏi mép nước, nhất là chỗ bờ dốc.
  • Bùn ven hồ có thể lún sâu; không bước xuống chỗ đất sẫm màu, nhão để tìm góc chụp.
  • Kè đá, kè bê tông bên sông phủ rêu, buổi sáng có sương càng trơn. Không trèo xuống mép kè.
  • Trên cầu, đứng ở lề dành cho người đi bộ, không đứng giữa làn xe; buổi sáng có sương người lái khó thấy bạn.
  • Trẻ nhỏ đi cùng phải nắm tay, đứng phía trong, xa mép nước. Nước hồ sáng sớm lạnh, rơi xuống rất nguy hiểm.
  • Mùa mưa, nước sông lên nhanh; bãi bồi ven sông có thể ngập trong vài giờ. Không xuống bãi bồi sau mưa lớn đầu nguồn.

Có ai rơi xuống nước thì gọi người xung quanh, ném vật nổi, gọi 112. Không nhảy xuống cứu nếu bạn không biết bơi hoặc không có gì để bám.

Chụp làn sương mặt nước bằng điện thoại

Đo sáng vào khói, không vào mặt nước. Chạm vào vùng khói sáng nhất, giảm phơi sáng một hai nấc. Mặt nước tối lại, khói nổi lên trắng vàng. Nếu để máy tự đo, nó sẽ làm sáng cả mặt nước và khói biến mất.

Đứng thấp. Hạ máy xuống gần mặt đất, sát bờ cỏ, để làn khói chiếm phần lớn khung hình và nằm ngang tầm mắt người xem. Cầm chắc máy, đừng nghiêng người ra phía nước.

Chờ thuyền vào đúng chỗ. Thấy một chiếc thuyền đang đi tới, đặt khung trước và chờ thuyền đi vào phần sáng nhất của khói, chụp liên tiếp vài tấm. Đừng vẫy họ.

Quay một đoạn video ngắn. Khói nước cuộn là chuyển động; mười lăm, hai mươi giây video đặt máy yên trên một hòn đá kể được cái mà ảnh tĩnh không kể được.

Chỉnh nhẹ. Giữ màu vàng cam của nắng sớm, đừng kéo độ bão hoà lên làm nước xanh lè. Ảnh sương đẹp vì nó tinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mặt hồ bốc khói vào buổi sáng lạnh?

Vì nước còn giữ hơi ấm của ngày hôm trước trong khi không khí sát mặt nước đã lạnh hơn nhiều. Hơi nước bốc lên gặp không khí lạnh liền ngưng lại thành làn khói mỏng, rõ nhất vào những sáng vừa có đợt lạnh tràn về và gió lặng.

Sương trên hồ kéo dài bao lâu?

Làn khói cuộn đẹp nhất chỉ khoảng hai mươi đến ba mươi phút quanh lúc mặt trời mọc rồi tan nhanh. Lớp sương nằm sát mặt nước có thể ở lâu hơn, có sáng tới tám, chín giờ, nhưng không còn cuộn và sáng màu như lúc đầu.

Nên đứng bờ nào để chụp khói nước đẹp?

Đứng ở bờ phía tây nhìn về phía đông để nắng sớm chiếu ngược qua làn khói, khói sẽ sáng lên trên nền nước tối. Chọn chỗ có tiền cảnh như bụi lau hay bến gỗ và đứng lùi khỏi mép nước.

Có gió nhẹ thì còn thấy sương trên mặt nước không?

Gió nhẹ vẫn có thể còn sương nhưng làn khói bị thổi bạt, không còn cuộn thẳng lên. Mặt nước phẳng như gương lúc trời hửng là dấu hiệu tốt nhất; thấy mặt nước gợn sóng thì cảnh sẽ kém đi nhiều.

Đưa trẻ nhỏ đi ngắm sương ven hồ cần lưu ý gì?

Nắm tay trẻ, cho trẻ đứng phía trong, xa mép nước, mặc ấm vì sáng sớm ven hồ lạnh và ẩm. Bờ cỏ ướt sương rất trơn, nên chọn chỗ có nền đất phẳng hoặc lối đi lát sẵn.

Chụp thuyền chài trong sương có cần xin phép không?

Chụp từ xa thuyền đang đi trên sông thì thường không làm phiền ai. Muốn chụp cận người đánh cá hay bước lại gần bến của họ thì nên hỏi trước, và không yêu cầu họ chèo chậm hay quay lại để mình chụp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138